Woda pełni w organizmie szereg funkcji, w tym wspomaga trawienie, wypłukuje odpady i toksyny z ciała, nawilża stawy i oczy oraz utrzymuje odpowiednią wilgotność skóry. W sytuacji, gdy normalna zawartość wody w organizmie spada poniżej pewnego poziomu, zaburza to równowagę minerałów i glukozy we krwi, co wpływa na jego funkcjonowanie. Uwaga, nawet niewielkie odwodnienie jest stresujące dla organizmu i daje o sobie znać.
Oznaki i objawy odwodnienia
Pierwsze oznaki odwodnienia organizmu to:
- uczucie pragnienia
- zawroty głowy lub oszołomienie
- suchość w ustach, suchy język i wargi
- zmęczenie, apatia
- silnie pachnący i zabarwiony na ciemno mocz
- oddawanie moczu rzadziej niż zwykle
- ból głowy
- nieelestyczna skóra
Szczególną uwagę powinniśmy zwrócić na dzieci. Odwodnione dziecko ma zapadnięte ciemiączko na głowie, podkrążone oczy, staje się senne, a gdy płacze nie widać łez, nie oddaje też moczu lub oddaje niewiele.
Poważne odwodnienie jest groźne dla zdrowia, a nawet życia. Nieleczone ciężkie odwodnienie może spowodować napady padaczkowe, uszkodzenie mózgu i śmierć. Gdy zauważymy niepokojące objawy, szczególnie u starszych lub chorych osób, natychmiast reagujmy i zgłośmy się po pomoc medyczną:
- ekstremalne pragnienie
- uczucie niezwykłego zmęczenia (letarg) lub dezorientacja
- nieoddawanie moczu przez osiem godzin
- szybkie bicie serca
- zawroty głowy po wstaniu, które nie ustępują po kilku sekundach
- zimna, lepka skóra
Przyczyny odwodnienia organizmu
Podstawową przyczyną odwodnienia jest picie niedostatecznej ilości płynów. Zdarza się to szczególnie dzieciom i osobom starszym, które nie wiedzą lub nie pamiętają, że powinny uzupełniać wodę w organizmie. Do szybkiej utraty płynów w wyniku pocenia się dochodzi w sytuacji, gdy wzrasta temperatura otoczenia, gdy jesteśmy chorzy i mamy wysoką temperaturę, a nawet gdy jesteśmy zdenerwowani. Przyczyną odwodnienia latem bywa przede wszystkim zbyt długie przebywanie na słońcu. Szybkie odwodnienie organizmu grozi też osobom cierpiącym z powodu uporczywych wymiotów lub biegunki. Ponadto utracie wody z organizmu sprzyja wysiłek fizyczny i uprawianie sportu.
Do grupy osób szczególnie narażonych na odwodnienie należą:
- noworodki i niemowlęta ponieważ są wrażliwe na nawet niewielką utratę płynów
- osoby starsze, które mogą nie być w pełni świadome, że ich organizm się odwadnia i muszą stale uzupełniać płyny
- osoby przewlekle chorujące, na przykład na cukrzycę
- osoby cierpiące z powodu alkoholizmu
- sportowcy
- osoby pracujące fizycznie na powietrzu, na przykład na budowie lub w polu
Odwodnienie - pierwsza pomoc
Po pierwsze, trzeba szybko uzupełnić płyny w organizmie, najlepiej wypijając czysta wodę albo wodę mineralną, aby szybko uzupełnić elektrolity. Radzi się, aby zaczynać od małych łyków, a następnie stopniowo pić coraz więcej. W aptekach można też nabyć doustne roztwory nawadniające - proszki, które miesza się z wodą, a następnie pije. Można też popijać soki owocowe (dobrze jest rozcieńczyć je wodą), soki warzywne (pragnienie dobrze gasi choćby sok pomidorowy). Ciężkie odwodnienie organizmu może wymagać pomocy lekarskiej i dożylnego podawania płynów.
Najlepiej jest, oczywiście, w ogóle nie dopuszczać do odwodnienia, stale nosząc ze sobą butelkę z wodą i popijając w regularnych odstępach czasu. Co pić podczas upałów? W naszym klimacie poleca się zimne napoje, a więc wodę (gazowaną, niegazowaną), zimne soki, mrożoną kawę czy mrożoną herbatę. Elektrolity znakomicie uzupełnią woda mineralna, a także świeżo wyciśnięte soki z owoców (takich jak cytrusy, melony, arbuz, granat) lub z warzyw (sok pomidorowy, sok z ogórka) oraz napoje izotoniczne. Pragnienie dobrze też gaszą też fermentowane napoje mleczne, a więc kefir czy jogurt.
