Jak wyglda wizyta u dietetyka? Sprawdzamy. Cz 1. Pomiar skadu ciaa i wiek metaboliczny

U dietetyka dowiemy si nie tylko, jaka jest nasza masa ciaa, ilo tkanki tuszczowej czy wody w organizmie, ale te ile wynosi wiek metaboliczny naszego ciaa oraz co i jak warto poprawi. Jak to wyglda w praktyce? Zaciekawieni, postanawiamy sprawdzi na wasnym ciele.
Wielu z nas chciaoby zmieni co w swojej figurze czy sposobie odywiania, jednak za nic nie potrafi osign celu. Po jakim czasie wszystko wraca do starej normy. Tylko w tle mi jaki wyrzut sumienia, bo przecie "miao by tak piknie". Moe warto zwrci si po wsparcie do specjalisty. Dietetyk? Tylko czy to ma sens? Co waciwie dzieje si w jego gabinecie? Postanawiamy sami sprawdzi. Z tym zamiarem udaj si do dietetyczki Aleksandry Kilen-Zasiecznej z Poradni Dietetycznej "JeszFresh" w Warszawie.



Pomiary czas zacz - kilka sekund na analizatorze skadu ciaa

Podczas spotkania zostanie przeprowadzony wywiad ywieniowy, jednak najpierw zmierzymy skad i mas ciaa, a take obwody talii, brzucha i bioder - objania dietetyczka. "Na tej podstawie bdzie mona wstpnie okreli, co w tych parametrach mona zmieni, a nastpnie ustali indywidualnie dostosowane cele" - dodaje. Czas pozna prawd, czyli sprawdzi wszystkie pomiary.

Na polecenie dietetyczki staj na urzdzeniu przypominajcym zwyk wag. Nie jest to jednak zwyka swojska waga azienkowa, a tzw. analizator skadu ciaa. Odruchowo wpatruj si w d w oczekiwaniu, e wywietl si tam wszystkie interesujce mnie liczby. "Wszyscy tak patrz, ale nic tam nie bdzie wida" - mieje si specjalistka, po czym odczytuje wyniki z maego wywietlacza, ktry trzyma w rkach. Wczeniej konieczne byo rczne wprowadzenie mojego wzrostu i wieku. Sam pomiar trwa dosownie kilka sekund. Co mierzy? Ile waymy, w ilu procentach ciao skada si z tkanki tuszczowej: zarwno tej widocznej, jak i schowanej midzy narzdami, ile procent stanowi woda, masa miniowa czy koci. Pono mona si nawet dowiedzie, ile lat biologicznie, nie metrykalnie, ma ciao. Ale od pocztku.

Masa ciaa obecna i oczekiwana - ile i w jakim czasie powinnimy chudn?

Zaczynamy od podstaw, czyli masy ciaa. Aleksandra Kilen-Zasieczna zaznacza, e ta mierzona rano moe by nawet o 1,5 do 2 kg mniejsza, po czym pyta o podan. "Na podstawie oczekiwanej i obecnej masy ciaa mona mniej wicej okreli, ile bdzie trwao osignicie rezultatu" - tumaczy. Racjonalna utrata masy ciaa w cigu tygodnia wynosi od 0,5 do 1 kg. Oznacza to, e 5 kg mona straci albo w cigu 5 tygodni, czyli ponad miesica, albo w cigu 10 tygodni, czyli ponad 2 miesicy, optymalnie to od 2 do 3 miesicy".

"Nie jestemy jednak w stanie dokadnie okreli czasu trwania. To jest bardzo indywidualna sprawa" - podkrela. "W pierwszym tygodniu mona straci 1 kg, ale jeli kto ma na przykad tendencje do zatrzymywania wody w organizmie, schudnie wicej, bo organizm zacznie si te pozbywa zbdnej wody. W trakcie dalszego odchudzania moe si natomiast okaza, e z trudnoci bdziemy traci te 0,5 kg tygodniowo. Jeli do tej pory jedlimy duo, a teraz ograniczamy spoycie, organizm bdzie si broni, bardzo prawdopodobne, e kilogramy bd spada wolniej".

"Niektrzy strac 5 kg w 2 miesice, a inni na przykad w 4. I ta druga opcja wcale nas nie martwi. Jeeli spadek masy ciaa bdzie wolniejszy, jest to jeszcze bardziej korzystne, bo organizm si szybciej zregeneruje. Dotyczy to na przykad skry. Jeli kto ma znaczn nadwag albo jest otyy, lepszym rozwizaniem bdzie rwnomierny i powolny spadek wagi. Zwaszcza w przypadku osb starszych, ktrych skra nie jest ju taka elastyczna jak kiedy" - wyjania Kilen-Zasieczna.

"Dla dietetyka, poza tym ile dana osoba chciaaby way, wane jest rwnie to, kiedy ostatnio miaa tak mas ciaa, czy byo to kilka miesicy temu czy moe 30 lat temu i jak dugo udao si tak mas utrzyma. To pozwala si zorientowa, na ile odlegy jest cel lub na ile jest realny" - dodaje.

Ile masz tkanki tuszczowej w organizmie?

Drugi z parametrw, ilo tkanki tuszczowej w organizmie, szczeglnie wzbudza moj ciekawo. Zastanawiam si, jakim sposobem analizator wie, ile mam tuszczu, skoro jedynie stanam na urzdzeniu. Czy ten pomiar jest bardziej wiarygodny ni horoskop? Jak to dziaa? "Na urzdzeniu znajduj si punkciki, ktre wysyaj delikatny prd elektryczny. Impulsy elektryczne przechodz przez nasze ciao poprzez jego pyny, czyli gwnie przez wod. Tkanka tuszczowa jest tak tkank, ktra nie gromadzi za duo wody, czyli ten impuls elektryczny napotyka opr. Oznacza to, e prd sobie przechodzi dopki nie natrafi na tkank tuszczow. Na tej podstawie mierzy si, ile jej jest. Te metod nazywamy metod bioimpedancji elektrycznej" - wyjania Aleksandra Kilen-Zasieczna. Aby prd mg przepywa osoba musi na analizatorze stan boso bd w cienkich skarpetkach. Pomiaru nie mona wykonywa u osb z wszczepionym rozrusznikiem serca lub innym urzdzeniem medycznym. Normy iloci tkanki tuszczowej w organizmie rni si w zalenoci od pci i wieku. Dla kobiet s nieco wysze ni dla mczyzn.

Dietetyczka zwraca uwag na to, e sprzt jest bardzo czuy, a parametry tej samej osoby mog si rni np. w zalenoci od pory dnia - rano ilo tuszczu moe by mniejsza ze wzgldu na niewielkie odwodnienie po nocy. "Ilo tkanki tuszczowej bdzie wiksza, jeeli kto przyjdzie odwodniony, czyli na przykad przed pomiarem biega i nie zdy uzupeni pynw, spoywa alkohol, wzi gorc kpiel. Takiej osobie wyjdzie najprawdopodobniej wikszy procent tkanki tuszczowej ni w rzeczywistoci. Wane jest to, eby nastpne pomiary wykonywa mniej wicej o tej samej porze i mniej wicej w tych samych warunkach, czyli jeli sprawdza si go po poudniu, nastpnym razem te warto by to byo zrobi po poudniu"- mwi dietetyczka. "Inaczej parametry bd rne i na ich podstawie nie bdzie mona powiedzie, jaka zasza zmiana" - zaznacza.

Zaleca si, eby przez 3-4 godziny przed nie spoywa obfitych posikw, aby nie mie penego odka. Mona natomiast zje co lekkiego, np. jabko. Nie naley te pi kawy, poniewa jest moczopdna i moe troch zaburzy pomiar. Podobnie jak choroby, a u kobiet menstruacja, cia i karmienie - w tych przypadkach wynik uwaa si za niewiarygodny.

