Przerost migdakw u dorosych to problem? Laryngolog wyjania

Ble garda i inne dolegliwoci zwizane z przerostem migdakw, a take ewentualn konieczno ich usunicia, kojarzymy gwnie z dziemi. Tymczasem ten problem laryngologiczny dotyczy osb w kadym wieku. Skuteczne rozprawienie si z chorymi migdakami jest konieczne nie tylko ze wzgldu na komfort ycia, ale i moliwe powane powikania w narzdach odlegych, np. w sercu.

Zwykle o problemie przypominamy sobie w sezonie infekcji, bo gardo "znowu si odzywa". Kady moment jest dobry, by chore migdaki skonsultowa u specjalisty laryngologa.

Zobacz wideo

Migdaki: o czym w ogle mowa?

W obrbie pocztkowego odcinka drogi oddechowej i pokarmowej znajduj si skupiska tkanki limfatycznej zwane migdakami. Moemy wymieni:

  1. migdaki podniebienne,
  2. migdaek gardowy (zwany trzecim),
  3. migdaek jzykowy,
  4. migdaki trbkowe,
  5. pasma boczne i grudki chonne na tylnej cianie garda.

Ze wzgldu na swoj lokalizacj i ukad - otaczajcy pocztkowy odcinek drogi oddechowej i pokarmowej - zostay nazwane piercieniem chonnym Waldeyera.

Anatomia czowieka: migdaki

Obecno piercienia chonnego na skrzyowaniu drogi oddechowej i pokarmowej umoliwia stay kontakt ze rodowiskiem zewntrznym, w ktrym znajduj si antygeny pod postaci drobnoustrojw lub substancji chemicznych. Dziki kontaktowi z antygenami ksztatuj si mechanizmy odpornociowe, a dodatkowo w obrbie migdakw podniebiennych powstaj komrki pamici immunologicznej, zapewniajce skuteczn ochron przed ponownym atakiem rnych mikrobw.

Zjawiska te maj szczeglne znaczenie w pierwszych latach ycia. W wieku dojrzewania migdaki ulegaj stopniowej inwolucji, czyli zanikaniu. Migdaek gardowy zwykle zanika cakowicie, wic rzeczywicie kopoty z nim maj tylko dzieci i modzie.

U dorosych natomiast problemy mog by zwizane przede wszystkim z migdakami podniebiennymi. W wyniku nawracajcych zapale, migdaki przestaj spenia swoj obronn rol, ponadto z czasem same mog sta si rdem zakaenia i powtarzajcych si chorb garda, a nawet powika ze strony innych narzdw, takich jak nerki, stawy czy serce.

Migdaki podniebienne maj szczelinowate, rozgazione krypty przenikajce misz. Dopki krypty oprniaj si swobodnie do jamy ustnej, czynno migdakw nie jest zaburzona. Jeli jednak ich zawarto (nazywana czopami retencyjnymi - debris), pod postaci resztek pokarmowych, zuszczonego nabonka, limfocytw czy komrek bakterii, zalega, moe stanowi doskona poywk dla wzrostu mikroorganizmw i rozwoju przewlekego zapalenia migdakw podniebiennych.

Na pocztku jest angina

Angina jest chorob zakan. Moliwe jest jej przeniesienie przez kontakt bezporedni z chorym. To ostry stan zapalny tkanki limfatycznej garda, zwaszcza migdakw podniebiennych. Do objaww zaliczamy: gorczk, dreszcze, silny bl garda, bl gowy, trudnoci w poykaniu, powikszenie i bolesno wzw chonnych szyi.

W badaniu laryngologicznym stwierdza si: obrzk i zaczerwienienie migdakw podniebiennych, ssiednich tkanek oraz tylnej ciany garda (angina czerwona) lub to-biae naloty na migdakach (angina biaa). Chorob najczciej wywouj paciorkowce, ale take inne bakterie: gronkowce, pneumokoki, Haemophilus influenzae.

W badaniach laboratoryjnych obserwujemy podwyszone wykadniki stanu zapalnego (OB, leukocytoza, CRP), podwyszenie i narastanie miana ASO (antystereptolizyny, czyli przeciwciaa we krwi, typowe u osb zakaonych paciorkowcami, niszczce toksyny bakteryjne).

