Stupor: osłupienie, które może być objawem poważnej choroby. Jak je rozpoznać?

Stupor jest relatywnie niezbyt często spotykanym zaburzeniem zdrowotnym. Kiedy jednak wystąpi u kogoś z naszych bliskich, mamy prawo zareagować silnym niepokojem - objawy osłupienia mogą bowiem przybrać dość spektakularny (i dramatyczny) charakter. Czym zatem właściwie jest stupor, w jakich sytuacjach się pojawia i jak go skutecznie leczyć?

Stupor: co to takiego?

Stupor jest stanem zaburzonej aktywności ruchowej, który polega na znacznie osłabionej reaktywności na bodźce płynące z zewnątrz. Sam termin wywodzi się od łacińskiego słowa "stupere", tłumaczonego najczęściej zwrotem "wpaść w osłupienie". Sformułowanie to stanowi esencję omawianego zaburzenia - pacjent zastyga w bezruchu i nie nawiązuje żadnego kontaktu z otoczeniem. Nie docierają do niego również bodźce z zewnątrz, takie jak dźwięk, dotyk czy zapach.

Wystąpienie stuporu wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Stan ten sugeruje bowiem wiele poważnych schorzeń, potencjalnie bardzo groźnych dla zdrowia i życia.

Depersonalizacja należy do zaburzeń o charakterze psychicznym.Depersonalizacja, czyli zaburzenia w postrzeganiu samego siebie.

Przyczyny występowania stuporu

Zdecydowana większość ludzi kojarzy stupor z zaburzeniami psychicznymi, przede wszystkim ze schizofrenią. Podobne skojarzenia są całkowicie uzasadnione, bo właśnie choroby psychiatryczne prowadzą najczęściej do osłupienia. Warto jednak od razu zaznaczyć, że medycyna zna np. stupor depresyjny (występujący w depresji bardzo nasilonej) albo stupor dysocjacyjny. Ten ostatni bywa odpowiedzią na jakieś wyjątkowo stresujące wydarzenie w życiu: śmierć członka rodziny, wypadek samochodowy, doświadczenie ekstremalnej formy przemocy (np. gwałtu). 

Przyczyny stuporu mogą jednak mieć swoje źródło również w chorobach somatycznych. Zaliczamy do nich np.

  • zaburzenia gospodarki węglowodanowej bądź hormonalnej,
  • choroby nowotworowe (zwłaszcza guzy mózgu),
  • infekcje przebiegające z zajęciem układu nerwowego,
  • poważne urazy głowy,
  • padaczkę.

Jednoznaczna diagnoza przyczyn stuporu może się zatem okazać rzeczą trudną. Osoba wykazująca oznaki osłupienia powinna zostać niezwłocznie przewieziona do szpitala i poddana stosownym badaniom.

Zobacz wideo "Wojna w Ukrainie silniejszym bodźcem stresowym niż pandemia. To jeszcze zwiększy zapotrzebowanie na psychoterapeutów"

Stupor: objawy

Lekarze wymieniają dwa główne objawy stuporu: akinezę i mutyzm. Pierwszy oznacza drastyczne zubożenie ruchowe, czyli sytuację, kiedy pacjent zaprzestaje wykonywania większości (albo wręcz wszystkich) ruchów ciała. Ponadto, może zastygać w bardzo nienaturalnej - i wręcz niebezpiecznej dla siebie - pozie. Z kolei mutyzm polega na braku jakiegokolwiek kontaktu werbalnego, przy nieuszkodzonym aparacie mowy.

Wspomniano już o tym, że pacjent w stuporze przestaje reagować na płynące ku niemu bodźce. Jedyny wyjątek mogą tu stanowić bodźce bólowe: w odniesieniu do nich można zaobserwować słabą reakcję obronną.

Kim jest psychopata? Jest to człowiek z osobowością antyspołeczną, zaburzeniem przejawiającym się m.in. brakiem empatii, narcyzmem, skłonnością do agresji oraz nawiązywaniem relacji opartych na przydatności innych do własnych celów. Psychopatia może nie być zaburzeniem psychicznym, ale czymś innym

Leczenie stuporu

Chociaż wystąpienie stuporu może wprawić bliskich chorego w panikę, stan ten względnie łatwo poddaje się leczeniu. Jedyny warunek stanowi oczywiście jak najszybsze poznanie jego przyczyny. W tym celu pomocne będą odpowiednie badania laboratoryjne i obrazowe, a także wywiad z rodziną pacjenta. Ten ostatni pozwoli przede wszystkim ustalić, czy osoba doznająca osłupienia cierpi na jakieś istotne dla sprawy zaburzenia psychiczne.

Stupor ustępuje najczęściej po podaniu określonych leków psychotropowych bądź przeciwdrobnoustrojowych. Jeżeli jego przyczyną okaże się ciężka depresja, rozwiązaniem może być użycie elektrowstrząsów. W przypadku guza mózgu w grę wchodzi najczęściej zabieg chirurgiczny. 

Zobacz też: Wewnętrzny niepokój - przyczyny, objawy. Jak sobie z nim radzić

Więcej o: