Atopowe zapalenie skry

Coraz wicej osb cierpi z powodu alergii, take tych, ktre pojawiaj si na skrze. Mona by uczulonym niemal na wszystko - od pokarmw, lekw, kosmetykw, metali, po zapachy, wiato i temperatur.
Zaczerwienienie, uszczenie, wypryski, obrzki, swdzenie tak nieznone, e staje si najwikszym yciowym problemem - alergie skrne to dla osb uczulonych prawdziwe utrapienie. Cz z nich uniemoliwia normalne ycie, beztroskie dziecistwo, potem wybr upragnionego zawodu czy kontynuowanie wyuczonej pracy. Do najczciej spotykanych chorb alergicznych skry naley atopowe zapalenie skry (AZS). Ta przykra dolegliwo najczciej dotyka mae dzieci i staje si powanym problemem nie tylko dla maluchw, ale i dla ich rodzin.

Bd systemu

Atopia to pewien defekt ukadu odpornociowego prze- noszony w genach na nastpne pokolenia. Polega na tym, e organizm w sposb irracjonalny zaczyna si gwatownie broni przed czynnikiem cakiem nieszkodliwym, np. przed jakim pokarmem. Mechanizm tej obrony jest skomplikowany, a lawina reakcji koczy si przykrymi objawami, np. katarem siennym (w alergicznym nieycie nosa), dusznociami (przy astmie), zawieniem oczu (przy zapaleniu spojwek) lub widem, wysuszeniem i pkaniem skry. Te ostatnie objawy wiadcz o tym, e atopia przybraa posta atopowego zapalenia skry. Zdarza si ono u 1-5 proc. populacji, jednak najczciej u maych dzieci (ju od trzeciego miesica ycia). Maluch moe wyrosn z AZS, w przyszoci taki mody czowiek moe zapa na inn form alergii, np. na astm. AZS zdarza si te u dorosych. Czynnikiem dranicym mog by pokarmy (np. jaja, mleko krowie, cytrusy, mid, czekolada), dodatki chemiczne do ywnoci: konserwanty, barwniki zawarte np. w gotowych daniach, keczupie itp., sier zwierzt, roztocza, pyki rolin.

Oj swdzi, swdzi

Podranienie pojawia si zwykle na policzkach, szyi oraz w zgiciach okci i kolan. W tych miejscach powstaj sczce pyn pcherzyki, pojawiaj si zaczerwienienia i grudkowe wykwity, a jeli choroba ma charakter przewleky - znaczne pogrubienie naskrka w zmienionych okolicach. Skra staje si wysuszona i pozbawiona paszcza lipidowego, zaczyna straszliwie swdzie. Wikszo chorych wymienia wanie w dokuczliwy wid jako najgorsze dowiadczenie zwizane z AZS. Tym gorzej, e skry nie wolno drapa (ale jak wytumaczy to maemu dziecku?), bowiem jej cienka, osabiona warstwa jest bardzo podatna na uszkodzenia. Wwczas atwo moe doj do nadkaenia bakteryjnego (najczciej gronkowcem zocistym, paciorkowcami) lub grzybiczego. Bakterie erujce na popkanej skrze wytwarzaj toksyny, ktre nasilaj swdzenie. Trudno unikn drapania, a wwczas choroba ulega zaostrzeniu.

Unika i natuszcza

Jak w przypadku kadej alergii leczenie trzeba zacz od unikania kontaktu z alergenem i w miar moliwoci usun go z otoczenia. Mae dzieci naley obserwowa i stopniowo eliminowa te czynniki, ktre mog by przyczyn reakcji alergicznej. W przypadku niemowlt karmionych piersi mama musi pilnie ledzi wszelkie zwizki midzy swoj diet a stanem skry dziecka i wyrzec si na czas karmienia dranicych pokarmw (karmienie piersi jest dla maych alergikw szczeglnie wskazane, bo cho nie wyleczy z atopii, pomaga w nabraniu odpornoci). Z czasem, gdy do jadospisu wprowadzane s stae pokarmy, trzeba obserwowa reakcje dziecka. Jeli okae si, e jest uczulone na jaki pokarm, naley go wycofa z jadospisu, a gdy trzeba, po konsultacji z lekarzem uoy specjaln diet rekompensujc jego brak (tak jak np. w przypadku uczulenia na mleko krowie).