W leczeniu konieczne s antybiotyki, najczciej penicylina lub jej pochodne, leki przeciwblowe, przeciwgorczkowe, miejscowe rodki znieczulajce w postaci aerozoli lub tabletek do ssania. Leczenie powinno trwa co najmniej 10 dni. Przy pierwszym ataku anginy zazwyczaj wystarcza pomoc lekarza pierwszego kontaktu. Jeli jednak choroba nie ustpuje lub problem powraca, wskazana jest konsultacja laryngologa.

Do jakich powika moe doprowadzi angina?

Powikania zapalenia migdakw podniebiennych dzielimy na miejscowe i oglne. Do powika miejscowych zaliczamy:

  • naciek lub ropie okoomigdakowy
  • ropie lub ropowica przestrzeni przygardowej
  • ropie zagardowy
  • ropowica dna jamy ustnej
  • zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej.

Wrd powika oglnych wymieniamy:

  • seps
  • gorczk reumatyczn
  • kbuszkowe zapalenie nerek
  • zapalenie minia sercowego
  • zapalenia wielostawowe
  • zapalenia nerww.

W wielu przypadkach powikania wymagaj leczenia skojarzon antybiotykoterapi, a niekiedy interwencji chirurgicznej i hospitalizacji.

Kiedy rozpoznajemy przewleke zapalenie migdakw podniebiennych?

Rozpoznanie przewlekego zapalenie migdakw wymaga szczeglnej ostronoci. Objawy s mao specyficzne, a w badaniu moemy mie obraz niezmienionych chorobowo migdakw. Choroba jest najczciej skutkiem nawracajcych angin, w wyniku ktrych dochodzi do zmian w budowie migdakw i zalegania zogw w kryptach. Tworz si mikroropnie, z ktrych zakaenie moe szerzy si w gb migdaka lub drog krwionon do odlegych narzdw i dawa zakaenia odogniskowe: gorczk reumatyczn, kbuszkowe zapalenie nerek, zapalenie staww, uszczyc, zapalenie minia sercowego, choroby naczy.

Wrd objaww chorzy wymieniaj: niewielki okresowy bl garda, uczucie przeszkody w gardle, nawracajce zapalenia migdakw, ble szyi, trudnoci w poykaniu, cuchncy oddech, nieprzyjemny smak w ustach, powikszenie wzw chonnych szyi. Czsto pacjenci podaj, e czasem obserwuj tworzenie si biaych lub tych, twardych, cuchncych zogw w obrbie migdakw (czopy migdakowe). Mog wspistnie objawy oglne: niewyjaniona gorczka, osabienie, obnienie odpornoci. Obecno czopw migdakowych moe by zjawiskiem fizjologicznym. Razem z wielkoci migdakw nie stanowi kryterium rozpoznania przewlekego zapalenia migdakw.

Leczenie zachowawcze przewlekego zapalenia migdakw, czyli: pukanie, pdzlowanie, oczyszczanie, antybiotykoterapia, przynosi mao korzyci. Niestety, jedynym skutecznym leczeniem jest usunicie migdakw - tonsillektomia.

Jakie s wskazania do usunicia migdakw podniebiennych?

W kadym przypadku wskazania do usunicia migdaw podniebiennych powinny by rozpatrzone indywidualnie. Przed zabiegiem pacjent powinien mie wykonane badania krwi, okrelajce grup krwi, pozwalajce rozpozna zaburzenia krzepnicia, a take odby konsultacje u specjalisty, o ile choruje przewlekle.

Wskazania do tonsillektomii s nastpujce:

  • przewleke zapalenie migdakw
  • nawracajce anginy (trzy lub wicej epizodw w ostatnim roku, pi lub wicej epizodw w ostatnich dwch latach, siedem lub wicej epizodw w ostatnich trzech latach)
  • nawracajce ropnie okoomigdakowe
  • choroby odogniskowe
  • uporczywe cuchnicie z ust spowodowane obfitym wytwarzaniem czopw migdakowych
  • podejrzenie guza migdaka.

Autorka: Magdalena Frckiewicz, specjalista otolaryngolog. Absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Pracuje w Oddziale Klinicznym Otolaryngologii Dziecicej i Pediatrii Samodzielnego Publicznego Dziecicego Szpitala Klinicznego im. Jzefa Polikarpa Brudziskiego w Warszawie. Zajmuje si dziemi i dorosymi w zakresie leczenia zachowawczego i operacyjnego. Przyjmuje w poradni Otolaryngolodzy24.