Nieustanny stres, zła dieta, brak ruchu i ciągłe życie w biegu - to przyczyny powstawania wielu chorób sercowo-naczyniowych, a jedną z nich jest miażdżyca tętnic. Niestety choroba ta jest niezwykle groźna dla życia, a jej wykrycie jest o tyle trudne, że przez wiele lat mogą nie pojawiać się żadne objawy. Jakie dokładnie czynniki powodują miażdżycę tętnic, jakie badania profilaktyczne powinniśmy wykonywać i czy chorobę tę można wyleczyć? Na te pytania postaramy się odpowiedzieć w tym artykule.
Miażdżyca - co to za choroba?
Miażdżyca tętnic nazywana także stwardnieniem tętnic lub arteriosklerozą jest chorobą przewlekłą i postępującą. W jej przebiegu dochodzi do stopniowego zwężenia światła tętnic na skutek powstawania blaszki miażdżycowej. Warto zaznaczyć, że tętnice to bardzo ważne naczynia krwionośne. To właśnie dzięki nim do naszych narządów dociera tlen oraz substancje odżywcze. Zwężenie ich światła spowoduje zatem niedotlenienie narządów, co jest bardzo niebezpieczną sytuacją.
Wiele osób uważa, że miażdżyca to choroba, na którą cierpią osoby po 50. roku życia. Okazuje się jednak, że jest to mit, bowiem choroba ta może dotknąć nawet dzieci. Co prawda, objawy nasilają się wraz z wiekiem i zaawansowaniem choroby, ale nie sposób zaprzeczyć, że takie powikłania miażdżycy jak np. zawał serca coraz częściej pojawiają się również u młodych osób. Warto przy tym zaznaczyć, że to jak zaawansowane będą zmiany w tętnicach powstające w przebiegu miażdżycy oraz z jaką szybkością będzie postępować choroba zależy nie tylko od trybu życia czy prowadzonej diety, ale jest cechą osobniczą - tzn., że u różnych osób może mieć różny charakter.
Miażdżyca - przyczyny oraz czynniki ryzyka
Jak zostało wspomniane już wcześniej, bezpośrednią przyczyną miażdżycy jest powstawanie tzw. blaszki miażdżycowej. Jest to struktura złożona przede wszystkim z odkładającego się w ścianach naczyń krwionośnych cholesterolu. Im więcej cholesterolu będzie trafiać do naczyń krwionośnych, tym bardziej blaszka miażdżycowa będzie się powiększać, a to z kolei przyczyni się do zablokowania światła naczynia i niedotlenienia narządu, do którego prowadzi dana tętnica.
Co więcej, niekiedy dochodzi także do pęknięcia blaszki miażdżycowej. Jeśli pęknięcie to będzie duże, w konsekwencji powstanie zakrzep, co z kolei prowadzić będzie do zamknięcia światła tętnicy i niedokrwienia obszaru, który ukrwiony jest przez dane naczynie krwionośne. Jednym ze skutków pęknięcia blaszki miażdżycowej jest zawał serca.
Warto omówić także czynniki ryzyka, które powodują powstawanie miażdżycy. Możemy tutaj wymienić:
- nieprawidłową dietę;
- siedzący tryb życia;
- nieustanny stres;
- palenie tytoniu;
- nadużywanie alkoholu;
- otyłość oraz nadwagę;
- nadciśnienie;
- zwiększone stężenie cholesterolu LDL w osoczu;
- obniżone stężenie cholesterolu HDL w osoczu;
- podwyższone stężenie triglicerydów w osoczu;
- choroby takie jak niedoczynność tarczycy, cukrzyca, niewydolność nerek;
- miażdżyca występująca w rodzinie;
- przyjmowane leki (m.in. kortykosteroidy).
Jak zatem można zauważyć, za powstawanie miażdżycy oprócz czynników genetycznych w dużym stopniu odpowiedzialny jest styl życia - dieta, aktywność fizyczna oraz stosowane używki.
Miażdżyca - objawy choroby
Jak już wiemy, miażdżyca przez wiele lat może rozwijać się całkowicie bezobjawowo. Pierwsze objawy choroby mogą pojawić się nawet dopiero po kilku latach i różnią się one od siebie w zależności od lokalizacji.
