Cukrzyca: objawy, typy, leczenie i dieta. Jakie s oznaki cukrzycy?

Objawy cukrzycy s dosy charakterystyczne. Leczenie cukrzycy typu 1 i 2 przebiega inaczej, cho choroba objawia si podobnie. Cukrzyca to powana choroba, ktra wymaga opieki lekarskiej. Niestety, cukrzyca dotyka coraz wikszej czci populacji.

Cukrzyca: objawy

Objawy cukrzycy to przede wszystkim:

  • osabienie,
  • nadmierna potliwo,
  • wzmoone aknienie,
  • wiksze pragnienie,
  • zmiany skrne.

Objawy cukrzycy typu 2 i typu 1 s do siebie do podobne, cho te dwa rodzaje cukrzycy wymagaj innego leczenia; przyczyny cukrzycy to, oglnie rzecz biorc, genetyka i niezdrowy tryb ycia. U kobiet w ciy moe pojawi si cukrzyca ciowa.

Cukrzyca: co to jest?

Cukrzyca jest chorob metaboliczn zwizan z zaburzeniem przemiany wglowodanw w organizmie. Wglowodany to po prostu cukry, nieodzowny skadnik kadej diety. Najwaniejszym z nich, z punktu widzenia fizjologii naszego ciaa, jest glukoza. U zdrowego czowieka za prawidow gospodark cukrami odpowiada przede wszystkim insulina. Jest to hormon wydzielany przez tzw. komrki ß wysp trzustki. Insulina, dziaajc na receptory znajdujce si w tkankach obwodowych naszego ciaa, powoduje zwikszenie wychwytu glukozy z krwi przez komrki organizmu. Skutkiem jest spadek stenia glukozy w krwiobiegu i nasilenie zuywania tego wglowodanu w procesach wewntrzkomrkowych. Jednoczenie insulina hamuje transformacj tuszczw i biaek do glukozy. Gdy nastpi defekt wydzielania lub dziaania insuliny prowadzcy do hiperglikemii (nadmiernego stenia glukozy we krwi), rozwija si cukrzyca.

Docz do Zdrowia na Facebooku!

Przyczyny cukrzycy zwizane s ze sposobem, w jaki nasz organizm gospodaruje wglowodanami, czyli cukrami. Rozrniamy dwa typy cukrzycy: insulinozaleny i insulinoniezaleny. Oba rodzaje cukrzycy maj zwizek z insulin - hormonem, ktry bezporednio wpywa na poziom cukru we krwi. Objawy typowe dla cukrzycy pojawiaj si wtedy, gdy poziom stenia glukozy we krwi gwatownie spada. Leczenie cukrzycy polega na ustabilizowaniu poziomu cukru we krwi. W tym celu wprowadza si do organizmu insulin, a terapi wspiera specjalnie dobran diet cukrzycow.

Rodzaje cukrzycy i przyczyny cukrzycy:

  • Cukrzyca typu I, zwana te cukrzyc insulinozalen. Stanowi mniej ni 10% przypadkw. Pocztek choroby jest zazwyczaj nagy. Pierwsze objawy wystpuj najczciej u dzieci i modziey, jednak mog si te pojawi dopiero po 60 roku ycia. Cukrzyca typu pierwszego spowodowana jest przewlekym procesem autoimmunizacyjnym. Polega on na tym, e organizm chorego wytwarza przeciwciaa niszczce wasne komrki ß trzustki. Mona powiedzie, e organizm atakuje sam siebie doprowadzajc do wyniszczenia struktur trzustkowych odpowiedzialnych za produkcj insuliny. Cukrzyca tego typu prowadzi ostatecznie do bezwzgldnego niedoboru insuliny. Konieczne staje si podawanie insuliny (std nazwa insulinozalena).
  • Cukrzyca typu II zwana te cukrzyc insulinoniezalen. Stanowi 90% przypadkw. Szczyt zachorowa przypada na 40-50 rok ycia. Pocztek jest agodny, poniewa choroba rozwija si dugo. Na cukrzyc typu drugiego skada si zesp zaburze o bardzo zrnicowanych przyczynach. Zazwyczaj mamy tutaj do czynienia z rosnc insulinoopornoci, czyli zmniejszeniem wraliwoci tkanek na insulin oraz wzgldnym niedoborem insuliny. Wzgldnym, poniewa trzustka produkuje insulin, ale przy rosncej insulinooponoci jej poziom staje si zbyt niski, aby uzyska fizjologiczny efekt. Trzustka zwiksza wic wydzielanie insuliny, ale w pewnym momencie dochodzi do „wyczerpania si” jej moliwoci rekompensacyjnych. Wyspy trzustki ulegaj uszkodzeniu i przestaj produkowa hormon. Leczenie insulin, w przypadku cukrzycy typu drugiego, jest konieczne dopiero w zaawansowanej postaci choroby, gdy nastpi degradacja komrek ß narzdu.
  • Inne swoiste postacie cukrzycy

Do grupy tej zaliczamy cukrzyce wystpujce w przebiegu innych schorze organizmu. Moemy tu wymieni np. cukrzyce w przebiegu leczenia sterydami, cukrzyc wywoan infekcj wirusow lub cukrzyce w przebiegu chorb genetycznych. Ich specyfika jest bardzo skomplikowana.

