Laserem po oczach, czyli jak poprawi wzrok

Jest precyzyjny, sterylny i szybki. Mona nim korygowa wady wzroku, leczy siatkwk, jaskr i zam. Bez lasera trudno wyobrazi sobie wspczesn okulistyk. Tylko czy kady moe skorzysta z tej metody leczenia?
Pielgniarka zaprasza ci na sal, dostajesz znieczulajce krople, a twarz przykryj ci ochronn foli lub tkanin. Potem kilkanacie minut cakowicie bezbolesnego zabiegu, czasami opatrunek (nie zawsze konieczny), dwie-trzy godziny odpoczynku w sali pooperacyjnej i do domu. Tak wyglda dzi laserowa operacja wad wzroku - krtkowzrocznoci, dalekowzrocznoci i astygma-tyzmu. Ale korekta tych wad to tylko drobna cz wszystkich zabiegw okulistycznych, ktre stay si moliwe dziki zastosowaniu lasera.

- Lasery masowo weszy do okulistyki w latach 80. ubiegego wieku, cho pierwsze prby robiono ju w latach 60. - mwi dr Piotr Fryczkowski z warszawskiego gabinetu Retina. - Wtedy laser zajmowa p pokoju, by chodzony wod i mona byo z niego odda tylko kilkanacie "strzaw" naraz, bo tak si rozgrzewa. Co ciekawe, Polska bya jednym z pierwszych krajw Europy, ktre stosoway lasery w okulistyce - dodaje dr Fryczkowski.
Dzi chirurgia oka z wykorzystaniem laserw to rutyna. Stosuje si kilka rodzajw laserw w zalenoci od typu zabiegu i czci oka, ktra ma zosta poddana terapii. Ich wspln cech jest to, e lecz poprzez... zniszczenie. Szybko, precyzyjnie i czysto likwiduj komrki, na ktre zostay wycelowane, niszczona tkanka po prostu wyparowuje.
Najbardziej powszechne s zabiegi usuwania wad refrakcyjnych - krtkowzrocznoci, dalekowzrocznoci i astygmatyzmu. Polegaj one na tym, e wizk lasera ekscimerowego modeluje si rogwk - najbardziej zewntrzn, przezroczyst warstw oka. Najstarsza z uywanych dzi metod to keratektomia fotorefrakcyjna, czyli PRK, pierwszy raz przeprowadzona w 1989 r. Podczas PRK najpierw mechanicznie usuwa si cieniutk warstw nabonka rogwki, a potem laser odparowuje jej gbsze warstwy w okrelonych miejscach. Wszystko przebiega pod nadzorem komputera. Ta metoda pozwala gwnie na korekcj krtkowzrocznoci (do -8 dioptrii) i w mniejszym stopniu maej nadwzrocznoci oraz astygmatyzmu. Jest najtasza, ale te oko po zabiegu goi si duej w porwnaniu z innymi metodami korekty wzroku laserem, a na stabilny efekt trzeba czeka nawet do trzech miesicy.

Klapki na oczach

Ograniczenia PRK sprawiy, e poczwszy od lat 90., zaczto wprowadza nowe metody laserowych operacji wad wzroku nazywane skrtowo LASEK i LASIK. czy je jedno - przed uruchomieniem lasera naley najpierw odpowiednio potraktowa nabonek rogwki. Podczas zabiegu LASEK nabonek odwarstwia si (i usuwa) metodami chemicznymi, przy uyciu alkoholu. Natomiast w LASIK-u - precyzyjnym przyrzdem, mikrokeratomem, nacina si i odchyla na bok "klapk" (lub patek) z nabonka i cienkiej warstwy rogwki, ktre po zabiegu powracaj na swoje miejsce.
LASIK pozwala na poprawianie krtkowzrocznoci do -10 dioptrii, dalekowzrocznoci do +4, a astygmatyzmu do 6 dioptrii. Spord wszystkich metod sprawia pacjentowi najmniejszy dyskomfort po zabiegu i umoliwia operacj obu oczu podczas jednej sesji. W porwnaniu z innymi sposobami korekty laserowej oko najszybciej si goi. Z kolei LASEK jest w ocenie okulistw mniej inwazyjny, prostszy i taszy ni LASIK. Oczywicie chirurgia laserowa wad wzroku rozwija si nadal, o czym mog wiadczy pojawiajce si kolejne udoskonalenia. W metodzie Epi-LASIK i SBK-LASIK nacina si niezwykle cienk warstw samego nabonka (w odrnieniu od LASIK-u, gdzie patek moe mie grubo jednej czwartej caej gruboci rogwki). Dziki tym ulepszeniom oko szybciej wraca do penej sprawnoci po zabiegu. Korekcj mona te zaoferowa wikszej grupie pacjentw - take tym z cienk rogwk. Zawsze jednak o wyborze najlepszej metody operacji dostosowanej do konkretnego przypadku decyduje lekarz. On take ma obowizek dokadnie przebada pacjenta i uprzedzi go o moliwym ryzyku. Bo laserowa korekcja wzroku nie jest dla wszystkich i nie jest obojtna dla zdrowia.

Ciemna strona wiata

- Trzeba zdawa sobie spraw, e zabiegi typu LASIK czy LASEK to trwaa ingerencja w rogwk - podkrela dr Fryczkowski. - Zazwyczaj ma ona midzy 550 a 600 mikrometrw (tysicznych czci milimetra) gruboci. A po zabiegu zdarza si, e moe zosta z tego poowa. Takie oko jest bardziej podatne na urazy, uderzenia - pocieniona rogwka atwiej pka. Poza tym kady zabieg na oku zmienia struktur ciaa szklistego, przezroczystej substancji wypeniajcej gak oczn - dodaje okulista z gabinetu Retina.
Dlatego laserowa korekcja wzroku moe by proponowana osobom, ktre poza krtkowzrocznoci, dalekowzrocznoci lub astygmatyzmem nie maj innych problemw z oczami. Kandydatw do zabiegu dyskwalifikuj np. jakiekolwiek zmiany w siatkwce czy patologiczna sucho oka. Ale take jaskra lub jej podejrzenie, bo wysokie cinienie w gace ocznej mogoby negatywnie wpyn na ksztat pocienionej przez zabieg rogwki. Poza tym po korekcji nie mona precyzyjnie mierzy cinienia w oku, a to w tej chorobie wany element diagnostyki. Operacji nie powinno si te wykonywa u chorych m.in. na cukrzyc, choroby autoimmunologiczne, silne alergie, majcych skonno do przerastania blizn lub rozrusznik serca.
Rozwaajc za i przeciw, warto pamita o moliwych powikaniach i skutkach ubocznych. Bl po zabiegu i uczucie ciaa obcego w oku mona przez jaki czas wytrzyma. Ale co ze zmniejszeniem kontrastu widzenia w trudnych warunkach (deszcz, mga)? A zwikszona wraliwo na wiato, dotykajca zwaszcza pacjentw z szerokimi renicami? Poza tym zdarzaj si take zapalenia i wysychanie rogwki, efekt halo (widzenie otoczki wok rde wiata) czy przymglenie obrazu. Przy duych wadach, nadwzrocznoci czy duym astygmatyzmie moe nie uda si cakowita korekcja wzroku. Konieczny bdzie nastpny zabieg albo (o zgrozo!) okulary. Zreszt od nich i tak trudno bdzie si uwolni, bo laserowa korekcja rogwki nie zapewni nam sokolego wzroku do grobowej deski. Poczwszy od wieku 40-45 lat, gdy spada zdolno oka do akomodacji, mog by potrzebne okulary do czytania.

Laser ratuje wzrok

O ile zabiegi laserowej korekcji wzroku s pewnym luksusem, to w innych chorobach oczu laser moe uratowa moliwo widzenia. - Lasery w okulistyce s najczciej stosowane do operacji siatkwki z powodu powika cukrzycy i chorb naczyniowych - mwi Piotr Fryczkowski. - Oko jest wwczas niedotlenione, niewydolne naczynia dostarczaj za mao tlenu i oko si "dusi". Nie potrafimy doda nowych naczy krwiononych, wic musimy ograniczy potrzeby oka. Jak to si robi? - Niszczymy laserem o wietle zielonym (zwyczajowo zwanym argonowym) te rejony siatkwki, ktre maj niewielkie znaczenie dla naszego widzenia. Bo widzimy tylko jej ma wyspecjalizowan czci, czyli plamk - wyjania okulista.
Laserem mona take "zespawa" przedart lub odwarstwion siatkwk albo zniszczy niewaciwie wyksztacone naczynia krwionone w dnie oka. Albo przeprowadzi szybki zabieg u chorego na jaskr. Ta przypado polega na tym, e pyn wytwarzany wewntrz oka nie ma prawidowego ujcia do jego zewntrznej czci. Gwatownie rosnce cinienie moe uszkodzi wzrok, dlatego laserem wycina si otwory w tczwce, przywracajc cyrkulacj pynu. Suy do tego tzw. laser YAG-owy. Ten sam sprzt mona wykorzysta w operacji zamy wtrnej, gdy mtnieje torebka otaczajca soczewk oka. Do tego dochodz rne nietypowe zastosowania lasera, np. do likwidacji skutkw wyleww wewntrz gaki ocznej czy do korekcji rnych czci oka po innych operacjach. Lasery przebojem wywalczyy sobie miejsce w dzisiejszej okulistyce. Wystarczyo zaledwie 30 lat i nie potrafimy si ju bez nich obej.

Ile to kosztuje?

Cena za jedno oko

PRK 1850-1900 z
LASEK 1950-2300 z
LASIK 2300-2700 z
Epi-LASIK 2700-3200 z
SBK-LASIK 2500-3600 z
Leczenie jaskry lub zamy wtrnej laserem YAG 250 z
Laseroterapia siatkwki 200-250 z
Badania kwalifikujce do laserowej korekcji wzroku 150-400 z