Jeśli miażdżyca dotknie kończyn dolnych, to charakterystycznym objawem jest tzw. chromanie przestankowe. Jest to ból kończyny dolnej, który pojawia się w czasie wysiłku fizycznego i ustępuje już po krótkim odpoczynku. Ból ten jest jednak na tyle silny, że całkowicie uniemożliwia wykonywanie dalszej aktywności fizycznej, aż do chwili jego ustąpienia. Dodatkowo, w przypadku wystąpienia miażdżycy kończyn dolnych pojawiają się takie objawy jak bladość skóry, zaburzenia czucia, drętwienie i ziębnięcie kończyn, a w trakcie zaawansowania choroby ból występuje też niezależnie od wysiłku fizycznego.
Miażdżyca tętnic wieńcowych powoduje natomiast tzw. bóle wieńcowe - są to bóle zlokalizowane w klatce piersiowej, które na początku pacjent odczuwa tylko po wysiłku fizycznym, a które z czasem pojawiają się także w stanie spoczynku. Dodatkowo pacjent szybciej się męczy, miewa duszności oraz zawroty głowy, a niekiedy dochodzi nawet do utraty przytomności. Należy pamiętać, że miażdżyca tętnic wieńcowych, która to prowadzi do wystąpienia choroby wieńcowej, może powodować zawał serca.
Jeśli w wyniku powstawania blaszek miażdżycowych dojdzie do zablokowania naczyń, którymi krew dociera do mózgu, to pacjent będzie skarżyć się na bóle i zawroty głowy, zaburzenia świadomości, problemy z czuciem oraz widzeniem, problemy z mówieniem, a także drętwienie kończyn. Miażdżyca tętnic szyjnych może prowadzić do udaru mózgu, czyli stanu bezpośrednio zagrażającego życiu pacjenta.
Miażdżyca - objawy psychiczne, o których rzadko się mówi
Mało kto z nas kojarzy miażdżycę z objawami natury psychicznej. Jednak warto zaznaczyć, że w przypadku tej choroby u pacjenta mogą pojawić się problemy z koncentracją oraz pamięcią. Może również dojść do obniżenia nastroju (brak chęci do życia, apatia). Objawy miażdżycy, które manifestują się w postaci zmian w zachowaniu możemy to m.in.:
- drażliwość;
- wybuchowość;
- napady agresji;
- niepokój;
- zaburzenia świadomości;
- zmiany dotyczące osobowości chorego.
Jak pomóc osobie chorej na miażdżycę, u której wystąpiły objawy psychiczne? W opanowaniu uczucia lęku i niepokoju pomoże przede wszystkim psychoterapia. Specjalistyczna opieka psychologa lub psychoterapeuty może sprawić, że pacjent będzie łatwiej radził sobie z niektórymi objawami psychicznymi miażdżycy, inne zaś mogą znacznie osłabnąć. Należy mieć też na uwadze, że miażdżyca i jej wpływ na zdrowie psychiczne mogą przyczynić się do rozwoju depresji (zwłaszcza u osób starszych).
Miażdżyca - leczenie choroby
Leczenie miażdżycy prowadzi się dwutorowo. Oznacza to, że pacjent przyjmuje leki - w tym przypadku są to statyny. Jednak bardzo ważnym elementem leczenia tej choroby jest modyfikacja stylu życia. Opiera się ona przede wszystkim na wdrożeniu odpowiedniej diety, całkowitej rezygnacji z używek oraz wdrożenia aktywności fizycznej. Dodatkowo pacjenci zmagający się z nadwagą oraz otyłością powinni unormować swoją wagę. Zaleca się również unikanie stresu oraz odpowiednią ilość snu. Jeśli natomiast miażdżyca spowodowana jest innymi chorobami - np. cukrzycą czy nadciśnieniem, konieczne jest także ich kompleksowe leczenie.
Pamiętajmy, że miażdżyca to choroba, która wymaga wdrożenia kompleksowego leczenia i rzetelnego zadbania o swój stan zdrowia. Powikłania tego schorzenia są bowiem niezwykle groźne nie tylko dla zdrowia, ale i życia pacjenta.
