Niedoczynno tarczycy

Niedoczynno tarczycy to stan chorobowy, ktry obejmuje cay organizm, powodowany niewydolnoci wydzielania hormonw tarczycy. Rzadziej powstaje w wyniku odpornoci tkanek obwodowych na dziaanie tych hormonw.
Docz do nas na Facebooku!

Artyku jest czci publikacji pochodzcej z nowej serii Biblioteki Gazety Wyborczej pt.: Wielka Encyklopedia Medyczna, ktr naby mona w Kulturalnym Sklepie lub w kad rod w kiosku

Niedoczynno tarczycy moe wynika ze zmian chorobowych, ktre wystpuj pierwotnie w tarczycy (pierwotna niedoczynno tarczycy), z zaburze osi podwzgrzowo-przysadkowej (wtrna niedoczynno tarczycy) lub ze zjawiska odpornoci tkanek obwodowych na dziaanie hormonw tarczycy. Pierwotna niedoczynno tarczycy moe by wrodzona lub nabyta. Postacie wrodzone wynikaj ze zmniejszenia lub cakowitego braku tkanki tarczycowej lub z obnienia czynnoci tarczycy, ktra zwykle zwizana jest z wolem. Nabyta pierwotna niedoczynno tarczycy moe by spowodowana zmianami chorobowymi niszczcymi gruczo (zapalenie tarczycy, leczenie jodem radioaktywnym, promieniowanie zewntrzne na szyj, guzy) lub ograniczon czynnoci gruczou (poczwszy od braku jodu, przez zbyt du ilo jodu, skoczywszy na stosowaniu lekw przeciwtarczycowych). Postacie tzw. niedoczynnoci tarczycy orodkowej charakteryzuj si ograniczeniem wydzielania hormonw tarczycowych, wynikajcego z braku stymulacji tarczycy przez przysadk .



Symptomatologia

W przypadku niedoczynnoci tarczycy u dorosego pocztkowe objawy s rne i nieswoiste. Chory moe odczuwa zmczenie, senno oraz by zniechcony i pozbawiony inicjatywy. Czsto narzeka na nietolerancj zimna oraz na zaparcia. U kobiet pocztkowymi i czsto wystpujcymi objawami s oligomenorea i krwotok maciczny. U obojga pci moe doj do utraty libido. Wraz z postpem choroby wszystkie te objawy nasilaj si: senno narasta, przechodzc w letarg, zniechcenie natomiast przechodzi w apati. Skra si pogrubia, potliwo ulega zmniejszeniu, paznokcie staj si amliwe, gos robi si chrapliwy i gboki, jzyk si powiksza, such sabnie, powieki puchn i obserwuje si typowy obrzk twarzy. Obraz kliniczny moe ulec komplikacji z pojawieniem si depresji i objaww wynikajcych z niedokrwiennej choroby serca.

Skra. W niedoczynnoci tarczycy dochodzi do nagromadzenia w podstawowej istocie wszystkich tkanek i skry bardzo hydrofilnej substancji. Prowadzi to do charakterystycznego luzowatego obrzku, od ktrego pochodzi termin myxoedema. Pogrubiona skra jest blada i zimna, pomarszczona, sucha i uszczca si. Wosy s amliwe, suche, rzadkie, a paznokcie amliwe i prkowane. Wystpuje typowy wyraz twarzy: jest blada i tawa, obrzk rejonu oczodou jest znaczny, a oczy s przymknite z powodu cinicia szpar powiekowych; wargi s wydte i pogrubione; twarz zdaje si by bez wyrazu.

Serce i naczynia. Zarwno rytm serca, jak i objto wyrzutowa (czyli ilo krwi pompowana przy kadym uderzeniu) s zmniejszone. Osoby z niedoczynnoci tarczycy, zwaszcza starsze, mog objawia mniej lub bardziej widoczne oznaki niedokrwiennej choroby serca .

Ukad trawienny. Najczciej wystpujcym objawem s zaparcia, wynikajce z ograniczonej ruchliwoci jelita. aknienie jest zwykle mae, lecz masa ciaa ma tendencj do zwikszania si, nie powodujc jednak prawdziwej otyoci.

Ukad rozrodczy. U kobiet czsto wystpuj zaburzenia miesiczkowania. U mczyzn mona zaobserwowa zmniejszone libido wraz z impotencj, a czasami ze zmniejszeniem liczby plemnikw w spermie.

Ukad neuropsychiczny. W przypadku niedoczynnoci tarczycy u dorosego dochodzi do spowolnienia wszystkich funkcji intelektualnych. W obrazie klinicznym przewaa apatia. Pacjent wykazuje ma inicjatyw, opracowuje i wyraa swoje myli powoli, ma sab pami i dowiadcza hipersomnii.

