ADHD u dorosłych. Jak się objawia i czy można go wyleczyć?

W przeciwieństwie do ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) u dzieci, objawy tego zaburzenia u dorosłych nie są tak oczywiste. Oznacza to, że trudniej je zdiagnozować, w dodatku nierzadko symptomy przypisywane są innym zaburzeniom lub zrzucane na karb "charakteru". A zatem, jak ADHD objawia się u dorosłych?

Zacznijmy od tego, jakie są główne typy ADHD. Wyróżnia się trzy typy tego zaburzenia. To ADHD z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi lub nadpobudliwość psychoruchowa i impulsywność w przebiegu ADHD oraz ADHD typu mieszanego. Szacuje się, że typ mieszany dotyczy około 60 proc. dorosłych z ADHD, a więc jest najczęściej spotykany.

Oznaki ADHD u dorosłych

1. Trudności z koncentracją

Dorośli z ADHD mają kłopoty z koncentracją, łatwo się rozpraszają, sprawiają wrażenie, jakby ciągle bujali w obłokach, podczas dłuższej rozmowy wyłączają się, nie śledzą jej toku. Jeżeli dostaną jakieś zadanie, które wymaga stosowania się do instrukcji, sprawia im to trudność, pomijają zwykle pewne punkty czy szczegóły, ponadto mają trudności z ukończeniem projektów i zadań na czas. Mają też skłonność do nadmiernego skupiania się na projektach, które uważają za ekscytujące, gubią przy tym z oczu inne ważne sprawy. Mają kłopot z zajmowaniem się więcej niż jednym interesujących im zadaniem na raz.

2. Gubienie przedmiotów

Wieczne gubi codzienne przedmioty (np. kluczyki do samochodu lub portfel), ciągle czegoś szuka, i to w tym samych miejscach, zapomina, gdzie pozostawił jakiś codziennie używany przedmiot, przechowuje rzeczy w najdziwniejszych miejscach. Niespecjalnie też zwraca uwagę na to, co właśnie robi. Innymi słowy, dorosły z ADHD ma wyraźne trudności z przechowywaniem rzeczy i śledzeniem, gdzie te się aktualnie znajdują. 

3. Wieczne spóźnianie się

Dorosły z ADHD jest ciągle spóźniony, na spotkania towarzyskie zawsze przyjdzie ostatni, nie pamięta dat ani godzin, na które jest umówiony, nie potrafi dobrze oszacować, ile czasu zabiorą mu przygotowania, a jeśli już coś w tej sprawie robi, to zwykle z przerwami, ciągle się rozpraszając.

4. Skłonność do ryzykownych zachowań

Dorośli cierpiący na ADHD częściej podejmują zachowania ryzykowne, inicjują kłótnie i bójki, prowadzą nieostrożnie samochód, lubią szaloną jazdę, hazard, często sięgają po używki. Nawet z jedzenia robią "wyścig". Podejmują ryzykowne zachowania także w sferze seksualnej (jak choćby uprawianie seksu bez zabezpieczenia). Są też rozrzutni, ciągle wydają więcej niż mają (częsty zakupoholizm).

5. Nie słuchają

Mają kłopoty z interakcjami społecznymi: podczas rozmowy nie czekają na swoją kolej, tylko ciągle przerywają innym, nie śledzą rozmowy tylko kontynuują własny monolog, mówią za szybko, za dużo, używają słów, które dla innych pozostają kłopotliwe (np. przekleństw), mają też trudności z odczytywaniem mowy ciała innych osób.

6. Nie potrafią ustalać priorytetów

Jeśli mają jakieś zadanie, nie potrafią ustalić, które z nich jest ważniejsze, wszystkie projekty robią na raz, uważają, że mają za dużo zadań, przez co czują się przytłoczeni. Mają też trudności z myśleniem naprzód i trzymaniem się terminów, skłonność do odkładania zadań na później oraz do rzucania się na nowe "atrakcyjniejsze" projekty, zanim wywiązali się ze "starych" zadań.

7. Problemy w relacjach z przyjaciółmi, współpracownikami, rodziną i partnerami

Dorośli z ADHD mogą mieć pewne kłopoty z utrzymywaniem zdrowych relacji z innymi. Zwykle zarzuca im się, że nie potrafią słuchać drugiej osoby, wypowiadają się za nią, zapominają o ważnych wydarzeniach i datach (np. urodzinach), nie wypełniają obowiązków, zobowiązań lub obietnic, mają problemy z regulowaniem emocji, często mówią innym krzywdzące rzeczy. 

8. Niepokój, ruchliwość

Osoby z ADHD wydają się być nadmiernie nerwowe, nie mogą usiedzieć na miejscu, wiercą się, wstają, a tok ich myśli jest zmienny, przeskakują z tematu na temat. Mogą mieć różne tiki i kompulsywne zachowania, zdarza się, że mają tendencję do nadmiernego analizowania sytuacji i wynajdywania katastrof.

9. Problemy z pamięcią krótkotrwałą

Zapominają o zadaniach do zrobienia czy o niezbędnych rzeczach, pomijają niektóre punkty w instrukcji, czasami muszą ponowne czytać fragmenty tekstów z powodu niezapamiętywania szczegółów. 

10. Wahania nastroju (dysregulacja emocjonalna)

Dorośli z ADHD mają trudności z opanowaniem emocji, łatwo wpadają w złość, cechuje ich drażliwość, mają napady wściekłości, gdy napotykają najmniejszą przeszkodę, nie radzą sobie z sytuacjami stresowymi. 

ADHD u dorosłych - czy można je wyleczyć?

Niestety, nie jest to możliwe, chociaż praca nad sobą pod kierunkiem dobrego psychoterapeuty może pomóc. Psychoedukacja i terapia pozwalają utrzymywać pewne objawy w ryzach, jednak nigdy całkowicie się nas nie wyleczy. Lekarz psychiatra może w pewnym stopniu pomóc przepisując leki stymulujące (psychostymulujące). Czasem nierozpoznane i nieleczone ADHD objawia się u dorosłych chorobami psychicznym - rozwojem depresji czy zaburzeń lękowych.