Jarmu - modny, ale czy naprawd taki zdrowy?

Jarmu znakomicie nada si na uboszy w owoce i warzywa jesienno-zimowy sezon. Nie kady moe si nim jednak beztrosko zajada. Co w sobie ma?

Chcesz mie stay dostp do naszych treci? Docz do Zdrowia na Facebooku!

Nalecy do rodziny kapustowatych, jarmu, nazywany take czasem kapust bezgow, wici obecnie zasuone triumfy wrd amatorw zdrowego odywiania. Cho moe si wydawa modnym i nieco egzotycznym warzywem, na europejskich talerzach goci ju prawdopodobnie w redniowieczu.

Jarmu wspczenie zaliczany jest (podobnie, jak borwka amerykaska czy brokuy) do tzw. "superfoods", czyli ywnoci, ktra nie tylko odywia, ale rwnie wspomaga nasz organizm w walce z niektrymi dolegliwociami, a nawet moe dziaa leczniczo. W pierzastych, zielonych lub fioletowych liciach jarmuu kryje si prawdziwa moc cennych dla zdrowia waciwoci.

Jarmu - z czego jest znany?

Jarmu synie przede wszystkim z duej zawartoci witaminy K, a konkretnie K1. W naszym organizmie odpowiada ona za prawidowy przebieg procesw krzepnicia krwi, a take zapobiega krwawieniom wewntrznym. Jej niedobr jest szczeglnie szkodliwy dla noworodkw oraz niemowlt, poniewa bywa przyczyn krwawie z przewodu pokarmowego, a take niebezpiecznej dla ycia choroby krwotocznej. Maluchom lepiej nie podawa jarmuu, przyda si jednak wszystkim tym, ktrzy maj problemy z krzepliwoci krwi czy gojeniem si ran.

Kolejn z zalet tego "superwarzywa" jest spora zawarto atwo przyswajalnego wapnia. W 100 g wieych jarmuowych lici znajdziemy okoo 150 mg tego pierwiastka, a wic wicej ni w krowim mleku, w ktrym jest go o blisko 30 mg mniej. Poniewa jednoczenie moe si pochwali cakiem przyzwoit zawartoci elaza, jest polecany osobom, w ktrych codziennym menu brakuje produktw pochodzenia zwierzcego (a zwaszcza mleka, serw oraz misa), m.in. na diecie wegaskiej, przy skazie biakowej.

Tak, jak w brokuach czy brokuowych kiekach, warto w nim szuka take sulforafanu. Prowadzone w ostatnim czasie badania wskazuj, e substancja ta moe odgrywa pewn rol w profilaktyce i leczeniu chorb nowotworowych, a take wykazuje dziaanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne (zwaszcza wobec bakterii Helicobacter pylori).

Jarmu - peen antyoksydantw

Jarmu najlepiej wczy do diety zwaszcza jesieni i zim (czyli wanie wtedy, gdy trwa na niego sezon), a to ze wzgldu na spor zawarto dobrze nam znanej przyjaciki odpornoci - witaminy C. Oprcz poprawy pracy ukadu immunologicznego jest ona take silnym antyoksydantem, chronicym przed "zakusami" wolnych rodnikw, odpowiedzialnych za szybsze starzenie si organizmu. Pomaga ponadto w procesach gojenia si ran i oparze, utrzymaniu zdrowych dzise oraz prawidowego cinienia ttniczego.

Przyswajanie witaminy C uatwia inny zawarty w jarmuu zwizek - naleca do grupy flawonoli kwercetyna. Wraz z resweratrolem znana jest na wiecie jako jedna z przyczyn tzw. "paradoksu francuskiego", a wic tego, dlaczego Francuzi, jedzc mnstwo sera i wypijajc spore iloci wina znacznie rzadziej ni inne narodowoci zapadaj na choroby serca (wicej na ten temat: Najzdrowsze kuchnie wiata: poznaj ich sekrety, inspiruj si rozsdnie). Oprcz ochrony ukadu krwiononego (np. dziaania przeciwzakrzepowego, regulacji cinienia krwi) kwercetyna ma take mnstwo innych, cennych dla zdrowia waciwoci. Ze wzgldu na zdolno do hamowania wydzielania histaminy bywa stosowana w agodzeniu reakcji alergicznych. Chroni take nasze oczy przed negatywnym wpywem promieni UV oraz wykazuje dziaanie przeciwzapalne i przeciwutleniajce.

W walce z wolnymi rodnikami pomog rwnie inne substancje, ktre znajdziemy w jarmuu, a zwaszcza witamina E (zwana "witamin modoci") oraz prowitamina witaminy A - beta-karoten. Przydadz si szczeglnie naszej skrze - pomog utrzyma j w dobrej kondycji, ochroni przed przesuszeniem i wiotczeniem. Beta-karoten, do spki z lutein oraz zeaksantyn, ktrych rwnie nie brak w tym warzywie, pomog z kolei w utrzymaniu dobrego wzroku.

Wicej o witaminach

Jarmu - kiedy uwaa?

Jarmu cho bardzo zdrowy i peen witamin, jarmu nie jest jednak pozbawiony wad. Podobnie jak innych rolin kapustnych, nie powinny go spoywa w nadmiarze osoby z niedoczynnoci tarczycy. Zawiera bowiem goitrogeny - antyodywcze substancje, ktre zaburzaj wchanianie jodu, a wic w tej dolegliwoci s szczeglnie szkodliwe.

Naley uwaa zwaszcza na jarmu surowy, poniewa obrbka cieplna (a szczeglnie gotowanie) pomaga pozby si sporej czci tych zwizkw. Ci, ktrzy nie chc si przy okazji wyla "z kpiel" innych cennych substancji m.in. witaminy C, ktra nie lubi podgrzewania, mog go rwnie przygotowa na parze.

Kolejn grup, ktra powinna uwaa na jarmu s osoby chorujce na kamic nerkow. Podobnie jak szczaw czy rabarbar zawiera on bowiem szczawiany - zwizki, ktre wpywaj na powstawanie zogw (tzw. "kamieni") szczawianowo-wapniowych.

Wicej o jodzie

Wicej o kamicy szczawianowej

Jarmu - jak przyrzdza?

Ju po pierwszych ksach jarmuu wiemy, e mamy do czynienia z krewniakiem kapusty, brokuu czy brukselki. W jego smaku, podobnie jak w przypadku tej ostatniej da si wyczu lekk goryczk, ktra jednak zanika po przemroeniu. Nawet lepiej zbiera go po przymrozkach (lub woy na jaki czas do zamraalnika), poniewa staje si wtedy nie tylko smaczniejszy, ale i bardziej delikatny.

Najlepszy i najzdrowszy jest na surowo, np. pocity w paski i dodany do saatki. Mode listki nadaj si do spoycia w caoci. Z wikszych, zewntrznych lici przed jedzeniem naley usun grube i twarde nerwy, ktre mog nam utrudni konsumpcj. Aby licie nieco zmiky, mona je pola oliw z oliwek i pozostawi na okoo kwadrans.

Z powodzeniem mona go rwnie przyrzdza podobnie jak szpinak, a wic np. dusi z dodatkiem czosnku, zapieka, a take doda do saatki, zupy, makaronu czy koktajlu (wicej o zaletach zielonych koktajli). W zastpstwie tuczcych przeksek moemy take skusi si na jarmuowe chipsy (porwane na kawaki licie spryskujemy oliw, posypujemy sol morsk i pieczemy, uwaajc, aby si nie przypaliy).