Czy witamina D powinna by dodawana do mki? Brytyjczycy uwaaj, e to dobry pomys

Witamina D jest kluczowa dla zdrowia i budowy mocnych koci. Niedobory witaminy D, zwizane z maym nasonecznieniem jesieni i zim, Brytyjczycy chc uzupenia, dodajc witamin D do mki. Czy takie rozwizanie miaoby sens take w Polsce?

Angielscy naukowcy maj nadziej, e witaminizowanie mki pomogoby zlikwidowa niedobr witaminy D u 10 milionw mieszkacw Anglii i Walii w cigu nastpnych 90 lat. Obliczyli, e koszt takiej operacji wyniesie rocznie zaledwie 12 pensw na osob. Jak twierdz naukowcy z Uniwersytetu w Birmingham, jedna na pi dorosych osb w Wielkiej Brytanii, od padziernika do kwietnia, cierpi na niedobr witaminy D.

Witamina D jest produkowana w naszej skrze pod wpywem dziaania promieni sonecznych. Ale saba ekspozycja na soce, stosowanie filtrw UV, zanieczyszczenie rodowiska, ciepa odzie, otulajca szczelnie ciao, wszystko to powoduje, e zim zaczyna brakowa witaminy D. Skutki braku witaminy D s znane od dawna. To zaburzenia wchaniania wapnia i fosforu, a w efekcie sabe koci i groba rozwoju osteoporozy. Braki witaminy objawiaj si blami koci i mini, kopotami ze snem, osabieniem odpornoci. U maych dzieci moe rozwin si krzywica, niedorozwj koci, a w skrajnych przypadkach nawet niewydolno serca. 

NHS (National Health Service) rekomenduje suplementowanie witaminy D w miesicach jesienno-zimowych, szczeglnie przez osoby zagroone niedoborem. Badania wskazuj, e ciemna skra wytwarza mniej witaminy D ni jasna. Lekarze w Wielkiej Brytanii sugeruj wic podawanie suplementu witaminy D dzieciom, osobom starszym oraz mniejszociom etnicznym. Obowizujce w Polsce wytyczne dla lekarzy rodzinnych, dotyczce suplementacji witaminy D, s analogiczne.(1)

Pomys, aby dodawa skadniki mineralne lub witaminy do gotowego jedzenia, nie jest nowy. W Wielkiej Brytanii dodaje si ju elazo do wikszoci gatunkw mki. Do niektrych rodzajw ywnoci wcza si wap. Produkty wegetariaskie i wegaskie zawieraj witamin B. Dodatkowe dawki witamin znajduj si take w produktach dla niemowlt.

Oprcz witaminy D w Wielkiej Brytanii myli si take o dodawaniu do mki kwasu foliowego, co ma zapobiega niektrym wadom wrodzonym niemowlt, takim jak rozszczep krgosupa. Doradcy rzdowi twierdz, e zapobiegnie to okoo 200 takim przypadkom rocznie.

A gdyby tak u nas?

Wydawa by si mogo, e takie rozwizanie sprawdzi si te w Polsce, skoro niedobr witaminy D jest wrd rodakw powszechny, a wczeniejsze dowiadczenia z tak form suplementacji (jodowanie soli kuchennej) przynioso znakomite efekty w zapobieganiu powstawania niebezpiecznego dla rozwoju dzieci wola endemicznego. Wprawdzie wzbogacanie witaminami (gwnie z grupy B) patkw niadaniowych dla dzieci budzio opory, ale przede wszystkim dlatego, e czasem nie byy to produkty najwyszej jakoci. W przypadku dodawania witaminy D bezporednio do mki wybr byby wikszy. Czy jest nam jednak potrzebny?

- 15 minut na socu moe nam da ju kilka tysicy jednostek wit D. Problem niedoborowy rzeczywicie moe pojawi si zim, wic pomys z suplementacj jest godny rozwaenia. Najwaniejsze, eby nie wiza si z pogorszeniem jakoci produkcji ywnoci - mwi Micha Domaszewski, lekarz rodzinny(2).

A praktyka? Ilu pacjentw zgasza si z rnymi dolegliwociami i badania rzeczywicie potwierdzaj, e przyczyn jest niedobr witaminy D? Wreszcie - pomaga im suplementacja?

Dr Domaszewski przyznaje, e trudno jednoznacznie okreli liczb takich pacjentw, choby ze wzgldu na trudnoci z dostpem do bada:

Lekarz rodzinny nie moe zleci badania poziomu witaminy D w ramach gwarantowanych wiadcze. NFZ ich nie refunduje. Badania s wykonywane tylko u tych pacjentw, ktrzy zdecyduj si za nie zapaci lub skieruje ich na nie wybrany specjalista, na przykad endokrynolog. Czyli, teoretycznie, gdy podejrzewam u pacjenta niedobr witaminy D, a on nie chce paci, trzeba zdecydowa si na suplementacj w ciemno lub odesa pacjenta do endokrynologa.

