Melanina - waciwoci i funkcje penione w organizmie czowieka

Melanina jest to pigment znajdujcy si w naszej skrze i we wosach. Jest take w naszych oczach, a dokadniej w tzw. naczyniwce, czyli tylnej czci bony naczyniowej oka. Melanina decyduje o kolorze skry, oczu i wosw czowieka. Peni funkcj ochronn przed szkodliwymi wizkami promieniowania ultrafioletowego, docierajcymi do nas ze soca. Produkuje j enzym o nazwie tyrozyna, ktry stymulowany m.in. promieniami UV, odpowiednio nasila lub zmniejsza produkcj pigmentu w skrze.

Co dla nas robi melanina?

Melanina przede wszystkim chroni nasz skr. Dochodzce ze soca wizki promieni ultrafioletowych s zabjcze dla komrek organizmu, niszczc ich DNA, a uszkodzone komrki mog przeksztaci si w nowotworowe.

Melanina, blokujc im dostp do gbszych warstw skry, zabezpiecza j przed uszkodzeniami. A to dziki zdolnoci melaniny do absorpcji i rozpraszania promieniowania UV. Pochonite promienie zamienia w energi ciepln.

Promienie ultrafioletowe stymuluj produkcj melaniny, dajc niejako sygna do pracy enzymom odpowiedzialnym za powstawanie pigmentu. W efekcie, mwic najprociej, na naszej skrze pojawia si opalenizna.

Czyli opalenizna to nic innego, jak nagromadzenie melaniny w naszej skrze, bdce rodkiem obronnym organizmu przed szkodliwym nadmiarem soca.

Po drugie, to melanina nadaje kolor naszej skrze, wosom oraz oczom (tczwkom). Im wicej pigmentu w skrze, czy w cebulkach wosw, tym s ciemniejsze. Kolor naszych oczu take zaley od iloci melaniny i tak podziwiany bkit oczu oznacza, po prostu, e jest w nim mniej barwnika.

Co ciekawe, dzieci osb o biaej skrze rodz si bez tego pigmentu w oczach, std ich jasne spojrzenie w niemowlctwie. Dopiero pniej pojawia si barwnik i zmienia kolor oczu. Natomiast osoby o brunatnym lub czarnym kolorze skry maj w tczwkach pigment jeszcze przed narodzeniem si.

Naukowcy s zdania, e melanina moe peni jeszcze inne funkcje w organizmie, np.  wiza i neutralizowa metale cikie.

Melanina nie jest tylko ludzkim pigmentem. Wystpuje u innych ssakw, u pozostaych zwierzt, a nawet w wiecie bezkrgowcw.

Rodzaje melaniny

Nauka wyrnia w naszym organizmie trzy rodzaje pigmentu:

  • eumelanina - mamy jej najwicej, a odpowiada za czarny i brzowy kolor
  • feomelanina - barwnik o kolorze od czerwonego do tego
  • neuromelanina - tajemniczy pigment (nauka nie rozgryza jeszcze do koca jego funkcji w organizmie), produkowany przez komrki nerwowe, znajduje si w tzw. substancji czarnej (inaczej w miejscu sinawym) w obrbie ukadu nerwowego

Mechanizm powstawania melaniny w organizmie

Produkcj melaniny zajmuj si melanocyty, wyspecjalizowane komrki, ktre znajduj si w warstwie podstawnej naskrka oraz w bonie naczyniowej oka, w uchu wewntrznym oraz w oponach mzgowo-rdzeniowych. Wyprodukowany przez te melanocyty barwnik organizm gromadzi w pcherzykach, zwanych melanosomami. Stopniowo wypychane s do wyej pooonych warstw skry i tam rozlokowywane.

Natomiast za sam produkcj melaniny odpowiada enzym o nazwie tyrozynaza, ktry odpowiada za przeksztacenie aminokwasu - tyrozyny w melanin, a proces powstawania melaniny to melanogeneza.

Na produkcj melaniny wpywaj:

  • promieniowanie UV (ultrafioletowe)
  • hormon alfa-melanotropowy (alfa-MSH)
  • adrenokortykotropina
  • interleukiny
  • witaminy: A, B
  • substancje mineralne (wap i elazo)

W jaki sposb melanina wpywa na kolor naszej skry, wosw i oczu?

Wszystko zaley od tego, ile melaniny znajduje si w skrze, wosach lub oczach, ale take od tego, jakie s proporcje midzy poszczeglnymi jej rodzajami.

I tak, im wicej jest czarnobrzowej eumelaniny, a mniej jasnej feumelaniny, tym skra jest ciemniejsza.

Zaburzenia w produkcji melaniny

Jeeli organizm produkuje zbyt mao melaniny prowadzi to do zaburzenia zwanego albinizmem (bielactwem). Tego typu zaburzenie pojawia si raz na 10 tysicy narodzin. Taka osoba bdzie miaa niezwykle jasn skr, biae wosy, brwi i rzsy. Tczwki albo bladoniebieskie, albo wrcz czerwone. Albinosi posiadaj skr skrajnie wraliw na dziaanie soca. Pod wpywem promieni sonecznych moe u nich dochodzi do stanw zapalnych skry, oparze i pcherzy oraz zrogowace.

Zaburzenia w produkcji melaniny pojawiaj si take w wyniku pniejszego uszkodzenia melanocytw, czyli komrek wytwarzajcych pigment.

Nadmiar melaniny natomiast odpowiada za pojawienie si na skrze zmian typu piegi, plamy soczewicowate i inne zmiany barwnikowe, zwizane z nierwnomiernym rozmieszczeniem pigmentu w skrze.

I najgroniejsze zaburzenie: uszkodzone prze promieniowanie UV melanocyty mog przeksztaci si w nowotwr zoliwy (czerniak)