  • Cukrzyca ciarnych - kade zaburzenie przemiany wglowodanw zaobserwowane u kobiety po raz pierwszy w czasie ciy. W wikszoci przypadkw objawy cukrzycy samoistnie ustpuj po porodzie. Przebyta cukrzyca u kobiet w ciy zwiksza jednak a o poow ryzyko wystpienia cukrzycy ciarnych w kolejnej ciy oraz podnosi rwnie o blisko poow ryzyko rozwinicia trwaej cukrzycy u matki. Powikania cukrzycy ciarnych mog by grone zarwno dla matki, jak i dziecka. U matki mog one podnosi ryzyko wystpienia stanu przedrzucawkowego, wielowodzia, zakae ukadu moczowego i koniecznoci wykonania porodu metod cesarskiego cicia. Dodatkowo cukrzyca ciarnych jest najczstsz przyczyn obumarcia podu i chorb okresu okooporodowego. Charakterystyczne w takim przypadku jest znaczne zwikszenie urodzeniowej masy ciaa takiego noworodka nawet do 4,5 kg.

Przeczytaj wicej: Cukrzyca ciarnych - objawy, diagnoza, leczenie

Objawy cukrzycy

Objawy cukrzycy typu pierwszego i drugiego s bardzo podobne. Rnic jest, e w typie I objawy wystpuj gwatownie i s do jednoznaczne, podczas gdy w typie II choroba rozwija si skrycie i jej pocztek jest niewyrany.

Chory z podejrzeniem cukrzycy bdzie skary si na:

  • osabienie, chudnicie, zmniejszenie sprawnoci ruchowej;
  • wzmoone aknienie i nadmierne pocenie si w momentach, gdy rozchwiany poziom glukozy spada zbyt nisko (hipoglikemia);
  • nadmierne pragnienie (polidypsja) poczone ze zwikszonym oddawaniem moczu (poliuria). Objawy te wystpuj w wyniku zwikszenia poziomu glukozy we krwi (hiperglikemia);
  • nocne skurcze ydek spowodowane zaburzeniami gospodarki jonowej;
  • zaburzenia widzenia spowodowane zmienionym napiciem soczewki. Po wyregulowaniu cukrzycy ostro widzenia wraca;
  • wid i ropne infekcje skry (krocze, narzdy pciowe), grzybica skry i bon luzowych.

Hipoglikemia niebezpieczna dla ycia

Hipoglikemi nazywamy stan, w ktrym stenie glukozy we krwi ylnej spada poniej 55mg/dl. Stan niedocukrzenia moe by zagroeniem ycia, szczeglnie u diabetykw (chorych na cukrzyc). Dlatego konieczne jest, aby wiedzie jakie s objawy hipoglikemii i jak jej przeciwdziaa. Objawami hipoglikemii mog by: osabienie, niepokj, spltanie, poty, drenia mini, przypieszona praca serca, a w dalszym etapie - zaburzenia oddychania, zaburzenia krenia, senno i piczka. Hipoglikemi moe wywoa przedawkowanie lekw przeciwcukrzycowych, znaczny wysiek fizyczny czy spoycie alkoholu przez cukrzyka. W niewielkiej hipoglikemii naley poda choremu sodzony napj, np. col, roztwr glukozy. U osoby nieprzytomnej z podejrzeniem hipoglikemii naley wstrzykn dominiowo 1mg glukagonu. Lek ten sprzedawany jest obecnie w formie niewielkich jednorazowych strzykawek. Kady cukrzyk powinien nosi go cay czas przy sobie oraz przeszkoli swoich bliskich jak go poda w przypadku epizodu niedocukrzenia.

Cukrzyca powikania

Przewleke powikania cukrzycy dotycz przede wszystkim zaburze budowy i funkcji naczy krwiononych w wyniku przewlekej hiperglikemii. Gdy zmiany usytuowane s w drobnych naczyniach wosowatych, mwimy o mikroangiopatii. Zmiany obejmujce naczynia wiksze nazywane s makroangiopatiami. Powikania cukrzycy zale od wielkoci naczy i ich lokalizacji w poszczeglnych narzdach organizmu.

Makroangiopatia najczciej dotyczy krenia wiecowego odywiajcego serce. Ponad 50% chorych na cukrzyc umiera z powodu zawau serca.

Mikroangiopatia- moe dotyczy rnych narzdw i prowadzi do:

  • nefropatii - uszkodzenie naczy nerkowych, co z czasem skutkuje skrajn niewydolnoci nerek;
  • retinopatii - uszkodzenie naczy gaki ocznej mogce powodowa lepot. W Europie cukrzyca odpowiada za 30% przypadkw utraty wzroku;
  • neuropatii - zaburzenia w mikrokreniu nerww. Wystpuje u 50% chorych z przewlek cukrzyc. Najczciej dotyczy dalszych czci koczyn. Objawia si symetrycznymi zaburzeniami czucia, przede wszystkim podudzi i stp. Osabione jest te odczuwanie temperatury (ciepo/zimno).

