Arteterapia: co to?
Arteterapia jest szczególnym rodzajem psychoterapii. Wykorzystując rozmaite gałęzie sztuki, dąży do uwolnienia pacjenta od napięcia, lęków czy frustracji. Słowo "pacjent" nie wydaje się tu zresztą najbardziej odpowiednie, jako że metodę tę można z powodzeniem wykorzystywać także w pracy z ludźmi całkowicie zdrowymi. Ważny będzie cel, jaki chcemy osiągnąć, oraz zainteresowania danej osoby.
Arteterapię stosowano już od końca XIX wieku; jej prekursorami byli dwaj francuscy psychiatrzy, A.A. Tardieu i M. Simon. Samego terminu użył natomiast po raz pierwszy Adrian Hill, angielski nauczyciel, w roku 1942.
Komu pomoże arteterapia?
Największą zaletą arteterapii jest prawdopodobnie jej uniwersalność. Sprawdza się bowiem w każdej grupie wiekowej - czasami jako jedyna forma leczenia, czasem zaś jako jego uzupełnienie. Zawsze powinna natomiast zapewniać uczestnikom zajęć poczucie odprężenia i pożytecznie spędzonych godzin.
Arteterapia dla dzieci przyniesie pożądane efekty zwłaszcza w przypadku maluchów:
- autystycznych,
- niepełnosprawnych intelektualnie
- cierpiących na nadpobudliwość.
Korzystać z niej mogą oczywiście także zdrowe dzieci, które w trakcie pracy twórczej rozwiną własną inwencję czy choćby cierpliwość. A są to cechy niezwykle przydatne w późniejszym życiu zawodowym i prywatnym.
Bardzo interesująca bywa jednak również arteterapia dla dorosłych. Taką formę aktywności proponuje się zarówno osobom z zaburzeniami psychicznymi, jak i pacjentom cierpiącym na choroby somatyczne - na przykład nowotwory. Praktykę tę spotykamy w polskich szpitalach od lat 60., kiedy rozpropagował ją krakowski onkolog, profesor Julian Aleksandrowicz. Szczególnie dobre efekty przynoszą także zajęcia przeznaczone dla seniorów, odkrywających dzięki nim zupełnie nowe pasje.
Techniki arteterapii. Co warto o nich wiedzieć?
Warto podkreślić, że do wzięcia udziału w arteterapii nie potrzebujemy żadnych zdolności artystycznych. Liczyć się tu będzie bowiem tylko nasze zaangażowanie i szczerość w wyrażaniu emocji. Prowadzący terapeuta powinien zaś, na podstawie gotowych prac, przynajmniej do pewnego stopnia rozpoznać problem, z którym się u niego zjawiliśmy. Sami uczestnicy warsztatów również przyznają często, że kilka godzin spędzonych przy realizacji "dzieła" pomogło im wejść w głębszy kontakt z własnym światem wewnętrznym. To z kolei sprawiło, iż po niedługim czasie poczuli się zwyczajnie zdrowsi. Cele arteterapii zostały więc w ich przypadku osiągnięte.
Techniki arteterapii powinno się zawsze dostosowywać do możliwości i upodobań uczestników warsztatów. Najpopularniejszą z nich jest niewątpliwie terapia przez sztuki plastyczne:
- malarstwo,
- rysunek,
- rzeźbę,
- tkactwo itd.
Ten typ działalności wymaga stosunkowo niewielkiego nakładu środków i małej przestrzeni, zaś rezultaty zadowalają zarówno samych artystów, jak i terapeutów.
Inne popularne techniki arteterapii to np.:
- muzykoterapia - może obejmować pracę z głosem, grę na instrumentach albo po prostu słuchanie utworów muzycznych. Każda z wymienionych aktywności przynosi nieco odmienne rezultaty, daje jednak zawsze poczucie odprężenia
- choreoterapia - terapia ruchem (przeważnie tańcem), pozwalająca odzyskać zaburzoną łączność między ciałem a umysłem. Jak każdy umiarkowany wysiłek fizyczny, zapewnia także sporą dawkę relaksu
- bajkoterapia - metoda pracy z dziećmi, polegająca na wspólnej lekturze starannie dobranych bajek terapeutycznych. Ich bohaterowie stają przed takimi samymi wyzwaniami, jakie bywają udziałem małych słuchaczy. Pozwala to tym ostatnim na lepszą adaptację do trudnych sytuacji życiowych.
Warto jeszcze dodać, że wiele polskich uczelni oferuje studia z dziedziny arteterapii. Po ich ukończeniu można samodzielnie prowadzić zajęcia o wybranym przez siebie profilu.
Zobacz też: Psychoterapia. Co to jest? Kiedy warto z niej skorzystać?
