Prokrastynacja - odkadanie na pniej now chorob cywilizacyjn? Leczenie prokrastynacji

Prokrastynacja by moe dotyczy take ciebie. Cigle odkadasz zadania na "potem"? A e yjemy coraz szybciej, wymagamy od siebie coraz wicej, to i skutki odkadania zada, przy tak duym obcieniu, mog by boleniejsze. Skd si bierze prokrastynacja i jak sobie z ni radzi?
Prokrastynacja to inaczej zwlekanie. Jej objawy to odkadanie czego na pniej mimo wiadomoci konsekwencji, jakie z tego wynikaj. Na krtk met sprawia ulg, jednak pniej wywouje stres, lk i wyrzuty sumienia. Prokrastynacja moe przebiega w miar agodnie, nie rujnujc naszego ycia spoecznego. Czasem jednak przybiera cikie formy, ktre wymagaj intensywnej terapii.

Jeszcze tylko co zjesz, sprztniesz, przejrzysz Facebooka? Coraz czciej mwi si o prokrastynacji jak o chorobie cywilizacyjnej. Bliscy maj pretensje, e nie powicasz im uwagi, przeoony krci nosem, bo nie oddae jeszcze raportu z zeszego tygodnia, w dodatku nigdy nie masz czasu wolnego. Bo nawet gdy ogldasz serial w telewizji, z tyu gowy wci masz w pamici zalegajce niewykonane czynnoci. To o tobie?

Wbrew pozorom, ludzie chorobliwie odkadajcy to nie zalegajcy na kanapie lenie, a osoby nieustannie w co zaangaowane. Wci co robi - sk w tym, e najczciej nie to, co naprawd powinni, aby zrealizowa zadania, ktrych si podjli.

Docz do Zdrowia na Facebooku!

W pewnym stopniu zdarza si to prawie wszystkim. U co 5. osoby przekadanie staje si jednak rdem powanych problemw w pracy, szkole a nawet w bliskich relacjach. Dlaczego tak si dzieje?

Skd si bierze chorobliwe odkadanie? Przyczyny prokrastynacji

Przyczyny prokrastynacji mog by zoone. Oto niektre z nich:

1. Lk przed porak lub sukcesem

Cz psychologw uwaa, e za pojawienie si prokrastynacji odpowiada wychowanie. Osoby, ktrym od najmodszych lat stawiano wysokie wymagania i wmawiano, e musz by lub s najlepsi, radz sobie z lkiem przed porak, odkadajc wykonanie czynnoci. Chwilowe odoenie daje im zudne poczucie bezpieczestwa. Gdy uda im si w ostatniej chwili wykona zadanie, nawet nie najlepiej, mog sobie pogratulowa, e w takiej sytuacji to i tak due osignicie.

Inni boj si odpowiedzialnoci i oczekiwa zwizanych z sukcesem i chroni si przed tym wszystkim, opniajc wykonanie zada. Jeli nie uda im si osign celu, mog sobie wytumaczy np. "to nie ja jestem mao zdolny - po prostu nie miaem czasu".

2. Potrzeba stymulacji

U niektrych osb prokrastynacja moe wynika z potrzeby duej stymulacji. Takie osoby dziaaj lepiej pod wpywem stresu i silnych wrae. Zapewniaj je sobie, odkadajc wykonanie wszystkich zada na ostatnia chwil.

3. Perfekcjonizm

S osoby, ktre oczekuj od siebie perfekcyjnego wykonania zada i tak dokadnie i szczegowo przygotowuj si do zadania, e nie starcza im ju czasu na wykonanie go.

4. Geny

Niektre badania wskazuj rwnie na to, e przyczyny prokrastynacji maj podoe genetyczne. Niewykluczone, e przekadanie na pniej wie si z impulsywnoci, ktra w zamierzchych czasach pomagaa nam przetrwa. Niestety nie wszystkie impulsywnie podjte decyzje byy dla naszych przodkw korzystne i by moe wanie dlatego wyksztacia si w nas umiejtno pomijania pewnych spraw. Jednake to, co w miar dobrze dziaao w miar stabilnym rodowisku, w ktrym istotne byy waciwe reakcje na pojawiajce z rzadka niebezpieczne sytuacje, przestao si sprawdza w szybko zmieniajcych si realiach i czasach wymagajcych dugofalowego planowania duej iloci dziaa.

"Jeszcze tylko co zrobi, zanim..." - jak dziaa prokrastynator?

Jak organizuje sobie czas prokrastynator? Na pocztku pociesza si, e czasu na wykonanie zadania jest duo, wic spokojnie teraz mona odpocz, przemyle, nie trzeba od razu zaczyna. Po jakim czasie pojawia si uczucie, e jednak naleaoby ju zacz. W tym momencie prokrastynator znajduje mnstwo powodw i usprawiedliwie, dla ktrych wykonanie zadania w danej chwili jest niemoliwe. Oczywicie przez cay czas zaprzecza temu, e si ociga. W kocu zadanie zostaje wykonane w ostatniej chwili albo wcale, jeli za niewykonanie go nie ma adnej kary. Po wszystkim taka osoba obiecuje sobie, e wicej nie bdzie odkada niczego na pniej, po czym przy nastpnym zadaniu cay schemat zaczyna si od pocztku.

