Podczas ENDO 2024, corocznego spotkania Towarzystwa Endokrynologicznego w Bostonie, naukowcy z Uniwersytetu Wschodniej Finlandii zaprezentowali wyniki badań, które wskazują na możliwe przyczyny rosnącej liczby młodych pacjentów z chorobami wątroby. Ich badanie wykazało, że u dzieci prowadzących siedzący tryb życia przez więcej niż 6 godzin dziennie, ryzyko wystąpienia ciężkiej stłuszczeniowej choroby wątroby i marskości wątroby w młodym wieku, jest o wiele wyższe niż u aktywnych fizycznie dzieci.
Czym jest stłuszczeniowa choroba wątroby?
Stłuszczeniowa choroba wątroby jest to schorzenie wiążące się z niebezpiecznym nagromadzeniem tłuszczu w wątrobie i jest powiązane z co najmniej jednym z pięciu elementów zespołu metabolicznego. Stłuszczeniowa choroba wątroby związana z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD) dawniej nazywana była niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby (NAFLD). To schorzenie nie ma związku ani ze spożywaniem alkoholu, ani z przyjmowaniem leków, ani też z chorobami genetycznymi. Stłuszczenie wątroby może prowadzić do przewlekłego, postępującego zapalenia wątroby, które nieleczone grozi zwłóknieniem wątroby, marskością wątroby i zwiększa ryzyko rozwoju raka wątrobowokomórkowego.
Objawy MASLD to zmęczenie, osłabienie, złe samopoczucie, uczucie dyskomfortu w prawej górnej części brzucha. Często też wiąże się z otyłością. Choroba jest zwykle wykrywana przypadkowo, podczas rutynowych badań krwi sprawdzających poziom enzymów wątrobowych lub podczas badań obrazowych, takich jak USG wątroby, tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny jamy brzusznej.
Groźne skutki siedzącego trybu życia w dzieciństwie
Do analizy wykorzystano dane pochodzące z długoterminowego badania dużej grupy osób pochodzących w Wielkiej Brytanii, zwanego podłużnym badaniem rodziców i dzieci Avon (ALSPAC) lub „Dzieci lat 90.". W tym badaniu wzięło udział 2684 dzieci, u których od 11 do 24 roku życia monitorowano aktywność fizyczną. Następnie uczestnicy eksperymentu zostali w wieku 17 i 24 lat poddani obrazowym badaniom wątroby (USG) w celu oceny stopnia stłuszczenia wątroby i oznak bliznowacenia narządu. Przeprowadzono także badania krwi, aby zmierzyć poziom enzymów wątrobowych w tych dwóch punktach czasowych.
Okazało się, że badane dzieci spędzały średnio 6 godzin dziennie w pozycji siedzącej, a w okresie wczesnej dorosłości nawet do 9 godzin. W badanej grupie częstość występowania MASLD wynosiła 1 na 40 uczestników (2,5 proc.) w wieku 17 lat i 20 proc. u osób w wieku 24 lat. Połowa 24-latków, chorych na MASLD, miała ciężką postać choroby lub znacząco dużą ilość nadmiaru tłuszczu w wątrobie. Jeden na 40 młodych dorosłych miał już objawy bliznowacenia wątroby, a trzech na 1 tys. spełniało kryteria diagnostyczne marskości wątroby.
- Każde pół godziny siedzącego trybu życia powyżej 6-ciu godzin dziennie powodowało, że u dzieci przed 25. rokiem życia ryzyko zachorowania na stłuszczenie wątroby było o 15 proc. wyższe (...). Ryzyko pojawienia się stłuszczeniowej choroby wątroby (MASLD) wzrosło ośmiokrotnie w ciągu zaledwie siedmiu lat. To szokujące odkrycie - mówią eksperci.
Jak chronić dzieci?
Eksperci uważają, że najlepszym antidotum jest intensywny ruch fizyczny w dzieciństwie. Nawet umiarkowana aktywność, prowadzona przez co najmniej 3 godziny dziennie, odwraca przedwczesne uszkodzenie wątroby. Jak zauważają badacze, każda minuta umiarkowanej lub intensywnej aktywności fizycznej dzieci, prowadzona w ciągu dnia, wiązała się z nieco niższym prawdopodobieństwem wystąpienia ciężkiego MASLD w wieku 24 lat.
- Najskuteczniejszym antidotum na wyniszczające skutki zdrowotne siedzącego trybu życia w dzieciństwie nie jest szeroko reklamowana umiarkowana lub intensywna aktywność fizyczna, trwająca 60 minut dziennie. Ważniejsza jest aktywność fizyczna wykonywana na świeżym powietrzu, przy przy świetle dziennym, trwająca od 3 do 4 godzin dziennie - przekonuje współautor badania, prof. Andrew Agbaje, lekarz i naukowiec. Chodzi tutaj o takie proste aktywności na zewnątrz jak gra na boisku, jazda rowerem, szybki spacer czy pobieganie z psem.
