Język osoby, której nic nie dolega, ma różowe zabarwienie i pokryty jest lekko błyszczącym śluzem. Na powierzchni języka występują niewielkie brodawki mechaniczne i smakowe. Zmiana wyglądu języka, w tym koloru, a także opuchlizna czy pojawienie się nalotu alko krost - to ważny sygnał świadczący o problemach ze zdrowiem.
Gdy na języku pojawi się biały nalot
Taka zmiana wyglądu języka może wiązać się z drożdżycą, czyli z zakażeniem grzybiczym. Kandydoza (inna nazwa drożdżycy) dotyka najczęściej osoby schorowane, które mają osłabiony układ odpornościowy, są po dłuższej antybiotykoterapii lub leczeniu sterydami, a ponadto dzieci i starsze osoby noszące protezy. Za zakażenie odpowiadają drożdżaki, w tym candida albicans. Biały nalot na języku konsystencją przypomina twarożek i oblepia całą jamę ustną.
Biały nalot na języku, który wygląda jak misterna sieć białawych nici, to oznaka schorzenia o nazwie liszaj płaski. To choroba autoimmunologiczna, która z nie do końca rozpoznanych przyczyn atakuje skórę i błony śluzowe jamy ustnej, a po jakimś czasie sama się wycofuje.
Osoby palące papierosy (chociaż nie tylko one) mogą też cierpieć na leukoplakię, czyli rogowacenie białe, które oznacza nadmierny rozrost komórek w jamie ustnej. Na błonie śluzowej oraz na języku pojawiają się wówczas białe, nieusuwalne plamy, z czasem ulegające zrogowaceniu. Uznaje się je za niebezpieczne, ponieważ mogą przerodzić się w raka jamy ustnej.
Białoszary nalot na języku natomiast może wskazywać na braki żelaza w organizmie i wynikającą z tego niedokrwistość (anemia). Niekiedy białawy nalot jest spowodowany kłopotami żołądkowymi i nadmiarem alkoholu.
Czerwony i "truskawkowy" język
Zmiana koloru języka na czerwony i dodatkowo powiększenie kubków smakowych daje efekt tak zwanego truskawkowego języka. Uważa się, że jest to związane z niedoborem witamin, w tym niedoborem kwasu foliowego i witaminy B12. Zdarza się także objaw zwany "językiem geograficznym". Oznacza pojawienie się na języku czerwonych plamek obwiedzionych białą linią. Jest to łagodne, wędrujące zapalenie języka. Intensywnie czerwony język może też być powiązany z silnym stresem.
Zapalenie jamy ustnej objawia się pieczeniem i bólem, błona śluzowa jest zaczerwieniona, obrzęknięta lub pokryta białym nalotem, w zależności od przyczyny schorzenia. Tej chorobie towarzyszy tzw. halitoza, czyli nieprzyjemny zapach z ust.
Najczęściej występujące infekcje jamy ustnej to:
- grzybiczne zapalenie jamy ustnej,
- opryszczkowe zapalenie jamy ustnej,
- wrzodziejące zapalenie jamy ustnej,
- aftowe zapalenie jamy ustnej,
- alergiczne zapalenie jamy ustnej.
Ponadto zapalenia jamy ustnej towarzyszą innym chorobom, w tym chorobom wirusowym, takim jak ospa wietrzna i półpasiec, różyczka, grypa, kłykciny kończyste (infekcja wywołane przez wirusa brodawczaka ludzkiego), zakażenie wirusami Coxackie, wirusem HIV, wirusem Epsteina-Barr. Pamiętajmy też, że jednym z pierwszych objawów szkarlatyny jest tak zwany pomarańczowy język. Opuchnięty i pokryty krostami lub guzami i owrzodzeniami, z widocznymi przebarwieniami, może być oznaką zakażenia koronawirusem (to tak zwany covidowy język).
Żółty język
Nalot o żółtawym zabarwieniu wskazuje, że najprawdopodobniej mamy kłopoty żołądkowe. Może to być objaw towarzyszący refluksowi żołądkowo-przełykowemu lub wrzodom żołądka. To także ważna oznaka infekcji bakteryjnej. Kolejnym powodem zażółcenia języka jest palenie papierosów. Taki objaw może też wskazywać na odwodnienie, bo w efekcie prowadzi do zmniejszonego wydzielania śliny, która oczyszcza jamę ustną z nadmiaru bakterii i z osadu. Żółtawe zabarwienie języka, powiązane ze zmianą koloru białek oczu i skóry, oznacza żółtaczkę. Ponadto żółty język może mieć związek z infekcją grzybiczą.
