Szyszynka: prawdopodobnie bardzo wany gruczo

Niewiele o niej wiemy "na pewno". Z racji cisego poczenia z wieloma orodkami w mzgu i wydzielaniem substancji aktywizujcych moc procesw, wydaje si by powizana z naszym nastrojem, rozwojem, nawet podnoci. Jej aktywno zaley przede wszystkim od pory roku i dnia, ale i wielu innych czynnikw, std trudno przewidzie, jak zadziaa w konkretnej sytuacji. Niewtpliwie, w zwizku z melatonin, jesieni moe przyczyni si do sezonowej chandry, depresji. Warto wic umiejtnie j "nakarmi".
Szyszynka, w rnym stopniu, jest zwizana z dziaaniem wielu hormonw.

Wydzielana przez ni melatonina steruje naszym zegarem biologicznym. Serotonina umoliwia nam apetyt na szczcie. Wazopresyna reguluje gospodark wodn. TSH (hormon tyreotropowy) to stranik tarczycy. Kortyzol, potocznie zwany hormonem stresu, wpywa take na wiele przemian metabolicznych. Oksytocyna jest niezbdna przy akcji porodowej, ale jak wszystkie wczeniej wymienione substancje spenia i inne, zoone funkcje.

Nic zatem dziwnego, e przed wiekami szyszynka uchodzia wrd lekarzy za "siedzib duszy czowieka", a i dzisiaj bywa, e przypisuje si jej magiczn moc. O szyszynce atwiej znale "informacje" na stronach dla "uzdrowicieli" i fanw ezoteryki, ni w medycznych informatorach. Moesz si na przykad dowiedzie, jak j powikszy, by nasili jasnowidzenie.



A co konkretniej? Niestety, im wicej bada, tym trudniej o powtarzalne, konkretne wnioski dotyczce funkcji szyszynki w organizmie.

Czytaj wicej na ten temat:

Oksytocyna odpowiedzialna za zakochanie?

Wazopresyna, a praca nerek

Kortyzol i jego rola w organizmie

TSH I tarczyca.

Ronie, a nawet maleje

Szyszynka to bardzo may twr w mzgu (dokadniej element nadwzgrza). Ok. 170 mg wagi, ok. 10 mm dugoci rozpala wyobrani naukowcw. Wiadomo, e, gwnie za pomoc wydzielanej w melatoniny, moe pobudza produkcj hormonw ukadu podwzgrzowo-przysadkowego, zwaszcza hormonw czci gruczoowej przysadki, czyli hormonu wzrostu ( somatotropiny GH), hormonu tyreotropowego (tyreotropiny - TSH) oraz hormonu adrenokortykotropowego (kortykotropiny -ACTH), prolaktyny, hormonu luteinizujcego (LH) oraz folikulotropowego (FSH).

Mona zrozumie nadzieje, jakie z ni wizano. Teoretycznie przecie, umiejtnie stosujc melatonin (tak chtnie wykorzystywan w suplementach "przywracajcych dobry sen") mona by, nawet w odlegej przeszoci regulowa poziom wielu hormonw. Niestety, dugo jeszcze nie bdzie to proste.

Docz do serwisu Zdrowie na Facebooku!

Melatonina zostaa odkryta stosunkowo niedawno, bo w latach 50. ubiegego wieku przez Aarona B. Lernera, amerykaskiego dermatologa, zainteresowanego gwnie procesem wydzielania melaniny (melatonina wpywa na ilo tego barwnika w skrze). Pniejsze liczne badania, zarwno na zwierztach (gwnie gryzoniach), jak i ludziach, produkowanej przez szyszynk melatoniny pod ktem jej wpywu na hormony i neuroprzekaniki najczciej nie przyniosy jednoznacznych odpowiedzi.

Okazao si na przykad, e u jednych zwierzt podanie (np. doylnie, doustnie) okrelonej iloci melatoniny zwikszao stenie hormonu wzrostu czy kortyzolu, a u innych, przeciwnie: obniao. Sprzeczne wyniki osignito take choby przy badaniach nad zwizkiem midzy melatonin, a TSH. Co wicej: z niektrych wynikao, e zwizek nie istnieje, bo nie byo adnej reakcji.

Czytaj wicej o przysadce mzgowej

Szyszynka nieodgadniona: winne pinealocyty?

