Koźlarz - opis gatunków, występowanie, czy są jadalne?

Koźlarz to popularny rodzaj grzyba, należący do szerokiej rodziny borowikowatych. Jakie gatunki zaliczają się do tego rodzaju i jak je rozpoznać? Czy koźlarze są jadalne? Podpowiadamy.

Koźlarz - grzyb z dużej rodziny

Pod nazwą koźlarz kryje się wiele gatunków zaliczanych do tego rodzaju. To m.in. koźlarz czerwony, pomarańczowy i babka.

Najogólniej rzecz ujmując to grzyby kapeluszowe, posiadające średnie lub duże owocniki. Ich kapelusze przyjmują różne barwy - zazwyczaj są to różne odcienie brązu, czerwieni i pomarańczy. Z kolei miąższ tych grzybów jest biały, lecz po uszkodzeniu może się nieco zmienić. 

Polska nazwa "koźlarz" została podana pod koniec XIX wieku. Inne określenia na ten rodzaj, z jakimi możemy się spotkać to m.in. koźlak, kożlarek, kozak.

Koźlarze - opis

Oto szczegółowa systematyka tego rodzaju grzybów.

  • Rodzaj: koźlarz
  • Rodzina: borowikowate
  • Rząd: borowikowce
  • Klasa: pieczarniaki
  • Typ: podstawczaki
  • Królestwo: grzyby
  • Domena: eukarionty

Jakie są najpowszechniejsze gatunki grzybów tego rodzaju? Przedstawiamy szczegółowo kilka z nich.

Jak oczyścić kurki, czyli grzyby bez zarzutu

Koźlarz babka - czy jest jadalny?

Koźlarz babka to bardzo pospolity w naszym kraju grzyb, który rośnie w okresie od maja do października. W kuchni szczególnie ceniony jest smak młodych okazów tego gatunku. Babka koźlarz jest grzybem jak najbardziej jadalnym i bezpiecznym dla ludzi. Znajdziemy ją przede wszystkim w lasach mieszanych i liściastych.

Co ciekawe, rośnie tylko i wyłącznie pod brzozami. Są to zazwyczaj grupy grzybów składające się z kilku okazów tego gatunku.

Jak wygląda koźlarz babka? [OPIS]

Grzyb ten bywa jednak mylony z niejadalnym goryczakiem żółtym (który ma wyjątkowo gorzki smak). Jak więc rozpoznać babkę koźlarz, aby uniknąć bardzo gorzkiego rozczarowania na talerzu? Oto kilka najważniejszych cech wyglądu tego grzyba:

  • Średnica owocnika ma zazwyczaj od 4 do 20 centymetrów.
  • Owocnik u najmłodszych okazów jest z reguły półkolisty.
  • Ma jedwabistą i gładką powierzchnię.
  • Ma zazwyczaj barwę brązową lub szarą.
  • Trzon osiąga wysokość od 8 do 20 centymetrów.
  • Z kolei grubość trzonu ma z reguły od 1 do 3,5 centymetrów.

Koźlarz czerwony - bogaty w białko i węglowodany

Innym powszechnym przedstawicielem rodzaju jest koźlarz czerwony. Jest także jadalny i w pełni bezpieczny dla ludzi. Jeśli zależy nam na tego typu okazach, powinniśmy ich szukać w okresie od lipca do listopada, gdyż wówczas rośnie ich najwięcej. Warto także wspomnieć, że grzyb ten pojawia się głównie pod osikami.

Co ciekawe, koźlarz czerwony jest cennym źródłem białka i węglowodanów. 

Jak rozpoznać koźlarza czerwonego?

Jak podpowiada nazwa tego gatunku, jego owocnik ma charakterystyczną ceglastoczerwoną barwę. Z czasem może on stać się jednak nieco bladszy. Powierzchnia tego grzyba jest aksamitna i matowa. 

Owocnik koźlarza czerwonego ma średnicę osiągającą od 5 do 25 centymetrów. Z kolei wysokość trzonu ma z reguły od 5 do 18 centymetrów. Jego grubość nie przekracza 5 centymetrów.

Koźlarz pomarańczowy - często mylony z czerwonym

Kolejnym znanym grzybem z tego rodzaju jest koźlarz pomarańczowy. Ze względu na spore podobieństwo często mylony jest z koźlarzem czerwonym. Można je jednak od siebie odróżnić.

Musimy pamiętać przede wszystkim o tym, że czerwony ma łuski białe, które z czasem stają się bordowe. Z kolei te u pomarańczowego są czarne. Inna ważna kwestia to barwa kapeluszy. W tym pierwszym przypadku jest to znacznie bardziej intensywna czerwień. Ponadto, koźlarz czerwony rośnie z reguły tylko pod osiką. Pomarańczowy natomiast preferuje brzozy.

Gdy nie rozróżnimy od siebie tych dwóch gatunków, z punktu widzenia bezpieczeństwa nie robi jednak znaczenia. Oba grzyby są jak najbardziej jadalne i bezpieczne dla ludzi.

Grzyby koźlarze - rodzaje

Jakie są jeszcze inne gatunki należące do tego rodzaju? To m.in. koźlarz:

  • bruzdkowany
  • różnobarwny
  • topolowy
  • świerkowy
  • grabowy
  • sosnowy
  • grabowy

Ostrożnie z grzybami

Mimo że opisane gatunki są bezpieczne dla ludzi, szczególną ostrożność w przypadku wszystkich grzybów powinni zachować rodzice małych dzieci. Ich układy pokarmowe nie są z reguły jeszcze w stanie ich strawić. Dlatego eksperci radzą, by wstrzymać się z podawaniem dzieciom grzybów do 8-10 roku życia.

W przypadku zatruć grzybami u najmłodszych dzieci dochodzi m.in. do silnych bóli brzucha, biegunek i wymiotów. Możliwe są także problemy ze snem.

Zobacz także:

Więcej o: