Jak radzić sobie z codziennymi trudnościami ?

Drżenie, zaburzenia chodu, upadki, nocny bezruch, pisanie

Jak radzić sobie z codziennymi trudnościami ?

Drżenie, zaburzenia chodu, upadki, nocny bezruch, pisanie

Drżenie

Jest to jeden z ruchów mimowolnych spotykanych w schorzeniach układu nerwowego. W chorobie Parkinsona drżenie może pojawiać się w niektórych porach dnia. Może też być stałe i okresowo się nasilać. Wysiłek fizyczny i silne emocje zwiększają drżenie.

Praktyczne sugestie:

- w razie większego drżenia odpręż się psychicznie, usiądź, rozluźnij ramiona i plecy, oddychaj głęboko

- wskazane są regularne zabiegi masażu

- poproś lekarza lub rehabilitanta o wskazówki do ćwiczeń ruchowych

- unikaj kofeiny i alkoholu

- często odpoczywaj

- trudniejsze czynności pozostaw do momentu pojawienia się lepszego samopoczucia, kiedy twoje leki działają efektywniej

- domagaj się od lekarza skuteczniejszych leków

Zaburzenia chodu

Choroba Parkinsona upośledza równowagę. Chód staje się powolny, szurający, z tendencją do unoszenia pięt. Chory stawia małe kroki.

Praktyczne sugestie:

- jeśli zauważysz u siebie szuranie nogami, zwolnij lub zatrzymaj się i sprawdź swoją postawę ciała

- utrzymuj stopy w wygodnej odległości, aby nie zawadzały o siebie

- stań prosto z uniesioną głową

- przy każdym kroku wykonuj z przesadą unoszenie stóp i balansowanie rękami, udawaj że przechodzisz przez próg

- ćwicz stawianie długich kroków, koncentruj się na chodzeniu

- jeśli chcesz skręcić lub zawrócić, nie obracaj się na stopie. Zamiast tego idź po linii okrężnej, aż uzyskasz zamierzony kierunek marszu

- używaj butów z niskim obcasem i dobrze umocowanych

- unikaj butów wsuwanych

Upadki

Odruchy postawne utrzymujące równowagę ciała są osłabione. Chory może stracić równowagę pod działaniem niedużej siły lub przechodząc przez wąskie przejście.

Praktyczne sugestie:

- usuń dywaniki, szmaty i inne przeszkody na drodze twojego poruszania się w domu i w okolicy

- chwytaj się poręczy,

- nie sięgaj po przedmioty znajdujące się wysoko, wchodząc na stołki, drabinę i t.p.

- jeśli czujesz, że zaczynasz się śpieszyć, zwolnij

- przed wstaniem z pozycji leżącej, posiedź przez chwilę

- kiedy czujesz niepewność równowagi, zatrzymaj się lub usiądź

- rozsądnie planuj swoje zajęcia, pamiętaj o ryzyku upadku, nie przekraczaj swoich możliwości

"Zamarzanie"

Jest to nagłe nieruchomienie podczas chodzenia. Często wiąże się z utratą równowagi. Próba ruszenia z miejsca pogarsza sytuację i może spowodować upadek.

Praktyczne sugestie:

- w razie "zamarznięcia" przerwij próby dalszego chodu, przyciśnij pięty do podłoża

- stań prosto, z uniesioną głową ale nie przechylaj się do tyłu

- patrz prosto przed siebie a nie w dół

- wybierz sobie określony obiekt i zacznij iść w jego kierunku,

- jeśli idziesz z kimś, poproś o trzymanie Cię za ramiona lub łokcie

- regularne ćwiczenia ruchowe pomagają utrzymać poczucie równowagi i właściwą postawę ciała

- przedyskutuj z lekarzem możliwość modyfikacji leczenia (w nagłym nieruchomieniu w ciągu dnia przydatna jest rozpuszczona w wodzie, szybko-działająca postać lewodopy)

Nocny bezruch

Dobre wysypianie się jest niezwykle ważne. Bywa, że sztywność i bezruch budzą chorego, który nie może zmienić niewygodnej pozycji.

Praktyczne sugestie:

- podczas próby obrócenia się w łóżku, najpierw skręć głowę, następnie odepchnij się przeciwległą stopą i skręć biodra. Gdy rozpoczniesz skręt bioder, zaraz obracaj górne ramię w tę samą stronę

- gdy chcesz usiąść, ułóż się na boku, przodem do brzegu łóżka. Przyłóż obie ręce do łóżka przed swoją klatką piersiową, odepchnij się rękami, spuszczając nogi z krawędzi łóżka

- aby wyjść z łóżka, wpierw siedź na brzegu, dokładnie opierając obie stopy na podłodze, połóż ręce po obu stronach bioder i powoli odepchnij się

- można zamontować poręcze i trapez, które ułatwiają samodzielne wstawanie

- zapal stałe nocne światło lub zainstaluj włączniki światła w zasięgu ręki

- miej przy łóżku przygotowany lek i płyn do popicia (szczególnie przydatna postać rozpuszczalna, szybko działająca)

- aby przezwyciężyć poranny bezruch zażywaj leki przed wstaniem z łóżka

Bóle

Przyczyną bólu mogą być sztywne mięśnie. Dyskinezy przyjmują czasem formę bolesnych kurczów mięśni. Nieprawidłowa sylwetka ciała powoduje bóle pleców. Uczucie zimna lub ciepła może pojawiać się w rękach i nogach. Bolesny kurcz może wystąpić po długim chodzeniu lub pisaniu.

