Jaskra i zama: zodzieje wzroku

Jaskra i zama: te dwie ciche choroby oczy pocztkowo przebiegaj niezauwaone. Nie powoduj blu ani duego dyskomfortu. Mog jednak doprowadzi do utraty wzroku, jeli nie zostan w por zdiagnozowane i nie bd leczone. Jednak wikszo Polakw nie chodzi regularnie na badania okulistyczne nawet w wieku podwyszonego ryzyka zachorowania, czyli po czterdziestce.
Spoeczestwo starzeje si i w zwizku z tym pewne choroby zwizane z wiekiem staj si coraz bardziej powszechne. Do takich nale schorzenia oczu: zama i jaskra. Na zam choruje w Polsce okoo 800 tysicy osb, a na jaskr kolejne 800 tysicy. Mimo, e schorzenia te wystpuj u wielkiej grupy pacjentw, wiadomo ogu na ten temat jest niewielka. Przecitny Polak nie wie, na czym polega kada z tych chorb, ani jakie s ich pocztkowe objawy, ktre powinny skoni do wizyty u lekarza.



Nieodwracalna beztroska

Generalnie nie lubimy kontrolowa stanu swojego zdrowia i nie dbamy o profilaktyk w adnej dziedzinie. Nic zatem dziwnego, e chodzimy take na wizyty kontrolne do okulisty, chocia te badania nie s ani wstydliwe, ani bolesne. Stopniowe pogarszanie si widzenia czy dolegliwoci ze strony oczu traktujemy jako zo konieczne i naturalne zjawisko zwizane z tym, e przybywa nam lat. Co najwyej kupujemy dostpne bez recepty krople do oczu i prbujemy sobie radzi na wasn rk. Nie zasigamy porady okulisty. Mijaj miesice i lata. Widzimy coraz gorzej i nadal nic nie robimy. Co najwyej planujemy wymian okularw na silniejsze. A stan oczu si pogarsza. To nie s arty - wikszo zmian w zamie i jaskrze jest nieodwracalna. Moe prowadzi do lepoty! Sami przekrelamy szanse na odpowiednio wczesne wykrycie choroby i szybk interwencj okulistyczn.

Strach przed lepot

Firma GfK Group przeprowadzia ostatnio midzynarodowe badanie w populacji osb w wieku powyej 40 lat. Byo to badanie na wielkiej prbie 4 352 osb (2 020 mczyzn i 2 332 kobiety) z siedmiu krajw: Australii, Brazylii, Niemiec, Japonii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii oraz Stanw Zjednoczonych. Ankietowanych pytano o obawy na temat wasnego stanu zdrowia i stosunek do profilaktyki. Co si okazao?

Oto najwaniejsze wyniki tego badania:

- Osoby powyej 40 roku ycia, mylc o swoim zdrowiu, najczciej obawiaj si utraty wzroku.
- Prawie dwukrotnie wicej badanych osb boi si utraty wzroku bardziej ni choroby serca czy przedwczesnej mierci.
- Okoo 60 procent ankietowanych nie byo u lekarza okulisty w cigu ostatniego roku.
- Prawie poowa respondentw midzy 40 a 49 rokiem ycia nie bada regularnie oczu lub nie dostrzega potrzeby dbania o oczy, gdy s one zdrowe.
- Jedna pita spord osb, ktre ju maj problemy ze wzrokiem, nie poddaje si zalecanym przez lekarza badaniom oczu co dwa lata.
- Ponad 75 procent pytanych osb powyej 40 roku ycia nigdy nie otrzymao skierowania do okulisty od lekarza pierwszego kontaktu, mimo e regularne badanie wzroku jest rekomendowane w takim wieku.

Skoro jest tak le ze stanem wiedzy oraz wiadomoci pacjentw a lekarze nie kieruj do okulisty, trzeba by wyczulonym na zmiany jakoci widzenia. Kady z nas musi by jak ledczy, ktry majc nike poszlaki wpada na trop i szybko oddaje spraw w rce fachowcw. Co powinno wzmc nasz czujno?

Zama czyli coraz ciemniej

Zama jest chorob oczu, ktra polega na stopniowym, bezbolesnym pogarszaniu si widzenia. Nie mona tego poprawi za pomoc adnych okularw - wyjania dr Wojciech Koodziejczyk z Kliniki Okulistyki Uniwersytetu Medycznego w Warszawie. - Pacjenci chorzy na zam narzekaj, e widz wszystko jak przez brudn, matow szyb. Kolory staj si duo bledsze, pogarszaj si kontrasty. Bez leczenia te objawy stopniowo si nasilaj si, prowadzc do cakowitej utraty zdolnoci widzenia.

