Zapalenie linianek: przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie linianek to dolegliwo dotykajca zarwno dzieci, jak i dorosych. Moe mie przebieg ostry lub przewleky. Przyczyny ostrego zapalenia linianek to zakaenie wirusowe (wtedy mamy do czynienia ze wink) lub zakaenie bakteryjne. Przewleke zapalenie linianek natomiast jest spowodowane najczciej niewydolnoci przewodu wyprowadzajcego lub zastojem wydzieliny.

Zapalenie linianek - co to s linianki?

linianki s to gruczoy linowe (ac. glandulae salivales) produkujce lin, niezbdn do nawilania pokarmu oraz odpowiedzialn za ochron bon luzowych jamy ustnej i garda. lina jest bowiem elementem naszego systemu odpornociowego, ma waciwoci bakteriobjcze. Utrzymuje waciwe pH w jamie ustnej. Jest niezbdna do ochrony zbw i dzise. W linie znajduje si take enzym, ktry zapocztkowuje proces metabolizowania cukru.

linianki dzieli si na due i mae gruczoy linowe, przy czym due i tak s niewielkich rozmiarw. Wrd duych, parzystych gruczow linowych wyrniamy:

  • linianki przyuszne - najwiksze, osigajce wag dochodzc do 30-40 g. Znajduj si po obu stronach twarzy. Produkowana przez te gruczoy lina przedostaje si przewodem wyprowadzajcym do przedsionka jamy ustnej.
  • linianki poduchwowe - znajduj si poniej dolnego brzegu uchwy. lina, pync tzw. przewodem Whartona, wydostaje si z niego w jamie ustnej pod jzykiem.
  • linianki podjzykowe - to mae gruczoy znajdujce si na dnie jamy ustnej i maj za zadanie produkowa wydzielin luzow

Oprcz duych, parzystych gruczow linowych mamy wiele maych, rozsianych w rnych miejscach jamy ustnej. Natomiast z duych linianek wychodz przewody linowe, ktre najczciej ulegaj schorzeniom. Nazywane s przewodami Whartona oraz przewodami Stenona (Stensena).

Zapalenie linianek mog by przewleke oraz ostre, najczciej dotykaj linianek przyusznych. Zapalenia mona te podzieli ze wzgldu na umiejscowienie: na zapalenia miszu oraz na zapalenia przewodw wyprowadzajcych. 

Zapalenie linianek - przewleke zapalenie linianek przyusznych i poduchwowych

Przewlekle zapalenie linianek to najczstsza przyczyna zaburze wydzielania liny. Przewleke zapalenie linianki przyusznej objawia si nawracajcym obrzkiem okolicy ucha, blem oraz wydobywajc si z przewodw linowych rop. Mwimy wtedy o ropnym zapaleniu przyusznicy, nawracajcym zapaleniu przyusznicy, zapaleniu linianki na tle kamicy oraz o sialopatii (piasek w przewodach linowych).

Przewleke zapalenie linianek u dzieci zdarza si do czsto. Nie wiadomo, co je moe powodowa. Podejrzewa si predyspozycje genetyczne, wady wrodzone przewodw wyprowadzajcych, wrodzone poszerzenie przewodu, niedobr IgA, reakcje immunologiczne. Pocztkowo objawy przypominaj nieco chorob wirusow, ale bl oraz obrzk pojawiaj si i powracaj co jaki czas. Przewleke zapalenie linianek u dorosych pojawia si, w przypadkach, gdy cierpieli na zapalenia w dziecistwie. Moe take objawi si nagle, bez uprzednich epizodw w dziecistwie.

Przewleke zapalenie linianek przyusznych najczciej spowodowane jest niewydolnoci przewodu wyprowadzajcego lub zastojem wydzieliny w przewodach wyprowadzajcych, spowodowanej np. kamic lub piaskiem, zalegajcym w przewodach. Zapalenie jest na og obustronne. Objawy to dugotrway bl o jednostajnym nateniu, moe te bole szyja i kark, a okoliczne wzy chonne s wtedy powikszone. 

Zobacz wideo

Zapalenie linianek - ostre zapalenie linianek

Ostre zapalenie linianek moe by spowodowane zakaeniem wirusowym lub bakteryjnym. Ostre wirusowe zapalenie linianek przyusznych to inaczej winka, wywoywana przez paramyxowirusy. Do zakae dochodzi drog kropelkow. 

Ostre zapalenie linianek o etiologii bakteryjnej dotyka zarwno dzieci, jak i dorosych. Za rozwj choroby odpowiedzialne s: gronkowce (Staphylococcus otitis acuta), paciorkowce (Streptococcus viridans), a take bakterie beztlenowe, atakujce w momencie zatkania bd zego przepywu w przewodach liniankowych. Do zakaenia bakteriami dochodzi od strony jamy ustnej, rzadziej przez staw skroniowo-uchwiowy lub krwioobieg. Objawy to: ostry kolkowy bl, lina w kolorze biaym z dodatkiem ropy, jednostronny obrzk twarzy, moe ponadto doj do powstania ropnia. Dochodz do tego oglne objawy, typowe dla zakae wirusowych czy bakteryjnych.

Nagminne zapalenie gruczow przyusznych, czyli winka

Zakaenie wirusem RNA powoduje obustronne zapalenie linianek, poczone z duym obrzkiem twarzy. Czasem moe przebiega bezobjawowo. Nagminne zapalenie gruczow przyusznych, czyli winka czsto dotyka mae dzieci. Leczenie polega na agodzeniu objaww choroby, poprzez podawanie rodkw przeciwblowych i przeciwgorczkowych oraz na nawadnianiu chorego. Choroba musi by przeleana, grozi bowiem powikaniami, takimi jak: zapalenie jdra i najdrza, ktre moe doprowadzi do bezpodnoci, zapalenie jajnika,zapalenie trzustki, zapalenie opon mzgowo-rdzeniowych, zaburzenia neurologiczne, maopytkowo, zapalenia spojwek, naczyniwki i nerwu wzrokowego. Przeciwko wince istnieje skuteczna szczepionka.

Zapalenie linianek - oglne objawy

Zapalenie linianek objawia si:

  • blem, ktry w przypadku ostrego zapalenia jest silny na pocztku, a potem zanika, w przypadku przewlekego zapalenia jest do jednostajny i dugi
  • obrzkiem policzka, okolic ucha, uku skroniowego. Skra jest napita, czerwona i rozgrzana. 
  • trudnociami z poykaniem
  • suchoci w jamie ustnej
  • zdarzaj si te nudnoci i wymioty
  • wysok gorczk, dochodzc nawet do 39 stopni C
  • dreszczami
  • sennoci, apati
  • brakiem apetytu
  • blami mini

Zapalenie linianek - leczenie

Leczenie wirusowego zapalenia linianek polega najczciej na agodzeniu objaww choroby. Przy bakteryjnym zapaleniu podaje si antybiotyki, a take rodki linopdne. W przypadku ropnia potrzebna jest zazwyczaj interwencja chirurgiczna. Przewleke zapalenie linianek natomiast wymaga ustalenia przyczyny. Szuka si zmian w przebiegu przewodw wyprowadzajcych, ktre mog wynika z wrodzonych wad w budowie lub ulega zatkaniu przez kamienie lub piasek (wykonuje si m.in. sialografi).