Rak krtani to rodzaj nowotworu złośliwego atakującego krtań, czyli narząd znajdujący się w górnej części układu oddechowego. Krtań łączy gardło z tchawicą i odgrywa kluczową rolę w oddychaniu i mówieniu (to w krtani znajdują się struny głosowe). Rak krtani należy do grupy nowotworów głowy i szyi. Wiadomo, że występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet i atakuje głównie po 55-60. roku życia (chociaż oczywiście zdarzają się zachorowania w młodszym wieku). Mężczyźni są około pięciokrotnie bardziej narażeni na rozwój tego nowotworu niż kobiety.
Ryzyko rozwoju raka krtani zwiększa palenie papierosów, regularne picie alkoholu, a także niezdrowa dieta, uboga w owoce i warzywa oraz narażenie na niektóre chemikalia w środowisku, takie jak azbest i pył węglowy, mikrokropelki kwasu siarkowego, pył drzewny, nikiel, gaz musztardowy. Ryzyko jest również wyższe u osób pracujących przy maszynach. Zdarza się także częściej osobom, które już mają w najbliższej rodzinie chorego na ten rodzaj nowotworu (jeden z rodziców, rodzeństwo lub dziecko).
Większość nowotworów powstających w krtani rozpoczyna się na powierzchni błony śluzowej (rak płaskonabłonkowy). Znacznie mniej powszechnymi postaciami raka krtani są nowotwory gruczołów ślinowych, które wywodzą się z maleńkich gruczołów znajdujących się pod błoną śluzową lub nowotwory wywodzące się z mięśni, chrząstki lub innych tkanek strukturalnych (mięsaki).
Objawy raka krtani
Głównym objawem raka krtani jest chrypka utrzymująca się przez ponad 3 tygodnie. Tego objawu niemal nikt nie kojarzy z rakiem krtani, a raczej z infekcją górnych dróg oddechowych czy z zapaleniem krtani lub zapaleniem strun głosowych. Wiąże się z chrypką, drapaniem i pieczeniem w gardle, a także z chwilową utratą głosu.
Rak krtani może zacząć się w trzech głównych częściach krtani: w nadgłośni (górna część), w głośni (środkowa część) lub w podgłośni (dolna część krtani). Około 60 proc. przypadków zaczyna się w głośni, 35 proc. w nadgłośni, a 1 na 20 przypadków raka krtani ma początek w podgłośni.
Główne objawy raka krtani:
- zmiana barwy głosu, na przykład na ochrypły;
- ból podczas połykania lub trudności w połykaniu;
- obrzęk szyi lub wyczuwalne guzki na szyi;
- długotrwały kaszel lub duszności;
- uporczywy ból gardła lub ucha;
- wysoki, świszczący dźwięk, słyszalny podczas oddychania;
- problemy z wydawaniem dźwięków głosowych (dysfonia).
Rozwijający się rak krtani w końcu powoduje, że chory zaczyna mieć trudności z oddychaniem. Do tego często dochodzi nieświeży oddech, nie uzasadniona dietą, szybka utrata masy ciała oraz skrajne zmęczenie. Niektórzy skarżą się też na uczucie, jakby coś utkwiło im w gardle (uczucie guli w gardle). W plwocinie może pojawić się krew (odkrztuszanie krwi).
Jak diagnozuje się i leczy raka krtani?
- Masz wiecznie chrypkę i przewlekły ból krtani? W takiej sytuacji najlepiej, aby przebadał cię lekarz laryngolog - upominają eksperci. Najpierw lekarz przeprowadza badanie fizykalne, sprawdzając gardło i szyję i w razie potrzeby kieruje na badania specjalistyczne. Mogą to być takie testy diagnostyczne jak: skany CT (tomografia komputerowa) lub MRI (rezonans magnetyczny), RTG (prześwietlenie) klatki piersiowej. Najpierw jednak czeka nas laryngoskopia, czyli endoskopowe badanie gardła i krtani przez lekarza. Zwykle też do pełnej diagnozy potrzebna jest biopsja, czyli wycięcie niewielkiego fragmentu chorej tkanki w celu zbadania pod mikroskopem.
Rak krtani może rozprzestrzenić się poza krtań i naciekać na tarczycę, tchawicę, przełyk, język, płuca, wątrobę i kości. Leczenie polega na chirurgicznym usunięciu części lub całości krtani. W przypadku wczesnego raka krtani chirurg usuwa guz zachowując krtań oraz zdolność mówienia i połykania. W przypadku zaawansowanego raka konieczna staje się laryngektomia, czyli operacja usunięcia całej krtani. Ponadto stosuje się radioterapię lub chemioterapię. Wśród metod leczenia znajduje się też immunoterapia, czyli inaczej terapia biologiczna oraz terapia celowana.
