Jak sprawdzić, czy mamy małpią ospę? Podano wytyczne do badań diagnostycznych

Każdy pobrany materiał należy traktować jako wysoce zakaźny - ostrzega Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - Państwowy Instytut Badawczy. Takie działanie ma ograniczyć ryzyko zakażenia pracowników szpitala lub laboratorium. WHO podało, że na całym świecie jest już 780 przypadków małpiej ospy. Jak prawidłowo rozpoznać tę chorobę?

Więcej ważnych informacji o zdrowiu znajdziesz na naszej stronie głównej Gazeta.pl

Jak wykryć wirusa małpiej ospy? W Polsce dotąd nie było żadnego potwierdzonego przypadku tej choroby, ale kilka razy do szpitala skierowano osoby z podejrzeniem zakażenia. Choć epidemiolodzy mają sporo wątpliwości, czy obowiązkowa hospitalizacja ma sens w przypadku osób przechodzących łagodnie tę infekcję, to zgodnie z nowymi przepisami ogłoszonymi przez Ministerstwo Zdrowia zgłaszać należy każde podejrzenie zachorowania.

Małpią ospę mają wykryć testy PCR — kto ma je w ofercie?

Problem w tym, że nie zawsze o zakażeniu wirusem małpiej ospy świadczą tylko same zmiany skórne, a typowe dla infekcji wirusowych objawy (tj. gorączka, bóle mięśni, bóle kostno-stawowe, a także ogólne rozbicie, osłabienie i powiększenie węzłów chłonnych) mogą występować w wielu chorobach. Z tego powodu podstawą do potwierdzenia małpiej ospy ma być pozytywny wynik na obecność wirusa małpiej ospy, który można uzyskać za pomocą testów PCR.

"Aktualnie badania diagnostyczne w kierunku wirusa małpiej ospy są wykonywane wyłącznie w laboratoriach wyspecjalizowanych w diagnostyce ospy prawdziwej i ospy małpiej, ze względu na ograniczoną dostępność komercyjnych testów diagnostycznych. Wprowadzenie do UE testów komercyjnych może zwiększyć dostępność diagnostyki" — podaje Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - Państwowy Instytut Badawczy (NIZP PZH - PIB).

Od pierwszych chwil po ujawnieniu informacji o nowych przypadkach małpiej ospy poza obszarem endemicznym wśród producentów wyrobów medycznych trwa wyścig o to, kto pierwszy będzie w stanie wyprodukować na masową skalę najlepszy test do wykrywania wirusa małpiej ospy (MPVX).

W tej chwili na świecie jest dostępnych kilka zestawów diagnostycznych potwierdzających obecność wirusa powodującego małpią ospę. Pod koniec maja trzema różnymi wersjami takiego produktu w swojej ofercie pochwalił się m.in. szwajcarski koncern Roche, a wkrótce podobny test PCR ma wypuścić na rynek amerykańska firma Abbot Laboratories — ogłosił Reuters. Do tego grona ma też dołączyć Co-Diagnostics, który ma wykorzystać opatentowaną technologię CoPrimer — donosi CNBC. Do tej pory w Polsce żadnego z nich nie ma w aptekach ani w laboratoriach diagnostycznych, ale wkrótce może się to zmienić.

Objawy zakażenia wirusem małpiej ospy u osób z wykwitami skórnymi na ciele.Jak długo wirus małpiej ospy może utrzymywać się w organizmie? Nowe badania

Materiał kliniczny zalecany do diagnozowania obecności wirusa małpiej ospy:

  • próbki pobrane ze zmian skórnych (łusek, strupów, pęcherzy), w tym wymazy z ich powierzchni (umieszczone w podłożu transportowym wirusowym, tzw. VTM);
  • uzupełniająco: wymaz z gardła, próbka moczu, próbka nasienia męskiego, wymaz z odbytu lub wymaz z dróg płciowych, krew pobrana na EDTA, surowica pobrana do ewentualnych badań serologicznych.

W nowych regulacjach dotyczących pobierania materiału diagnostycznego w kierunku małpiej ospy zaznaczono, że w jednej próbówce nie należy łączyć zmian różnego typu (np. strupów i płynów pęcherzykowych).

Wszystkie próbki należy trzymać w ciemności i w odpowiedniej temperaturze (jak najszybciej zamrozić do temperatury minus 20 stopni Celsjusza, a jeśli to niemożliwe, to maksymalnie przez 7 dni można je trzymać w temperaturze 2-8°C).

