Sepsa (posocznica): przyczyny, objawy, leczenie

Sepsa, nazywana take posocznic, jest to zesp cikich i gwatownych, byskawicznie si rozwijajcych objaww zapalnych organizmu, w reakcji na zakaenie bakteryjne. Sepsa stanowi bezporednie zagroenie ycia i wymaga leczenia na oddziale intensywnej terapii. Przed seps, do pewnego stopnia, mona si uchroni poprzez szczepienia profilaktyczne przeciwko bakteriom, najczciej wywoujcych zakaenie, takim jak meningokoki i pneumokoki oraz Haemophilus influenzae typu B.

Sepsa (posocznica) - co to jest sepsa, co wywouje seps?

Sepsa, czyli gwatowna, oglnoustrojowa reakcja organizmu na zakaenie, moe mie kilka stopni, z ktrych najciszy to wstrzs septyczny, gdy dochodzi ju do niewydolnoci wielonarzdowej, czyli uszkodzenia i upoledzenia funkcji najwaniejszych organw w ciele.

Do sepsy moe doj zarwno w czasie pobytu chorego w szpitalu, jak i w kadym innym miejscu. Sepsa w szpitalu zdarza si u osb o obnionej oglnej odpornoci organizmu, po chemioterapii lub radioterapii, u przewlekle chorych, stosujcych dugotrwa antybiotykoterapi, po operacjach chirurgicznych, a take u osb cewnikowanych i przebywajcych na oddziaach intensywnej terapii. Zakaenia szpitalne wywoywane s najczciej przez bakterie oporne na antybiotyki, takie jak gronkowce, paeczki ropy bkitnej i inne.

Co roku zdarza si jednak kilkaset przypadkw sepsy poza oddziaami szpitalnymi. Wywoywana jest najczciej przez bakterie: Haemophilus influenzae typu B (Hib), Streptococcus pneumoniae (pneumokoki) i Neisseria meningitidis (meningokoki), paciorkowce ropne (Streptococus pyogenes) i paeczki Gram-ujemne (np. Salmonella spp.). Najczstsze przypadki sepsy pozaszpitalnej to sepsa meningokokowa, ktra dotyczy zarwno dzieci, modziey, jak i modych ludzi. Dzieci do pitego roku ycia natomiast najczciej atakuje bakteria Haemophilus influenzae. Sepsa pneumokokowa take moe obj dzieci, ale ponadto zdarza si czciej u osb starszych, bdcych po 50. roku ycia.

Seps nie zarazimy si od drugiej osoby, chocia moemy zarazi si sam bakteri, ktra seps wywoaa. Sk w tym, e ta sama bakteria, ktra wywouje seps u jednej osoby, dla drugiej moe by nieszkodliwa. Nieznany jest mechanizm, ktry powoduje, e u jednych osb organizm w ogle nie reaguje na dan bakteri, a u innych moe sta si przyczyn gwatownej mierci. I o ile mona mwi o epidemiach zakae bakteryjnych, na przykad meningokokowych, to nie oznacza to epidemii sepsy, ktra jest reakcj indywidualnego organizmu. Ponadto Haemophilus influenzae i pneumokoki prawie zawsze atakuj pojedyncze osoby.

Zobacz wideo

Sepsa (posocznica) - kogo dotyka najczciej?

Poza szpitalem sepsa dotyka przede wszystkim mae dzieci, osoby w starszym wieku, a take poborowych oraz modzie. Przypadki sepsy wrd poborowych powizane byy ze stresem, zmczeniem i przebywaniem w wikszej zamknitej grupie, a take z gorszymi warunkami sanitarnymi, dlatego zdarzay si czciej na pocztku pobytu w wojsku. Jeli chodzi o modzie to, zdaniem epidemiologw, jest to wynik stylu ycia prowadzonego w tym okresie, przebywania w duych grupach ludzi i np. wsplnego uywania naczy. To wszystko sprzyja rozprzestrzenianiu si bakterii meningokokowych i zaraaniu si nowymi szczepami bakterii. Do zakae dochodzi te podczas pocaunku.