Naley take unika uywania poduszek i koder wypchanych pierzem, stosowania detergentw i dranicych skr chemikaliw. Trzeba czsto wietrzy i odkurza mieszkanie, wystrzega si zadymionych pomieszcze (dym wysusza skr). Alergik musi zapomnie o hodowaniu w domu zwierztek. Do podstawowych metod walki z AZS naley take codzienne natuszczanie i nawilanie skry. Stosuje si do tego celu tzw. emolienty: specjalne emulsje do kpieli, pyny pod prysznic, mleczka i kremy kupowane w aptekach. Bardzo wane jest, by po kpieli nie trze ciaa rcznikiem, lecz jedynie delikatnie je osuszy. Natuszczanie i nawilanie trzeba powtarza w cigu dnia, stosujc delikatne kremy.

Przeom w leczeniu

W leczeniu alergii skrnych wan funkcj peni maci sterydowe. Jednak ich dugotrwae stosowanie powoduje, e skra staje si cienka, powstaj rozstpy, czasem polekowy trdzik rowaty. Dlatego bardzo wan wiadomoci dla wszystkich dowiadczonych przez AZS jest wejcie na rynek pierwszych lekw przeznaczonych do stosowania zewntrznego niezawierajcych sterydw. W Polsce mona ju kupi na recept Elidel (Novartis), a niebawem w aptekach pojawi si oparty na jeszcze skuteczniejszej substancji czynnej Protopic (Fujisawa). Leki te stosuje si zamiast maci sterydowych. Badania potwierdzaj ich skuteczno i bezpieczestwo stosowania u dorosych i dzieci. Stosowanie maci przeciwzapalnych czsto trzeba uzupeni rodkami przeciwbakteryjnymi i przeciwgrzybiczymi. Zaleca si te maci redukujce zgrubiay naskrek do prawidowej, gadkiej powierzchni. Gdy choroba ma ostry przebieg, lekarz zwykle zaleca te leki przeciwhistaminowe, czyli hamujce wid , pieczenie, zaczerwienienie.

Co mnie uczula?

Jeli obserwacja reakcji organizmu nie daje odpowiedzi na to pytanie, lekarze decyduj si na przeprowadzenie testw. Mona oznaczy poziom przeciwcia IgE (odpowiedzialnych za reakcj alergiczn) z surowicy krwi lub wykona punktowe testy skrne. Za pomoc testw przeprowadzonych na skrze mona te wskaza alergeny kontaktowe, czyli ustali, na jakie czynniki jestemy uczuleni (np. nikiel, chrom itd.). Testy nie dadz jednak odpowiedzi na pytanie o przyczyn uczulenia, jeli reakcja alergiczna nastpuje na skutek podranienia.

Skra zmieniona przez chorob

W miejscach dotknitych atopowym zapaleniem skry naskrek jest bardzo wysuszony. Jego obumare komrki tworz mikroskopijne uski - chora skra przypomina skr sonia. Poniewa bariera,

jak tworzy zdrowa skra, jest bardzo osabiona, atwo dochodzi do infekcji bakteryjnych lub grzybiczych i stanw zapalnych.

Odcienie uczule

Choroby alergiczne skry maj rne przyczyny, obraz i przebieg.

Bardzo czsto uczulenie na rne czynniki objawia si w ten sam sposb. Oto, jakie reakcje (oprcz AZS) wystpuj najczciej.

- Pokrzywka

Ma kilkanacie odmian. Przyczyn pokrzywki ostrej (trwajcej od kilku godzin do kilku tygodni) mog by alergeny pokarmowe, wziewne (pyki, roztocza, rodki chemiczne, sier zwierzt), leki, ale take stres. W pokrzywce atopowej najczciej czynnikiem dranicym s pokarmy i alergeny wziewne. Pokrzywka kontaktowa pojawia si w miejscu, gdzie skra zetkna si z czynnikiem dranicym, np. pokarmami (ryby, ziemniaki, cebula, szparagi), rolinami, meduz, jadem owadw. Zdarzaj si take pokrzywki przewleke, ktrych najczstsz przyczyn bywa stres .

- Jak to wyglda?

Do charakterystycznych objaww pokrzywki nale bble pokrzywkowe i obrzk naczynioruchowy. Mog wystpowa cznie lub oddzielnie. Bble maj od kilku milimetrw do kilku centymetrw rednicy, wystaj ponad powierzchni skry, s koloru rowego lub porcelanowobiaego. Mog si pojawi bardzo szybko, a potem znikn bez ladu. Towarzyszy im swdzenie skry. Obrzk naczynioruchowy pojawia si najczciej tam, gdzie pod skr wystpuje mao tkanki cznej: w okolicach oczu, ust, narzdw pciowych, ale te moe obj krta, co grozi uduszeniem. Na skrze widoczny jest jako do blady, rozlany obrzk pojawiajcy si rwnie szybko i znikajcy jak bble pokrzywkowe. Osoba uczulona odczuwa w tych miejscach bl i pieczenie.

- Wyprysk kontaktowy (egzema) Czynnikiem dranicym moe by niemal wszystko, najczciej jednak metale (nikiel, kobalt, chrom - a wic i substancje, ktrych s skadnikiem: cement, farby, garbowana skra, zapaki, impregnaty do drewna, wiey druk), skadniki gumy, barwniki, ywice epoksydowe, leki stosowane zewntrznie i kosmetyki. Niektrych alergenw moemy unika (np. kupowa kosmetyki tylko dla alergikw), problem pojawia si przy tych wszechobecnych (np. uczulajcy nas metal moe by skadnikiem nie tylko biuterii, ale take guzikw, oprawek dugopisw, sprztw domowych itp.) albo tych, na ktre jestemy naraeni w pracy. W skrajnych wypadkach osoby chore musz zmieni zawd.

- Jak to wyglda?

W miejscu, gdzie naskrek zetkn si z czynnikiem dranicym, pojawiaj si grudki, pcherzyki, w stanach ostrych z pcherzykw sczy si pyn, mog uwidoczni si naderki, zgrubienie i znaczne zaczerwienienie skry. Miejsce powstania tych zmian podpowiada czsto ich przyczyn, np. jeli uczulenie pojawi si w okolicach ppka i ma ksztat koa, prawdopodobnie jest to reakcja na kontakt z metalowym guzikiem od spodni.

- Reakcje fototoksyczne i fotoalergiczne (fotodermatozy)

Te pierwsze wystpuj wtedy, gdy w organizmie pojawi si dua ilo czynnika uczulajcego, ktry pod wpywem promieni sonecznych wywouje reakcj alergiczn. Najczstszymi alergenami s dziegcie, barwniki i leki, m.in. tetracykliny, furosemid, naproksen, sulfonamidy. W reakcji fotoalergicznej samego alergenu nie musi by duo - wystarczy jego niewielka zawarto we krwi, by pod wpywem nasonecznienia doszo do uczulenia. Do takich reakcji przyczyniaj si m.in. substancje zapachowe, leki przeciwgrzybicze, ale te skadniki filtrw przeciwsonecznych (PABA, benzofenony).

- Jak to wyglda?

Zmiany pojawiaj si na odsonitej skrze ciaa i przypominaj silne poparzenie soneczne (pieczenie, bl, obrzk, pcherze, rumie ). Niestety, najczciej pozostawiaj po sobie trwae przebarwienia.

Docz do nas na Facebooku!



Czytaj take:

Ciemieniucha

Alternaria alternata