Kolejne badania wykazay zwizek midzy dziaaniem melatoniny, a wiekiem, pci, por roku, a nawet por dnia. Rzecz jednak nie tylko w iloci, ale i wywoywanych reakcjach. Szyszynka nie pracuje tak samo przez cae ycie. Z wiekiem ubywa pinealocytw, komrek przede wszystkim odpowiedzialnych za produkcj melatoniny. Jednak nawet zwikszona ilo hormonu (a take obniona, nawet drastycznie, w wyniku usunicia gruczou) u osb dorosych nie miaa wpywu na hormon wzrostu, a u modych osobnikw - jak najbardziej. Wniosek prosty: melatonina pobudza produkcj hormonu wzrostu, ale jedynie u organizmw rozwijajcych si jeszcze. W przypadku innych substancji o wnioski trudniej. Zapewne natura dobrze to pokombinowaa, ale naukowcom rozwikanie szyszynkowych tajemnic zajmie mnstwo czasu.

Skoki stenia melatoniny w cigu doby s znaczce. Komrki szyszynki s cile poczone z czopkami i prcikami w siatkwce oka. Im mniej wiata, tym wicej melatoniny, a my stajemy si nie tylko bardziej senni, ale i "na zwolnionych obrotach" pracuje nasz organizm. Zarazem: dzieci rzeczywicie we nie szybciej rosn, ale o tym wiedzielimy i przed odkryciem melatoniny.

Sezonowa depresja? To wiemy!

Melatonina powstaje z serotoniny (przy udziale licznych enzymw), a ta z tryptofanu. Im mniej melatoniny (jej poziom spada wyranie, gdy robi si jasno), tym wicej serotoniny, nieprzypadkowo zwanej hormonem szczcia. System, z zaoenia znakomity, moe zaburzy si z rnych przyczyn, std popularno leczenia za pomoc tzw. selektywnych inhibitorw zwrotnego wychwytu serotoniny (czytaj: Prozac i krewniacy: jak zmienili wiat). To jednak sytuacje skrajne. Zarazem wiele osb odczuwa sezonowo skutki nie najlepszych proporcji midzy serotonin, a melatonin, zwizanych z niedoborem wiata. Ju od jesieni coraz silniej odczuwaj niedobory wiata.

Gdy robi si ciemno, szyszynka wydziela melatonin. To sygna dla organizmu, by obniy temperatur ciaa i przygotowa si do snu. Rano, gdy robi si jasno, jej poziom gwatownie spada, a my si budzimy. Tak to wyglda w teorii. W praktyce, szczeglnie tej jesienno - zimowej, jest zupenie inaczej: czsto wychodzimy z domu, gdy jeszcze jest ciemno, wracamy ju po zmroku. Jednym sowem: cierpimy na niedosyt wiata. Jesieni i zim poziom melatoniny utrzymuje si na wyszym poziomie ni wiosn i latem. Skutki? Zmczenie nieuzasadnione wysikiem, nadmierny apetyt (i tycie), draliwo, wreszcie paczliwo, niech do ycia, apatia, a nawet ble brzucha, krgosupa, koatania serca. Nawet sezonowej depresji nie naley lekceway. Jeli jej objawy utrzymuj si kilka tygodni, warto wybra si do specjalisty.

Wczeniej jednak radzimy wyprbowa domowe sposoby: dugi spacer, by apa jak najwicej wiata, dieta bogata w magnez, selen, dobre wglowodany (sam tryptofan nie wystarczy: do przeksztacenia w serotonin potrzeba te cukru).

Czytaj wicej na ten temat:

Serotonina - hormon szczcia

Pokarmy szczcia, czyli dieta na dobry nastrj

Wielu osobom pomaga "nakarmienie" szyszynki wiatem, czyli fototerapia. Do niedawna popularna bya przede wszystkim w Skandynawii czy na Alasce. Obecnie i Polacy lubi leczenie wiatem. Efekty daje takie o nateniu nie mniejszym ni 2,5 tys. luksw (domowa lampa wieci z moc 300-500 luksw). Zwykle dopiero kilka zabiegw przywraca nas do ycia. Fototerapi oferuj zwykle gabinety odnowy biologicznej, a take niektre przychodnie medycyny naturalnej. Coraz czciej polecaj j psychiatrzy i neurolodzy. Zarazem, chocia metoda uchodzi za bezpieczn, jest przeciwwskazana u osb z chorobami oczu, moe te wywoa nieprzyjemne reakcje (bl gowy, nudnoci, mrowienia, etc.). Przed pierwszym zabiegiem warto zatem skonsultowa si z lekarzem.

Zobacz take:

Guz szyszynki