W przypadku prokrastynacji charakterystyczne jest te to, e nie zawsze ujawnia si we wszystkich obszarach ycia. Jedna osoba moe wietnie radzi sobie w pracy, ale nie by w stanie utrzyma porzdku w domu czy zorganizowa spotka ze znajomymi. Za to inna moe by wietnym organizatorem ycia domowego i towarzyskiego, a w pracy zawala wszystkie terminy. Odkadamy te dziaania, ktre w jaki sposb wi si dla nas z wiksz presj.

Jak sobie radzi prokrastynacj? Leczenie prokrastynacji

Niestety z prokrastynacj nie da si walczy za pomoc lekw. Poza przyjrzeniem si przyczynom odkadania na pniej u siebie wskazane jest wdroenie rnych technik planowania czynnoci i zarzdzania czasem. Mona to zrobi samemu albo przy pomocy terapeuty.

Jeli prokrastynacja jest twoim problemem, przede wszystkim planuj dziaania, ale w nastpujcy sposb:

- zapisuj wszystko na kartce lub w kalendarzu,

- wszystkie due zadania dziel na jak najmniejsze i jak najkonkretniejsze czci i planuj dokadnie na konkretny dzie i godzin, czyli zamiast wpisywa na list "posprztam mieszkanie" wpisz "jutro po niadaniu umyj wann, toalet i podog w azience",

- nie planuj zbyt wielu zada na jeden dzie - jeli bdziesz mie czas i ochot zawsze moesz zrobi co z planu na dzie nastpny. Zbyt napity plan powoduje presj i zachca do odkadania,

- najmniej przyjemne i najtrudniejsze zadania wykonuj na pocztku dnia, nie planuj zbyt wielu takich dziaa na jeden dzie,

- obiecuj sobie nagrody za wykonanie zadania i wyznaczaj kary za niewykonanie,

- jeli zamiast pisa artyku/prac/projekt itd. spdzasz czas na portalu spoecznociowym, moesz zastosowa metod 30/10. Za kade 30 minut nieprzerwanej pracy w nagrod 10 minut moesz robi w internecie, co chcesz (najlepiej nastaw minutnik),

- kad wan rzecz, ktra masz do zrobienia, wpisuj od razu w kalendarz pod konkretn dat,

- umw si sama ze sob, e to co masz do zrobienia, robisz teraz, a nie potem i wykonujesz wszystkie zadania wpisane wczeniej do kalendarza,

- te same zasady stosuj do wszystkich obszarw ycia - gdy chodzi o prac, zorganizowanie przyjcia, zaplanowanie wakacji czy posprztanie mieszkania,

- nagradzaj i chwal si za kady wykonany punkt planu; pamitaj, poraki bd si zdarzay, ale nie s powodem, by przerwa wprowadzanie "planu naprawczego",

- wykonujc zadanie przypominaj sobie cel, jaki ci przywieca i przywouj to uczucie, jakie pojawia si, gdy zrobisz wszystko tak jak zaplanowaa.

Jeli w tej chwili pomylaa: " Brzmi sensownie i atwo, musz zacz to stosowa. Ale nie w tym tygodniu, bo mam do skoczenia ten projekt, na ktrego zrobienie miaam miesic, a teraz zostay trzy dni i nie bd spa i je, bo musze to skoczy" to znaczy, e ten artyku jest z myl o Tobie. No c, projekt skoczy trzeba, ale ju teraz moesz wpisa do kalendarza na najblisz sobot zrobienie na przyszy tydzie planu wedug powyszych zasad. Oczywicie, jeli jeste prokrastynatorem, na pocztku bdzie tam sporo zalegych spraw, ale jeli bdziesz to robi regularnie, powoli Twj kalendarz si oczyci. A Ty zyskasz mnstwo satysfakcji i wolnego czasu.



Materia powsta w ramach wsppracy z Instytutem Psychologii Zdrowia w Warszawie

Jeli nie wiesz, jak sobie poradzi z gnbic ci trudnoci, dowiadczasz sytuacji kryzysowej, potrzebujesz wsparcia lub doranej pomocy psychologicznej Instytut Psychologii Zdrowia PTP oferuje nieodpatn pomoc psychologiczn w postaci Telefonu Zaufania dla Osb Dorosych w Kryzysie Emocjonalnym pod numerem tel. 116-123 (dziaajcy codziennie w godzinach 14 - 22, linia bezpatna).

W ramach struktury Instytutu dziaa rwnie:

- Telefon Zaufania dla Osb Uzalenionych Behawioralnie 801-889-880 (z telefonw stacjonarnych patny pierwszy impuls; z komrkowych - wedug taryfy operatora)

- Psychologiczna Poradnia Mailowa IPZ

- stacjonarny NZOZ Orodek Psychoterapii i Promocji Zdrowia "Ogrd", zlokalizowany na ul. Jana Olbrachta w Warszawie

Wicej informacji mona znale na stronie www.psychologia.edu.pl

Autorka artykuu: Aneta Bielejec - psycholog, konsultantka Telefonu Zaufania dla Osb Dorosych w Kryzysie Emocjonalnym, Telefonu Zaufania dla Osb Uzalenionych Behawioralnie oraz Psychologicznej Poradni Mailowej przy Instytucie Psychologii Zdrowia Polskiego Towarzystwa Psychologicznego w Warszawie.