Sepsa (posocznica) - jak rozwija si zakaenie?

Sepsa moe si rozwin ze zwykego skaleczenia, ropnia, nawet po wyrwaniu zba, albo np. przy zapaleniu migdakw czy puc, jeeli do osabionego organizmu wnikn bakterie. Zazwyczaj jednak ciao potrafi si obroni przed zakaeniami bakteryjnymi. W niektrych jednak przypadkach, z nieznanych bliej powodw, dochodzi do nadmiernej reakcji ukadu immunologicznego na zakaenie bakteryjne.

Epidemiolodzy szacuj, e co trzecia osoba w wieku 11-24 lata jest nosicielem meningokokw. Bakterie przebywaj w jamie nosowo-gardowej i poza organizmem czowieka szybko gin. Jeeli jednak bakteria przedostanie si do krwi, rozprzestrzenia si po caym organizmie, osiada w narzdach i tkankach, gdzie zaczyna si namnaa, a nastpnie rozpada i wytwarza grone dla organizmu substancje. Na te substancje organizm ma wasn odpowied: przeciwciaa. Czasami jednak reakcja ze strony ukadu odpornociowego jest zbyt gwatowna, co wywouje stan zapalny caego organizmu.

Sepsa (posocznica) - objawy

Na pocztku objawy sepsy nie wygldaj gronie i przypominaj zwyk gryp, objawiajc si podwyszon temperatur i blem gowy, mini czy staww, przyspieszonym biciem serca i szybszym oddechem. Pierwsze symptomy sepsy mog wyglda te inaczej i charakteryzowa si spadkiem temperatury ciaa poniej 36 stopni C, obnieniem cinienia krwi i dusznociami. Jeeli jednak doczaj si wymioty, biegunka, wiatowstrt, sztywno karku, ktra wiadczy o zajciu opon mzgowo-rdzeniowych, naley natychmiast zareagowa. Mae dzieci, dodatkowo, mog mie drgawki, pulsowanie ciemiczka, brak apetytu. Charakterystyczne dla sepsy meningkokowej jest pojawienie si wysypki i wybroczyn na ciele. Lekarze proponuj wtedy wykonanie tzw. testu szklanki. Do zmienionego miejsca na skrze naley przyoy bok szklanki, lekko nacisn i sprawdzi, czy zaczerwienienie zniknie. Jeeli zaczerwienienie si utrzymuje, trzeba natychmiast uda si po pomoc do lekarza.

Nastpnie, w zalenoci od tego, ktry narzd zosta zaatakowany, pojawiaj si rne symptomy, takie jak zatrzymanie moczu, obrzki, zaburzenia krzepliwoci krwi i inne, wiadczce o ogarniajcym organizm stanie zapalnym. W krwi pojawia si wielka liczba biaych ciaek (leukocytw) i prokalcytoniny. Jeeli nie zostanie podjte szybkie leczenie dochodzi do wyczenia z pracy kolejnych zaatakowanych narzdw i do mierci. 

Sepsa (posocznica) - leczenie oraz szczepienia

W przypadku sepsy szybkie podjcie leczenia ratuje ycie. Pomoc lekarska powinna nadej w cigu kilku godzin. Na oddziale intensywnej terapii chory dostaje antybiotyki lub inne rodki farmakologiczne w celu zwalczenia zakaenia oraz podejmuje si leczenie przyczynowe (np. usunicie ropnia). Walka o ycie polega te na podtrzymywaniu funkcji uszkodzonych narzdw, np. poprzez dializy, tlenoterapi,

Ryzyko zachorowania na seps mona zmniejszy poprzez szczepienia przeciw drobnoustrojom wywoujcym seps, czyli przeciwko meningokokom, pneumokokom oraz paeczkom Hib. Szczepi mona nawet niemowlta. Szczepionki nie uchroni nas przed wszystkimi typami gronych bakterii, ale znacznie zmniejsz ryzyko zachorowania, a w konsekwencji sepsy.