Tuszcz, ktrego nie wida - moesz go mie duo, nawet jeli jeste chudzielcem

Analizator mierzy co jeszcze: poziom tuszczu wisceralnego, czyli tuszczu brzusznego, czyli nie tego widocznego, a otaczajcego narzdy wewntrzne. Nawet osoba, ktra nie ma nadwagi moe mie wysoki poziom tuszczu wisceralnego i na odwrt. I wtedy dieta na to wpywa. "Gdy ten poziom jest za duy, zwiksza si ryzyko chorb metabolicznych, czyli dietozalenych, np. cukrzycy typu 2, nadcinienie ttnicze, miadyca" - mwi dietetyczka. "Wszyscy znamy osoby, ktre s bardzo szczupe, cho jedz niezdrowo. U takich osb to otuszczenie narzdw wewntrznych moe by wysokie, a przecie nie wida tego goym okiem. Jeli tak jest, zagroenie zdrowotne jest due, jednak niekoniecznie jestemy tego wiadomi" - dodaje.

"Dotd zakadalimy, e to mczyni maj tendencje do wystpowania tkanki tuszczowej w okolicach brzucha, a co za tym idzie, wystpowania chorb metabolicznych, a kobietom zazwyczaj odkada si w biodrach czy udach. Z tego, co obserwuj, w tym momencie coraz wicej kobiet zaczyna mie tendencje do gromadzenia si tuszczu wanie w pasie " - zauwaa dietetyczka.

Ile wody w tobie pynie?

Kolejnym, dosy precyzyjnie okrelanym parametrem, jest ilo wody w organizmie. Ile jej jest? "Wszdzie uczymy si, e norma dla iloci wody w organizmie wynosi okoo 70 proc., natomiast przy pomiarze analizatorem skadu ciaa, za norm dla kobiet uwaa si od 45 do 60 proc., a u mczyzn od 50 do 60 proc. Wynika to z tego, e pomiar nie obejmuje wszystkich narzdw. Uyty przez nas analizator nie mierzy te wody midzytkankowej, czyli tej niepotrzebnej" - objania Kilen-Zasieczna. "Jeeli mamy tendencj do zatrzymywania wody, to z tego pomiaru si tego nie dowiemy. Dowiemy si natomiast, ile mamy wody wewntrz komrek ciaa, w jakim stopniu jest ono nawodnione, cho tak jak mwiam, nie we wszystkich narzdach, pomiar nie obejmuje na przykad gowy" - dodaje.

Ile wa minie?

W przypadku masy miniowej, nie ma czego takiego jak norma - informuje mnie dietetyczka. "Nie naley porwnywa z innymi osobami, bo masa miniowa jest bardzo indywidualn spraw" - mwi. Co nam wic daje ta informacja? "Moemy porwnywa swoje pomiary, czyli na przykad pniejsze do wczeniejszych i obserwowa, czy mini jest wicej, mniej czy tyle samo" - tumaczy. Moe to by uyteczne na przykad w przypadku osb aktywnych fizycznie, ktre mog nie zauwaa spadkw na zwykej wadze, ze wzgldu na to, e owszem trac tkank tuszczow, ale rozwijaj dodatkowe minie, ktre wa przecie duo wicej. "Jeli mamy wicej masy miniowej, wtedy nasz metabolizm jest szybszy i tuszcz szybciej si spala" - dodaje te Kilen-Zasieczna.

Masa koci - czy nie tracisz mineraw?

"Masa koci u dorosego czowieka wynosi mniej wicej 10-12 kg. Analizator nie sprawdza jednak masy wszystkich koci, a raczej ilo skadnikw mineralnych w nich zawartych. Jest to oczywicie wynik orientacyjny, dokadny uzyskamy robic badania laboratoryjne, np. na ilo wapnia w kociach. W przypadku tego pomiaru nie mwimy o normach, a raczej o redniej. Obserwowanie wyniku moe by o tyle pomocne, e jeli zamy teraz wyszo, e masa naszych koci wynosi 2,4 kg, a powtrzony za 5 lat pomiar wskae na 1,9 kg moe to oznacza, e koci s mniej zmineralizowane. A to sygna ostrzegawczy wiadczcym o zwikszonym ryzyku osteoporozy" - przestrzega dietetyczka.

