Jak zapobiegać ugryzieniu przez kleszcza?
- Ubierz się tak, aby zakryć jak najwięcej ciała
Podczas leśnych wędrówek najlepiej zakryć się "od stóp do głów" (jeśli to możliwe). Na taką wyprawę wybierzmy ubranie z długim rękawem i długie spodnie oraz kapelusz lub inne nakrycie głowy. Dobrze jest też związać włosy. Kleszcze lubią atakować z wysokości mniej więcej od 20 do 70 cm nad ziemią (żyją w ściółce, ale czają się kołysząc się na czubkach traw, na gałęziach krzewów, w listowiu). Potrafią się też wspiąć na wysokość 1,5 metra, zatem głowa, włosy, szyja, miejsca za uszami, też są narażone. Po zaroślach chodzimy w pełnych butach i skarpetkach, aby utrudnić pajęczakom dostanie się do naszej skóry. Dobrze jest włożyć nogawki do skarpetek. - Każdy centymetr odsłoniętej skóry ma znaczenie - przestrzegają eksperci.
Radzi się też na wycieczki w teren wybierać jasne ubrania, ale nie dlatego, że kleszcze nie lubią białego koloru (one go w ogóle nie widzą, bo są ślepe), lecz dlatego, że wówczas łatwiej zauważyć, że coś przyczepiło się do materiału.
- Używaj repelentów
Repelenty to chemiczne środki odstraszające. Do spryskiwania ubrać i butów poleca się środki zawierające permetrynę (insektycyd, syntetyczny organiczny związek chemiczny zabójczy dla owadów i kleszczy). Przy jego stosowaniu należy zachować szczególną ostrożność i stosować zgodnie z zaleceniami producenta. W zetknięciu z tą substancją kleszcze giną lub doznają paraliżu i nie są w stanie atakować. Przy pomocy aerozolu zawierającego permetrynę można zaimpregnować koce, namioty oraz obuwie, a w specjalistycznych sklepach można też kupić ubrania już pokryte insektycydem. Permetryny nie wolno używać bezpośrednio na skórę, ani też do ochrony zwierząt.
W sklepach znajdziemy też spraye odstraszające owady i kleszcze, przeznaczone do użytku na skórze. Zawierają takie substancje aktywne jak DEET, pikarydyna, IR3535, olejek z eukaliptusa cytrynowego (OLE), para-mentan-diol (PMD) lub 2-undekanon. Do dyspozycji mamy jeszcze środki naturalne, w tym olejki eteryczne, takie jak trawa cytrynowa, cedr, mięta pieprzowa, geraniol i tymianek. Niestety, są mniej skuteczne niż preparaty chemiczne, szybko się ulatniają wymagając aplikacji praktycznie co kilka godzin. W przykrością należy też stwierdzić, że ani to, co zjemy, ani to, co wypijemy, nie odstraszy kleszcza.
- Sprawdź skórę i ubranie po powrocie z wędrówki
Trzymaj się środka ścieżki - podczas wędrówki lub spaceru po zalesionym lub trawiastym terenie unikaj krawędzi ścieżek i szlaków, bo to tam lubią się czaić kleszcze. Lepiej wybrać środek traktu i nie buszować po zaroślach. Po powrocie do domu dokładnie obejrzyj ubranie, skórę oraz włosy. Pomocny jest też mocny prysznic (najlepiej wziąć go w ciągu dwóch godzin od powrotu), który zmywa kleszcze nieprzyczepione jeszcze do skóry. Pamiętajmy, że kleszcz lubi najpierw wędrować po ciele w poszukiwaniu dogodnego, ciepłego i wilgotnego miejsca, gdzie może się wkłuć. Ubrania najlepiej od razu wrzucić do pralki i wyprać w wysokiej temperaturze.
Co robić, gdy już coś nas ugryzło
- Obserwuj organizm
Jeśli znajdziemy na sobie kleszcza postarajmy się usunąć go samodzielnie, używając do tego celu pęsety lub specjalnych szczypczyków (do kupienia w aptece). Delikatnie chwytamy kleszcza tuż przy skórze i energicznym ruchem wyciągamy z ciała, a następnie dezynfekujemy miejsce ukąszenia.
Pamiętaj, że nie wszystkie kleszcze przenoszą choroby i nie każde ugryzienie oznacza niebezpieczeństwo dla zdrowia. W rzeczywistości większość ukąszeń kleszczy jest nieszkodliwa i nie wymaga pomocy medycznej. Zapoznaj się z objawami, jakie mogą pojawić się po ugryzieniu i obserwuj organizm.
Najczęściej pojawia się łagodna reakcja alergiczna, w tym niewielki obrzęk i swędzenie w miejscu ugryzienia. Objawy infekcji mogą się pojawić w ciągu miesiąca od ataku kleszcza i obejmują: wysoką gorączkę (ponad 38 stopni C), reakcję skórną lub wysypkę, która ma ponad centymetr średnicy lub stale się powiększa, rumień wędrujący (czerwona, różowa lub łososiowa wysypka wokół miejsca ukąszenia, w postaci okręgu), dreszcze, ból głowy, zmęczenie, bóle mięśni i stawów, powiększenie węzłów chłonnych (objawy grypopodobne). Oznaki infekcji to sączenie, czerwone smugi lub zmiany koloru w miejscu ukąszenia.
Objawy ciężkiej reakcji alergicznej po ukąszeniu przez kleszcza:
- ból w klatce piersiowej
- świszczący oddech lub problemy z oddychaniem
- palpitacje serca
- nudności lub wymioty
- paraliż lub niezdolność do poruszania różnymi częściami ciała
- silny ból głowy
- omdlenie