Krew. U ponad 30proc. osb z niedoczynnoci tarczycy moe pojawi si niedokrwisto, wynikajca prawdopodobnie ze zmniejszonego wydzielania przez nerki erytropoetyny.

Modziecza niedoczynno tarczycy

W przypadku modzieczej niedoczynnoci tarczycy, wystpujcej po 2.-3. roku ycia, obraz kliniczny rni si od obrazu klinicznego niedoczynnoci tarczycy u dorosego spowolnieniem rozwoju fizycznego. W istocie obserwuje si zwolnienie tempa wzrastania i rozwoju pciowego z nieproporcjonaln karowatoci, charakteryzujc si znacznym zmniejszeniem dugoci koczyn w stosunku do tuowia. Wrodzonej niedoczynnoci tarczycy towarzyszy znaczne opnienie w rozwoju somatycznym i deficyt psychiczny. Objawy i oznaki wrodzonej niedoczynnoci tarczycy nie s atwe do rozpoznania przy urodzeniu, poniewa objawiaj si po kilku tygodniach. Z tego powodu wiele orodkw przewiduje, wrd bada do wykonania zaraz po urodzeniu, rwnie te badajce czynno tarczycy. Pojawiaj si: senno, trudnoci w ssaniu, przeduajca si taczka fizjologiczna noworodkw, zaparcia; pniej skra staje si sucha, zimna, mao elastyczna i pogrubiona, brzuch jest wzdty i czsto wystpuje przepuklina ppkowa.

Przebieg choroby i leczenie

Niedoczynno tarczycy zwykle przebiega stopniowo. Posta lekka, nieleczona, moe si cofn i zanikn, gdy jej pojawienie si jest uwarunkowane nie tyle cik niewydolnoci tarczycy, co nieproporcjonalnym przejciowym zwikszeniem zapotrzebowania obwodowego na hormony tarczycy. Na odwrt, gdy pojawienie si niedoczynnoci tarczycy nie jest zwizane ze wzrostem (nieleczonym) zapotrzebowania na hormony tarczycy, jeli nie przystpi si do leczenia niedoczynnoci, wczeniej czy pniej choroba ulegnie pogorszeniu a do piczki. piczka stanowi kocowy etap niewydolnoci tarczycy i powoduje wysok miertelno. Postp choroby charakteryzuje si zaostrzeniem zaburze metabolicznych i neurologicznych typowych dla niedoczynnoci tarczycy: mniej lub bardziej cakowite zamroczenie wiadomoci, bradykardia , powane niedocinienie ttnicze, hipotermia. Naraenie na zimno, nawracajce infekcje i urazy s najczstszymi czynnikami przypieszajcymi rozwj choroby. Obraz piczki jest czsto komplikowany przez objawy sercowo-naczyniowe, dekompensacj krenia, niewydolno oddechow i nerkow, rnej natury stany zakane.

Leczenie niedoczynnoci tarczycy opiera si przede wszystkim na kuracji hormonami, ktra jeli prowadzona w sposb odpowiedni i szybki, jest zawsze w stanie w peni skorygowa metabolizm i powoduje zaniknicie caego obrazu symptomatologicznego.

Przyczyny i objawy

Niedoczynno tarczycy polega na niedoborze hormonw tarczycy, co powoduje spowolnienie procesw metabolicznych wszystkich narzdw i ukadw.

Gwne przyczyny:

- przewleke autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, znane te jako zapalenie tarczycy Hashimoto;

- przyczyny jatrogenne: podanie radioaktywnego jodu (w leczeniu nadczynnoci tarczycy albo niektrych form nowotworu zoliwego tarczycy); zabiegi chirurgiczne czciowego lub cakowitego usunicia tarczycy; stosowanie lekw przeciwtarczycowych (propylotiouracyl, metimazol), amiodaronu i litu;

- wrodzone zaburzenia rozwoju gruczou tarczycy;

- niedobr jodu lub, przeciwnie, przyjmowanie duych iloci jodu w formie lekw albo suplementw diety.

Charakterystyczne objawy:

- uczucie chodu;

-

depresja;

- senno w cigu dnia, nawet po przespaniu caej nocy;

- problemy z koncentracj;

- przyrost masy ciaa;

- zaparcia;

- skra sucha i szorstka;

- wosy suche i amliwe;

- opuchlizna twarzy;

- chropowaty gos;

- utrata pamici (u starszych osb moe stanowi jedyny objaw przedmiotowy niedoczynnoci tarczycy).

Czytaj take:

Niedobr jodu, czyli z tarczyc nad morze

Kretynizm

Endokrynolog

Nadczynno tarczycy

Zbadaj tarczyc, warto!