Zesp stopy cukrzycowej, jako jedno z wielu przewlekych powika cukrzycy, ma etiologi mikro- i makroangiopatyczn. Najczciej przybiera posta owrzodze powstaych na skutek drobnych urazw. W zaawansowanych przypadkach moe skutkowa amputacj stopy.

Badania w diagnostyce cukrzycy

Standardowym badaniem diagnostycznym w podejrzeniu cukrzycy jest oznaczenie stenia glukozy we krwi. Rczne glukometry nie s wystarczajce i odpowiednio dokadne do zdiagnozowania cukrzycy. Krew musi by pobrana przez pielgniark bezporednio z yy.
Badanie stenia glukozy mona wykona na trzy sposoby. Od sposobu badania zaley prg stenia glukozy, na podstawie ktrego rozpoznajemy cukrzyc.

  • Glikemia przygodna oznaczana w prbce krwi pobranej o dowolnej porze dnia. Stenie glukozy we krwi ylnej na poziomie ? 200mg/dl z towarzyszcym minimum jednym z objaww klinicznych pozwala postawi diagnoz cukrzycy.
  • Glikemia na czczo oznaczana z krwi pobranej okoo 8-12h od ostatniego posiku. Stenie glukozy ? 126mg/dl w badaniu naley interpretowa jako cukrzyc.
  • Glikemia 2 godziny po tecie doustnego obcienia glukoz (OGTT)- podanie 75g roztworu czystej glukozy doustnie w cigu 5 minut. Krew pobierana jest na czczo i po 120 minutach od obcienia. Wartoci ? 200 mg/dl dla drugiego pomiaru potwierdzaj cukrzyc.

Test OGTT jest rutynowo wykonywany u matek w 24-28. tygodniu ciy albo wczeniej, jeeli pacjentka naley do grupy wysokiego ryzyka. Sam test przebiega troch inaczej. Glukoza oznaczana jest na czczo, jedn godzin i dwie godziny po obcieniu. Normy dla tych trzech pomiarw wynosz kolejno <92mg/dl, <180mg/dl, <153mg/dl.

Dodatkowe badania obejmuj: oznaczanie glukozy w moczu i oznaczanie cia ketonowych we krwi.

Leczenie cukrzycy

Cukrzyca typu I leczona jest insulin podawan w formie jednorazowych strzykawek, wstrzykiwaczy pirowych lub pomp insulinowych. Insulinoterapia zawsze powinna i w parze z odpowiedni diet i aktywnoci fizyczn. Cukrzyca typu II w pierwszej fazie leczona jest przez optymalizacj stylu ycia- zwalczanie otyoci i zych nawykw ywieniowych. Gdy to nie wystarcza, wczana jest farmakoterapia pojedynczym lekiem doustnym, zazwyczaj jest to metformina. Wraz z postpem choroby, wczane s dodatkowe leki o innym mechanizmie dziaania, np. pochodne sulfonylomocznika lub leki inkretynowe. W bardzo zaawansowanych stadiach cukrzycy typu II pacjent przechodzi na leczenie metformin wraz z insulin.

Cukrzyca ciarnych leczona jest przede wszystkim odpowiedni diet ustalon z lekarzem prowadzcym (ok. 1800 kcal/dob). Niezbdna jest samokontrola matki za pomoc glukometru. W niektrych przypadkach konieczna jest insulinoterapia. W cukrzycy ciarnych nie podajemy lekw doustnych, poniewa mog one stanowi zagroenie dla podu.

Dieta a cukrzyca

Chorzy na cukrzyc powinni przestrzega kilku zasad dotyczcych prawidowej diety. Musz zwrci uwag na:

  • regularne przyjmowanie posikw oraz odpowiedni ich ilo;
  • odpowiedni kaloryczno posikw zalen od trybu ycia prowadzonego przez diabetyka;
  • porwnywaln liczb przyjmowanych kcal kadego dnia;
  • skad jakociowy diety (40-50% wglowodany, 30-35% tuszcze, 15-20% biaka).

Profilaktyka

W przypadku cukrzycy typu I brak jest moliwoci zapobiegania rozwoju choroby, gdy ma ona podoe autoimmunologiczne.

Skuteczna profilaktyka cukrzycy typu II polega na:

  • przestrzeganiu zdrowej diety;
  • zwikszeniu aktywnoci fizycznej;
  • unikaniu nadwagi, a szczeglnie otyoci, ktra jest gwnym czynnikiem predysponujcym do wystpienia cukrzycy;
  • czynnym poszukiwaniu cukrzycy, gdy ryzyko jej wystpowania rodzinnego wynosi a 25%.
Zobacz wideo