Charakterystyczne jest to, e pogorszenie jakoci widzenia nie nastpuje z dnia na dzie i dlatego dla pacjenta jest trudno uchwytna. Zazwyczaj kadzie on to na karb starzenia si caego organizmu a wic i wzroku. Z reguy zama rozpoczyna si od jednego oka, wic chory radzi sobie tak, e stara si wicej korzysta z drugiego oka. Z czasem zama pojawia si take w drugim oku i dopiero wtedy pacjent zjawia si u lekarza. W takim stadium choroby stan oka zaatakowanego przez chorob w pierwszej kolejnoci jest ju bardzo zy.

Nasza rada

Przeprowadzaj prosty test: wybierz jaki spory obiekt oddalony od ciebie o 4-5 metrw. Patrz na niego najpierw jednym okiem, jednoczenie zakrywajc drugie, a potem drugim okiem. Czy prawym i lewym okiem widzisz jednakowo dobrze? Jeli nie, id do okulisty.

Przyczyn zamy czyli katarakty jest zmtnienie soczewki oka. Zwykle to skutek procesu starzenia si organizmu. Czasem bywa konsekwencj niektrych chorb przewlekych, np. cukrzycy lub stosowania lekw steroidowych czy czstego kontaktu wzroku z promieniowaniem rentgenowskim.

We wczesnym stadium choroby okulista zaleca stosowanie specjalnych kropli, ktre maj spowolni rozwj choroby. W stadium zaawansowanym stosuje si leczenie operacyjne. Operacja przeprowadzana jest w znieczuleniu miejscowym. Polega ona na usuniciu zmtniaej soczewki i wszczepieniu choremu nowej, sztucznej.

Jaskra czyli nerw zagroony

Nazw "jaskra" specjalici okrelaj grup schorze uszkadzajcych nerw wzrokowy. Pod wzgldem liczby przypadkw jest to jedna z najczstszych na wiecie przyczyn lepoty.

- Na jaskr choruje okoo 70 milionw mieszkacw naszego globu, z czego poowa nie jest wiadoma swojej choroby. A to dlatego, e najczciej jaskra przez dugi czas rozwija si bezobjawowo.
- W Polsce choroba ta dotyczy nawet 800 tysicy osb, z czego leczy si tylko 300 tysicy. Wedug szacunkowych danych Polskiego Zwizku Niewidomych ok. 18-20 procent niewidomych w Polsce stracia wzrok z powodu jaskry.
- Prawie 40 procent spoeczestwa nie wie, e jaskra moe by przyczyn lepoty. Lekarze te nie zachowuj czujnoci. Tylko 40 procent pacjentw zagroonych rozwojem jaskry dostaje skierowanie do okulisty od lekarza pierwszego kontaktu.
- Zdaniem lekarzy specjalistw rosnca liczba osb, ktrym nieodwracalnie grozi lepota z powody jaskry wynika przede wszystkim z braku odpowiedniej wiedzy na temat tej choroby i niedostatecznego uwiadomienia spoeczestwu zagroenia.

Nieleczona jaskra prowadzi do nieodwracalnego cakowitego zaniku (uszkodzenia) nerwu wzrokowego i wtedy chory przestaje widzie cokolwiek. Jednak wczesne rozpoznanie choroby i podjcie leczenia pozwala okulicie kontrolowa postp choroby i moe pomc zachowa wzrok.

Jaskra przebiega podstpnie, gdy nie boli, a postp choroby jest stopniowy. U mczyzn najczstszym jej objawem s mroczki w polu widzenia i pogorszenie si jakoci widzenia. U kobiet czciej wystpuje bardzo silny bl w oczodole, promieniujcy do skroni, czoa i szczki. Czasem bl jest tak silny, e powoduje wymioty, zawienie i wiatowstrt. Chora widzi tczowe obwdki wok rde wiata, np. arwki.

Przyczyny jaskry nie s do koca wyjanione. Gwnym czynnikiem uszkadzajcym nerw wzrokowy jest wysokie cinienie wewntrz gaki ocznej. Dlatego trzeba je regularnie kontrolowa podczas wizyt kontrolnych u okulisty.

Leczenie polega na podawaniu kropli, ktre zmniejsza cinienie w gace ocznej. Jeli leczenie zachowawcze nie daje rezultatw, przeprowadza si zabieg laserowy lub operacj.

Nasza rada:

Regularnie co 2 lata badaj wzrok u okulisty, jeeli:

- w twojej rodzinie wystpiy ju przypadki jaskry,
- jeste krtkowidzem,
- skoczye 45 lat,
- masz nadcinienie lub zbyt niskie cinienie krwi.