Na wizyt u tego specjalisty czsto czas oczekiwania przekracza rok.

- U niemowlt i maych dzieci witamin D stosujemy profilaktycznie. Badania kontrolne wykonuje si tylko u dzieci z grup ryzyka, na przykad wczeniakw w poradniach neonatologicznych - dodaje lekarz.

Rzeczywicie, niektre badania (3) wskazuj, e w naszej szerokoci geograficznej ju pn jesieni dowiadczamy niedoboru witaminy D. Konsekwencje mog by powane, ale to jeszcze nie oznacza, e wszyscy musz si ratowa suplementami. O tym jest nasz film.

Zobacz wideo

Czy witamin D mona przedawkowa?

Wedug obowizujcych w Polsce zalece(1) suplementacja jest wskazana u wszystkich dzieci w pierwszym roku ycia, w dawce 400 j.m./dob (inne dawkowanie dotyczy wczeniakw oraz dzieci karmionych sztucznie - wwczas naley uwzgldni iloci przyjmowane w mieszance mlecznej). Dzieci starsze i modzie: od 600 do 1000 j.m./dob, zalenie od masy ciaa, od padziernika do marca lub przez cay rok, jeeli synteza skrna jest niewystarczajca (np. przy bardzo jasnej karnacji i restrykcyjnym stosowaniu kremw z filtrami UVB).

Generalnie, wiosn i latem potrzebna organizmowi witamina D jest wytwarzana w skrze. Nie ma potrzeby jej  suplementowania u osb dorosych. Wyjtkiem s osoby z grup ryzyka, na przykad pacjenci domw opieki, zamknitych szpitali. Jesieni i zim warto zwrci uwag na ywno, ktra zawiera szczeglnie duo  witaminy D. Znajdziemy j w rybach (oso, sardynki, ledzie,  makrele), w czerwonym misie, wtrbce, tkach, niektrych tuszczach i patkach niadaniowych. W razie podejrzenia niedoborw rekomendowana doustna dawka witaminy D wynosi 800–2000 j.m./dob (w zalenoci od masy ciaa - warto uzgodni dawk z lekarzem pierwszego kontaktu.

Jednoczenie lekarze ostrzegaj, e przyjmowanie zbyt wysokich dawek witaminy D przez dugi czas, moe powodowa nadmierne gromadzenie si wapnia w organizmie (hiperkalcemi). Dochodzi wwczas do osabienia koci oraz uszkodzenia nerek i serca. Wikszoci ludzi wystarczy dawka 10 mikrogramw dziennie. Osoby dorose nie powinny przekracza dawki 100 mikrogramw witaminy D dziennie, a dzieci w wieku od roku do 10 lat nie mog przyjmowa wicej ni 50 mikrogramw dziennie. Niemowltom (dzieci do ukoczenia 12 miesicy) zaszkodzi dawka powyej 25 mikrogramw dziennie. Najlepiej zatem przy suplementacji trzyma si wskazwek lekarza. Nie mona natomiast przedawkowa witaminy D przy ekspozycji na soce. Oczywicie, naley jednak opala si ostronie, ze wzgldu na inne zagroenia.

Mog Ci zainteresowa zdrowe diety

rdo: BBC News, NHS

Przypisy:

  1.  "Wytyczne dla lekarzy rodzinnych dotyczce suplementacji witaminy D", Zalecenia opracowane przez Polsk Grup Robocz International University Family Medicine Club (praca zbiorowa specjalistw z Katedry i Zakadu Lekarza Rodzinnego Uniwersytetu Mikoaja Kopernika, Collegium Medicum w Bydgoszczy, Zakadu Medycyny Rodzinnej i Pielgniarstwa rodowiskowego Uniwersytetu Medycznego w Biaymstoku, Katedry i Zakadu Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, Katedry i Zakadu Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, Katedry Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu Medycznego w odzi, Katedry Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu Medycznego w Gdasku, Kliniki Medycyny Rodzinnej, Chorb Wewntrznych i Chorb Metabolicznych Koci CMKP w Warszawie), Forum Medycyny Rodzinnej 2013, tom 7, nr 2, 55–58.
  2.  Dr Micha Domaszewski jest lekarzem rodzinnym, na co dzie leczcym dzieci i dorosych. Uwaa, e wspczesny lekarz powinien odwanie wychodzi zza biurka i stara si przekazywa sw wiedz nie tylko w gabinecie, ale te poprzez dostpne media. Wystpuje w naszym cyklu NaZdrowie, jest ekspertem w programie "Pytanie na niadanie", prowadzi bloga dr Micha oraz rozwija swj kana na YouTube
  3. Pawe Pudowski, Jerzy Konstantynowicz, Maciej Jaworski, Pawe Abramowicz, Czesaw Ducki, "Ocena stanu zaopatrzenia w witamin D w populacji osb dorosych w Polsce", Standardy Medyczne/Pediatria, 2014, T. 11, 609-617