Praktyczne sugestie:

- stosuj masaż i ciepłe kąpiele

- przykładaj do bolących miejsc ciepłą poduszkę;

- sam masuj bolesne punkty, przykładaj gorące lub zimne kompresy, maści o działaniu przeciw-zapalnym, stosuj wszystko, co przynosi ulgę

- przeciągaj się często, szczególnie przed ćwiczeniami ruchowymi

- nie przeciążaj się, nie przekraczaj swoich możliwości

- ćwicz codziennie dla wzmocnienia mięśni przykręgosłupowych

- kiedy ręce lub stopy są zimne, zakładaj jak najcieplejsze rękawiczki i skarpetki

- domagaj się od lekarza leków przynoszących ulgę (preparaty o działaniu przeciw-zapalnym i przeciw-bólowym, wstrzyknięcia toksyny botulinowej).

Ubieranie się

Dla wielu osób z ch.P. ubieranie się jest najbardziej frustrującym problemem na co dzień. Najwięcej kłopotów sprawia zapinanie guzików, wiązanie krawata, zapinanie suwaka, zakładanie spodni. Mimo trudności, wielu chorych woli ubierać się samodzielnie, nawet kosztem dodatkowego czasu i wysiłku.

Praktyczne sugestie:

- zastąp ubrania, które zapinają się w kłopotliwy sposób, bluzami, koszulkami, elastycznymi spodniami

- unikaj ubrań zapinanych z tyłu

- zdobądź ubrania i buty na rzepy lub zatrzaski

- trzymaj ubrania w dostępnym i wygodnym miejscu

- ubieraj się na siedząco, mając wszystkie potrzebne rzeczy w zasięgu ręki

- przy zapinaniu guzików i suwaków pomagaj sobie odpowiednim haczykiem

- używaj długiej łyżki do butów

Pisanie

Choroba może utrudniać ruchy precyzyjne, w tym również pisanie. Litery stają się małe i coraz trudniejsze do odczytania, im dłużej się pisze. Dodatkowym utrudnieniem w pisaniu może być drżenie.

Praktyczne sugestie:

- pisz pogrubionym długopisem

- używaj pisaków stawiających nieduży opór

- od czasu do czasu unieś ramię , wyprostuj łokieć, poruszaj palcami

- używaj maszyny do pisania lub komputera

- jeśli masz kogoś, kto pisze za ciebie, nagrywaj na dyktafon

- dłuższą korespondencję możesz wysyłać w postaci nagrania magnetofonowego

Mowa

Trudności w mówieniu mogą narastać w miarę postępu choroby. Mowa jest zamazana, monotonna, często zacinająca się lub podobna do szeptu.

Praktyczne sugestie:

- weź duży oddech, zanim zaczniesz mówić, rób przerwy po kilku słowach lub nawet po każdym

- wymawiaj z przesadą, wyobraź sobie, że twój rozmówca ma kłopoty ze słuchem, i musi czytać z ruchu twoich ust

- patrz rozmówcy prosto w twarz

- starannie wymawiaj spółgłoskę na końcu słowa, zanim zaczniesz następne

- wypowiadaj się krótko i konkretnie

- z przesadą wykonuj ruchy ust przy mówieniu, samemu ćwicz w ten sposób wymawianie alfabetu lub czytanie na głos

- proś bliskich aby domagali się od ciebie głośniejszego mówienia i powtarzania

- mów często, nawet sam do siebie, nie pozwalaj innym mówić za ciebie

Krojenie pokarmu

Drżenie i sztywność utrudniają posługiwanie się sztućcami. Trudno nimi trafić lub je utrzymać, co powoduje frustracje, zakłopotanie i prowadzi do utraty apetytu.

Praktyczne sugestie:

- używaj gumowych podkładek zamiast obrusa lub serwetek, aby talerz się nie ślizgał

- używaj głębokich talerzy, aby jedzenie nie wypadało przy krojeniu

- spożywaj pokarmy nie wymagające krojenia

- poproś kogoś o pokrojenie

- używaj specjalnie przystosowanych sztućców (pogrubienie uchwytów)

- jeśli zamierzasz jeść poza domem, miej ze sobą swoje zaadaptowane, wypróbowane sztućce.

Trudności w połykaniu

Występują one w późniejszych okresach choroby. Czasem mogą być powodem krztuszenia się pokarmem, tabletkami lub własną śliną.

Praktyczne sugestie:

- bierz do ust bardzo małe porcje jedzenia, gryź dokładnie i ostrożnie przełykaj

- posiłki powinny być przygotowane z myślą o łatwym gryzieniu i połykaniu

- zawsze przełykaj to, co masz w ustach, zanim weźmiesz następny kęs

- nie spiesz się przy jedzeniu, używaj ogrzewanych talerzy

- przełknij nadmiar śliny zanim weźmiesz jedzenie do ust

- często popijaj

Higiena

Zaburzenia ruchowe w ch.P. utrudniają kąpiel i mycie zębów. Higiena jest jednak istotna dla dobrego samopoczucia, korzystnej prezencji wobec innych i ogólnego zdrowia.

Praktyczne sugestie:

- usuń z łazienki wszystko, co może grozić wypadkiem (szklane przedmioty, śliskie maty i inne)

- zamontuj poręcze i solidne uchwyty

- wejście do wanny ułatwia ławka stojąca w poprzek wanny

- nie chwytaj się przy asekuracji wieszaka na ręczniki

- unikaj stawania w wannie, bierz prysznic na siedząco,

- używaj gumowych mat na podłodze i w wannie

- zakładaj szlafrok zamiast wycierać się

- używaj elektrycznej szczoteczki do zębów

Więcej o: