Szczepienia - co to jest? Jakie s rodzaje szczepie i dlaczego warto szczepi?

Szczepienia to z pewnoci jeden z najwikszych sukcesw medycyny. Dziki nim udao si znacznie ograniczy wystpowanie wielu chorb zakanych, a cz z nich zupenie wypleni. To prawda, e szczepienia mog mie efekty uboczne (tzw. niepodane odczyny poszczepienne), lecz w przewaajcej liczbie przypadkw s to lekkie dolegliwoci - nieporwnywalne z tymi, ktre wi si z chorob zakan. Istniej rne rodzaje szczepionek; wszystkie szczepionki podawane dzi s poparte wieloletnimi badaniami i eksperymentami. Dlaczego warto szczepi, co to s szczepionki i jak dziaaj?

Co to jest szczepionka?

Szczepionka jest preparatem biologicznym, ktry ma "udawa" naturaln infekcj i w efekcie prowadzi do wytworzenia odpornoci na kontakt z danym drobnoustrojem. Po zaszczepieniu organizm "pamita" szczepionk i od razu "zabiera si" do wytwarzania przeciwcia przeciwko okrelonej chorobie zakanej.

Co zawieraj szczepionki?

Szczepionka zawiera albo jeden, albo kilka antygenw. Uzyskuje si je z ywych lub zabitych drobnoustrojw. Moe te zawiera rodki konserwujce, substancje stabilizujce, wzmacniajce i przyspieszajce wywoanie odpornoci. Zawiera rwnie ladowe - naprawd niewielkie - substancje, ktre pozostay w wyniku jej produkcji.

Docz do Zdrowia na Facebooku!

Jakie s rozdaje szczepionek?

Oglnie rzecz biorc, szczepionki dzielimy na ywe i zabite oraz monowalentne (jednoskadnikowe) i skojarzone (wieloskadnikowe). Obaw moe wywoywa sowo "ywe" - wydaje si, e taka szczepionka jest dla organizmu niebezpieczna. Jednak te drobnoustroje, ktre znajduj si w ywych szczepionkach, nie maj waciwoci chorobotwrczych, wic nie wywoaj choroby. Szczepionki ywe to na przykad szczepionka przeciw odrze oraz szczepionka przeciw grulicy.

Szczepionki zabite za posiadaj drobnoustroje, ktrych moc jest "zdezaktywowana" poprzez rozmaite zabiegi - poddawanie odpowiedniej temperaturze czy dziaaniu specjalnym zwizkom chemicznym.

Szczepionki monowalentne, czyli jednoskadnikowe, zabezpieczaj przed jedn chorob. Zawieraj jeden rodzaj drobnoustroju lub kilka przeciwcia, ktre pochodz od jednego drobnoustroju. Szczepionki poliwalentne, czyli wieloskadnikowe, maj kilka typw tego samego drobnoustroju albo przeciwciaa, ktre pochodz z kilku typw drobnoustroju. Do takich szczepionek nale DTP (szczepionka skojarzona przeciwko bonicy, tcowi i krztucowi) czy MMR (trjskadnikowa szczepionka przeciw odrze, wince i ryczce).

Istniej ju szczepionki, ktre zabezpieczaj naraz przed wieloma chorobami za jednym wstrzykniciem. Niestety, s drogie i pastwo ich nie refunduje.

Jak dziaaj szczepionki?

Szczepionki "zabite" trzeba podawa w kilku dawkach. Szczepionki "ywe" wywouj odporno szybko po podaniu. Antygen, ktry w momencie szczepienia jest wprowadzany do organizmu, stymuluje ukad immunologiczny (odpornociowy) do wytwarzania przeciwcia. Wtedy powstaj tzw. komrki pamici immunologicznej - jak mona atwo si domyli, dziki nim organizm "pamita" odporno na dane drobnoustroje. Gdy - i jeli - dochodzi do zetknicia si z chorobotwrczym drobnoustrojem, wytwarzaj si odpowiednie przeciwciaa, ktre chroni przed chorob.

Zobacz:  Szczepienia dziaaj. Ekspert WHO: atwiej zosta raonym piorunem, ni mie powane powikania po szczepionce

Szczepienia a odporno zbiorowa

Odporno zbiorowa (inne nazwy to odporno zbiorowiskowa, odporno stadna, odporno grupowa) to zjawisko, ktre chroni te osoby, ktre z rnych wzgldw nie mogy by zaszczepione przed chorobami zakanymi przenoszonymi z czowieka na czowieka. Takie osoby to na przykad wczeniaki (za mae, by je szczepi), osoby chore przewlekle czy osoby ze znacznie obnion odpornoci. Im wicej z nas zostanie zaszczepionych, tym szerszy bdzie kordon ochronny przeciwko chorobom zakanym. Rodzice, ktrzy odmawiaj szczepienia dzieci, stwarzaj zatem niebezpieczestwo nie tylko dla swojego potomstwa, lecz take dla innych, sabszych i chorych osb.

Procent populacji, ktry musi by zaszczepiony, eby stworzy skuteczn odporno grupow, rni si w zalenoci od choroby. W przypadku odry jest to 95 procent, winki - 75-85 procent, krztuca - okoo 92 procent. Nawet niskie zejcie poza ten poziom stwarza niebezpieczestwo dla tych, ktrzy nie mogli by zaszczepieni.

Przeczytaj:  Pi procent mniej szczepie to ju kilkukrotny wzrost liczby chorych. Wida to na przykadzie odry

Ktre szczepienia s obowizkowe w Polsce?

Lista szczepie obowizkowych, a wic bezpatnych, jest do duga. Dzieci s szczepione przeciwko nastpujcym chorobom:

Przeciwnicy szczepionek - dlaczego nie szczepi swoich dzieci?

Motywacje s, rzecz jasna, rne. Gwn przyczyn jest, jak si wydaje, dezinformacja, teorie spiskowe oraz wierzenie w medyczne mity. W internecie znajduje si mnstwo informacji, ktre - w przewaajcej wikszoci - nie s poparte wiarygodnymi badaniami lub w ogle nie maj podanego rda. W efekcie dostajemy mnstwo danych, ktre po prostu nie s zgodne z prawd, a w ktre atwo uwierzy ze wzgldu na ich atrakcyjno (teorie spiskowe brzmi sensacyjnie, s ciekawe, o wiele ciekawsze ni nudne, ale prawdziwe statystyki czy badania). Co wicej, w naszych czasach - na szczcie - wikszo chorb zakanych jest wanie dziki szczepieniom zduszanych w zarodku. Nie widzimy przez to katastrofalnych efektw tych gronych chorb. Przez to nasza czujno jest upiona - antyszczepionkowcy bardziej boj si zwykle niegronych efektw ubocznych szczepie ni samej bardzo gronej choroby. Bywa te, e rodzice nie szczepi swoich dzieci, bo tak jest im po prostu wygodniej - nie maj czasu lub nie jest to dla nich dostatecznie wane.

Czym s niepodane odczyny poszczepienne (NOP)?

Niepodany odczyn poszczepienny to kada dolegliwo, ktra wystpuje w wyniku szczepienia. Przyczyny wystpienia NOP-u mog by rnie. Najczciej niepodane odczyny poszczepienne wynikaj z indywidualnej odpowiedzi organizmu szczepionego. Zdarza si jednak, e szczepionka podana jest w niewaciwy sposb czy jest zej jakoci. Polscy lekarze maj obowizek zgaszania kadego przypadku NOP-u.

Warto mie na uwadze, e nie kada dolegliwo poszczepienna oznacza zwizek przyczynowo-skutkowy ze szczepieniem. Przykad - nieco przejaskrawiony, ale przemawiajcy do wyobrani: jeli zamiemy nog po szczepieniu, nie oznacza to, i wystpi u nas NOP. Mimo wszystko nie naley lekceway adnego zaburzenia i kad wtpliwo warto konsultowa z lekarzem.

Wedug teorii spiskowych szczepienia powoduj autyzm. Jest to, oczywicie, nieprawda. Zdegradowany ju naukowiec Andrew Wakefield w 1998 roku opublikowa w "The Lancet" sfaszowane badanie, ktre miao dowodzi wanie zwizku midzy szczepieniami a autyzmem. Na szczcie oszustwo odkryto, magazyn "The Lancet" oficjalnie wycofa si z publikacji, a powizania szczepienia-autyzm jak nie byo, tak nie ma.

Najczciej wystpujce niepodane odczyny poszczepienne to:

  • zmniejszenie apetytu,
  • podwyszona temperatura ciaa,
  • draliwo, podenerwowanie,
  • senno, niespokojny sen,
  • rumie w miejscu wstrzyknicia.

Czsto wystpujce niepodane odczyny poszczepienne to:

  • wysoka gorczka (ponad 39 stopni),
  • draliwo, podenerwowanie,
  • bl w miejscu wstrzyknicia,
  • rumie w miejscu wstrzyknicia,
  • stwardnienie/obrzk w miejscu wstrzyknicia.

Rzadko wystpujce niepodane odczyny poszczepienne to:

  • wymioty,
  • biegunka,
  • wysypka,
  • pokrzywka,
  • due stwardnienie lub obrzk w miejscu wstrzyknicia,
  • pacz,
  • obrzk twarzy,
  • dusznoci,
  • drgawki.

Ciki przypadek NOP, czyli wstrzs anafilaktyczny, wystpuje u maksymalnie trzech osb na milion dawek szczepionki MMR.

Dlaczego warto szczepi?

Odpowied wydaje si prosta - by chroni si przed bardzo gronymi chorobami zakanymi, ktre przechodzi si ciko, powoduj powikania, a nawet mog skoczy si mierci. Nie dla wszystkich jednak jest to oczywiste, warto zatem podsumowa plusy szczepie.

Przeczytaj: Od pierwszych objaww do mierci mina niecaa doba. Rodzice zmarego chopca ostrzegaj

Niektrzy przeciwnicy szczepie twierdz, e znaczny spadek zachorowalnoci na choroby zakane wynika z rozwoju naszej higieny, czystej wody i kontrolowanej ywnoci. To nieprawda. Oczywicie, wszystkie te czynniki s wane, lecz nie zapobiegaj zakaeniom. Dane s zdecydowanie po stronie szczepie - wedug badaczy rocznie pozwalaj na uniknicie nawet szeciu milionom zgonw!

Fakt, e nie zapadniemy na dan chorob, to nie koniec plusw szczepie. Unikamy rwnie powika, ktre niejednokrotnie s niezwykle grone i mog skoczy si cikim kalectwem albo mierci. Co wicej, szczepienia s dla organizmu o wiele bezpieczniejsze ni leki, ktre trzeba zastosowa, by pokona dan chorob zakan. I wreszcie - szczepienia to ogromna oszczdno dla pastwa. S o wiele tasze ni ewentualne leczenie.

Dziki szczepieniom z powierzchni Ziemi cakowicie znikna ospa prawdziwa. Jestemy na dobrej drodze do tego, by nigdy wicej nie pojawio si take polio.

Czy szczepionki wywouj autyzm? [NaZdrowie]

Skorzystaam - midzy innymi - z wielu informacji zamieszczonych na stronie szczepienia.pzh.gov.pl.