Transport materiału do badań wymaga ujemnej temperatury w zdezynfekowanych opakowaniach z suchym lodem i powinien być odpowiednio zabezpieczony "wszelkie pozostałości należy traktować jako potencjalnie zakaźne i poddawać je dezynfekcji/ sterylizacji zgodnie z procedurami danego laboratorium". Mrożenie w temperaturze minus 70°C jest konieczne przy przechowywaniu lub przewożeniu materiału do badań powyżej 7 dni.

W Wielkiej Brytanii zalecono zakażonym małpią ospą 3-tygodniową izolację od zwierząt domowych (zdjęcie ilustracyjne)Chorzy na małpią ospę mogą zarażać zwierzęta domowe? Zakażonym zalecono izolację

Pobranie materiału diagnostycznego należy prowadzić wyłącznie w laboratoriach BSL-3 (zapewniających trzeci stopień hermetyczności), a wykonujące je osoby powinny mieć zapewniony dostęp do odpowiednich środków ochrony osobistej. Pobrane próbki trzeba przesłać do Zakładu Wirusologii NIZP PZH - PIB.

"Każdy pobrany materiał należy traktować jako wysoce zakaźny" - zaznaczono w oficjalnym komunikacie. 

Diagnozowanie małpiej ospy. W jakich sytuacjach wykonać badania?

"Zgłoszenia podejrzenia przez personel medyczny do czasu wydania krajowych zaleceń, należy dokonywać na podstawie oceny stanu i objawów klinicznych pacjenta z uwzględnieniem informacji pochodzących z wywiadu epidemiologicznego, zgodnie z definicją przypadku małpiej ospy zaproponowaną przez ECDC w dniu 23 maja 2022 r." - ogłosił Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH — Państwowy Instytut Badawczy. 

Specjaliści z NIZP PZH - PIB zalecają skierowanie do szpitala z oddziałem zakaźnym każdego pacjenta, u którego wystąpią:

  • typowe symptomy infekcji wirusowej – gorączka, bóle mięśni, bóle kostno-stawowe, ogólne rozbicie, osłabienie, miejscowe lub uogólnione powiększenie węzłów chłonnych;
  • zmiany na skórze – krostki lub pęcherzyki, strupy, na skórze całego ciała, lub/i powierzchni dłoni i powierzchni podeszwy stóp (to odróżnia ją od ospy wietrznej).

Jakie zmiany skórne mogą wystąpić u osób zakażonych wirusem małpiej ospy?Małpia ospa. Mam wysypkę i co dalej? Ekspertka radzi, co robić

W wywiadzie natomiast należy uwzględnić między innymi takie czynniki jak:

  • kontakt z osobą podejrzaną/chorą na ospę małpią albo mającą objawy podobne do ospy małpiej;
  • podróż w ciągu trzech tygodni do krajów Afryki Zachodniej i Środkowej oraz krajów europejskich, w których potwierdzono przypadki ospy małpiej;
  • kontakt z żywymi gryzoniami (szczury, wiewiórki);
  • kontakt z materiałem biologicznym zwierzęcia padłego (szczury, wiewiórki).

GIS zdementował informacje rozsyłane na temat małpiej ospy i podał oficjalne wytyczne wprowadzone przez Ministerstwo Zdrowia."Uwaga na fake news" o małpiej ospie. GIS ostrzega i podaje oficjalne wytyczne

Przepisy nakazują hospitalizować każdy przypadek małpiej ospy. Lekarze mają wątpliwości

W związku z małpią ospą Ministerstwo Zdrowia ogłosiło już trzy rozporządzenia dotyczące działań prewencyjnych, które określają szczegółowe zasady zgłaszania przypadków zakażenia, kwarantanny i hospitalizowania osób chorych lub zakażonych. Część ekspertów poddaje jednak w wątpliwość konieczność kierowania do szpitala każdego podejrzenia zachorowania na małpią ospę. Z punktu widzenia medycznego takie działanie jest nieadekwatne do zagrożenia — ocenił w DGP prof. Robert Flisiak, prezes Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych i Hepatologii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.

Podobnego zdania jest Grażyna Cholewińska, wojewódzki konsultant w dziedzinie chorób zakaźnych. Jej zdaniem, nawet gdyby doszło do potwierdzenia zakażenia wirusem małpiej ospy w Polsce, "to nie ma podstaw medycznych, żeby kogoś przetrzymywać w szpitalu z powodu choroby, która nie jest śmiertelna i którą można leczyć objawowo w domu" - wyznała lekarka w rozmowie z "Dziennikiem Gazetą Prawną".

Czy czeka nas nowa epidemia? Czy wirus małpiej ospy może być takim zagrożeniem jak koronawirus?"Wirus małpiej ospy nie szerzy się tak łatwo, jak koronawirus". Lekarka studzi emocje

Więcej o: