Fotodermatoza zachodzi wówczas, gdy obserwujemy patologiczną reakcję skóry na działanie promieniowania słonecznego. Jakie czynniki odpowiadają za fotodermatozę i jak sobie skutecznie z nią radzić?
Fotodermatozy — czym są?
Czym są fotodermatozy? Fotodermatozy — jak już wspomnieliśmy wcześniej — to zespół schorzeń skóry, pojawiający się w wyniku ekspozycji na promieniowanie słoneczne (UV). Fotodermatoza to schorzenie o skomplikowanym charakterze, ponieważ za pojawienie się patologicznej reakcji skóry na działanie promieniowania UV mogą odpowiadać różne czynniki. Fotodermatoza może również inaczej się objawiać u każdej osoby. Reakcja organizmu spowodowana fotodermatozą może przybrać postać rumienia, pęcherzyków lub grudek pojawiających się na powierzchni skóry. Fotodermatoza to złożony problem, dlatego bardzo istotne jest rozpoznanie jej przyczyny oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia i środków profilaktycznych. W zależności od mechanizmu powstawania, fotodermatozy można podzielić na kilka grup. Wśród nich można wyróżnić:
- fotodermatozy idiopatyczne (np. polimorficzna osutka świetlna)
- fotodermatozy endogenne (np. porfirie)
- fotodermatozy egzogenne (np. fotoalergie)
Fotodermatoza: objawy i przyczyny
Jakie podłoże na fotodermatoza? Objawy i przyczyny fotodermatozy różnią się od siebie, dlatego niekiedy rozpoznanie choroby może być utrudnione. Do najczęstszych przyczyn fotodermatozy należą:
- uwarunkowania genetyczne
- zaburzenia metaboliczne
- skutek uboczny stosowania niektórych leków i kosmetyków.
Objawy fotodermatoz są uzależnione od przyczyny schorzenia, jednak łączy je to, że pojawiają się w wyniku ekspozycji na słońce. Do najczęściej występujących objawów fotodermatozy należą:
- wysypka (w postaci grudek, rumienia, pęcherzyków)
- trudne do usunięcia przebarwienia na skórze, które pojawiają się w miejscu zmian skórnych
- uciążliwy świąd i pieczenie skóry w miejscu powstania zmian
- niekiedy bóle brzucha, nudności i wymioty (objawy ogólnoustrojowe występują głównie przy porfiriach).
Osutka świetlna — charakterystyka
Osutka świetlna (PMLE) to jedna z najczęstszych fotodermatoz. Jest to reakcja immunologiczna skóry na promieniowanie UV, która pojawia się w kilka godzin po ekspozycji na słońce. Osutka świetlna może przybrać różną postać — rumienia, grudek lub pęcherzyków wypełnionym płynem. Zmianom skórnymi towarzyszy uporczywy świąd i pieczenie. Reakcja alergiczna ujawnia się głównie na odsłoniętych obszarach ciała tj. na szyi, ramionach i twarzy. Zmiany utrzymują się zazwyczaj przez kilka tygodni, po czym stopniowo ustępują. Diagnostyka osutki świetlnej opiera się głównie na wywiadzie lekarskim i badaniu fizykalnym, ale dodatkowo zlecane są także fototesty, a niekiedy nawet biopsja skóry. Leczenie fotodermatozy obejmuje metody farmakologiczne i pozafarmakologiczne. W celu łagodzenia objawów i zapobieganiu ich nawrotom lekarze najczęściej przepisują leki przeciwhistaminowe oraz kortykosteroidy. Zalecane jest ponadto ograniczenie ekspozycji na słońce w okresie największego nasłonecznienia oraz stosowanie filtrów przeciwsłonecznych i odzieży ochronnej.
Fotodermatoza — leczenie i profilaktyka
W jaki sposób diagnozowana jest fotodermatoza? Leczenie fotodermatozy musi być poprzedzone szczegółową analizą medyczną konkretnego przypadku. Jak już wspomnieliśmy wyżej, pierwszym etapem diagnozowania fotodermatozy jest wywiad lekarski, podczas którego lekarz zbiera informacje na temat m.in. czasu trwania objawów, stopnia ich natężenia oraz historii chorób w rodzinie. Lekarz dokonuje wstępnej diagnozy na podstawie badania fizykalnego, w czasie którego ocenie podlega wygląd zmian skórnych i ich charakter. Dalszym etapem diagnozy mogą być także fototesty i fotoprowokacje, a niekiedy także szczegółowe badania laboratoryjne i biopsja skóry. W zależności od specyfiki konkretnego przypadku lekarz może zlecić leczenie objawowe (np. stosowanie leków przeciwhistaminowych, kortykosteroidów oraz emolientów) lub leczenie przyczynowe (fototerapia, leczenie immunosupresyjne). W przypadku fotodermatoz istotną rolę odgrywa także profilaktyka. Osoby ze zdiagnozowaną fotodermatozą powinny stosować kremy ochronne z wysokim filtrem przeciwsłonecznym. Istotne jest również zakładanie odzieży ochronnej, w tym głównie nakryć głowy oraz okularów przeciwsłonecznych z ochroną UV.
Zobacz też: Jak dobrać okulary słoneczne? Czym się kierować przy ich wyborze?