Wiek metaboliczny - czy wiek ciaa jest zgodny z metrykalnym, wyszy, niszy?

Wiek metaboliczny to parametr, ktry jak przyznaje Kilen-Zasieczna, ciekawi wikszo zgaszajcych si do niej osb. Zakada si, e wiek metaboliczny zaley od wielu czynnikw: sposobu odywiania, aktywnoci fizycznej, genw czy hormonw. Okazuje si, e mj wiek metaboliczny wskazany przez urzdzenie jest sporo niszy od tego metrykalnego. To lepiej ni mylaam, zaraz jednak pojawia si wtpliwo: waciwie na jakiej podstawie zosta ustalony? Nie robiymy bada hormonalnych, a przecie nawet przechodzcy prd nie ma dostpu do moich genw. Skd wic ten wynik? Okazuje si, e warto ustalana przez analizator zostaje obliczona za pomoc wzorw uwzgldniajcych wszystkie parametry: wiek, pe, stosunek parametrw skadu ciaa itd. Aleksandra Kilen-Zasieczna podkrela, e jego warto naley traktowa z dystansem, raczej jako ciekawostk. Niemniej jednak wielu osobom zaley na jego "zbiciu" do mniejszych wartoci.

Zamy, e mj wiek metaboliczny byby wyszy ni rzeczywisty. Co mogabym zrobi, eby go obniy? "Moemy go nieco zmieni diet i aktywnoci fizyczn. Na hormony i geny nie mamy bezporedniego wpywu. Z tego co obserwuj, przy stosowaniu samej diety, dosy ciko go ruszy, ale jeli do tego wprowadzi si aktywno fizyczn, daje to zdecydowanie lepsze rezultaty. Obserwuj, e zdecydowanie szybciej zmniejsza si on u osb aktywnych" - mwi dietetyczka. Zaznacza te, e warto wieku metabolicznego moe si waha u osb z chor tarczyc, tak samo u kobiet w ciy lub karmicych, kiedy ukad hormonalny jest rozregulowany - wtedy wiek metaboliczny jest zazwyczaj za wysoki, a cae badanie niemiarodajne.

"Dla mnie najistotniejsza z caego pomiaru analizatorem skadu ciaa jest tkanka tuszczowa i woda, bo to jest najlepiej mierzone. Masa ciaa rwnie, ale gwnie z tego powodu, e ona jest wana dla pacjentw, a przez to dla mnie rwnie" - mwi dietetyczka.

Centymetr idzie w ruch: talia, brzuch, biodra

Nastpny punkt wizyty: pomiary talii, brzucha i bioder. Tym razem tradycyjnie z centymetrem w rku, dietetyczka tumaczy, gdzie powinnimy si mierzy. "Tali mierzymy zawsze w najwszym punkcie, troch nad ppkiem. Na wysokoci ppka mierzymy za to brzuch. Biodra w najszerszym punkcie" - mwi. Z powyszych wymiarw oblicza si tzw. wskanik WHR, czyli stosunek talii do bioder. Wynik powyej normy rwnie wiadczy o zwikszonym ryzyku chorb dietozalenych.

"Zawsze powtarzam, e mierzone parametry s tylko dodatkiem, metod pozwalajc w pewien sposb obserwowa zmiany, nie skupiamy si na nich. Zreszt osoba zazwyczaj widzi po sobie, czy si czuje lej, czy widzi zmian po ubraniach, waga jest tylko pomoc" - zwraca uwag Kilen-Zasieczna.

O wywiadzie ywieniowym oraz zaleceniach dietetycznych przeczytasz w kolejnym tekcie z serii tutaj: Wywiad ywieniowy

Aleksandra Kilen-Zasieczna jest dietetykiem, specjalist ds. ywienia czowieka i wacicielk Poradni Dietetycznej JeszFresh w Warszawie.

Chcesz mie stay dostp do naszych treci? Docz do Zdrowia na Facebooku!