Badanie oglne moczu: normy, wyniki

Badanie oglne moczu - normy, wyniki, przygotowanie do badania. Przekonaj si, jak wiele informacji moe dostarczy proste badanie
Docz do Zdrowia na Facebooku!

Badanie moczu - podstawowe informacje

Badanie oglne moczu moe by wskazwk w wykryciu wielu chorb i informacj o oglnym stanie zdrowia pacjenta. Rutynowe badanie moczu wykonuje si w celu wykrycia powodu powstania objaww. Nerki usuwaj z moczem produkty przemiany materii, substancje organiczne, pyny i inne substancje toksyczne. Dlatego, mocz moe zawiera setki rnych substancji. Wiele czynnikw (takich jak dieta, poda pynw, wysiek fizyczny oraz czynno nerek) ma wpyw na zawarto moczu. W moczu mona oznaczy ponad 100 rnych substancji. Rutynowo w badaniu oglnym moczu oznacza si:



  • Kolor moczu rne czynniki, takie jak bilans pynw, dieta, leki, choroby maj wpyw na kolor moczu. Intensywno koloru zazwyczaj koreluje z zagszczeniem moczu, mocz jasny lub przezroczysty jest rozcieczony, aciemnoty jest zagszczony. Suplementacja witamin z grupy B moe zmieni kolor moczu na jasnoty. Czerwonobrunatny mocz moe by spowodowany lekami, spoyciem jeyn, burakw, albo krwi.

  • Przejrzysto moczu To badanie ocenia przejrzysto lub mtno moczu. Normalny mocz, ktry jest klarowny moe sta si mtny przez bakterie, krew, sperm, luz.

  • Zapach moczu W niektrych chorobach zapach moczu moe zosta zmieniony. Np. zakaenie bakteri E. coli ( wicej o tej bakterii ) moe powodowa cuchncy zapach, podczas gdy wprzebiegu cukrzycy mocz moe mie zapach sodki, lub owocowy.

  • Ciar waciwy moczu Mierzy si zawarto substancji rozpuszczonych w moczu. Wskazuje take na zdolno nerek do zagszczania moczu. Im wyszy jest ciar waciwy moczu tym cisze substancje s rozpuszczone wmoczu. Jeeli spoywa si du ilo pynw, nerki powinny wydziela wiksze iloci ni normalnie iloci moczu. Kiedy ogranicza si poda pynw wwczas nerki wydzielaj mae iloci zagszczonego moczu.

  • pH moczu Oznaczajc pH moczu oceniamy kwano (lub zasadowo) moczu. pH 4 moczu oznacza mocz bardzo kwany, pH 7 obojtny, a pH 9 bardzo zasadowy. Czasami pH moczu moe by modyfikowane przez podawanie specyficznych lekw, np. powodujc utrzyma mocz bardziej kwany lub zasadowy, aby zapobiec tworzeniu si specyficznych kamieni

  • Biako w moczu Normalnie nie ma biaka w moczu. Gorczka, forsowny wysiek, cia i niektre choroby (szczeglnie choroby nerek) mog spowodowa pojawienie si biaka w nerkach.

  • Cukier w moczu Prawidowo w moczu nie ma glukozy lub znajduje si w niewielkiej iloci. Jeeli we krwi jest bardzo wysoki poziom cukru, jak wniekontrolowanej cukrzycy, wwczas glukoza przedostaje si do moczu. Cukier moe pojawia si take w moczu w uszkodzeniu lub chorobach nerek.

  • Ciaa ketonowe w moczu Kiedy tuszcz jest wykorzystywany jako rdo energii, organizm ludzki produkuje pprodukty zwane ciaami ketonowymi i wydala je z moczem. Due iloci cia ketonowych w moczu mog by oznak niebezpiecznego stanu zwanego kwasic ketonow. Dieta z niska zawartoci cukrw lub skrobi, godzenie lub uporczywe wymioty mog rwnie spowodowa powstanie cia ketonowych w moczu

  • Analiza mikroskopowa moczu Do tego testu mocz jest odwirowywany, tak aby powsta osad sedymentacyjny. Nastpnie rozprowadza si go na szkieko i oglda pod mikroskopem. W osadzie mona stwierdzi:

  • Czerwone lub biae krwinki w moczu Prawidowo w moczu nie powinny znajdowa si krwinki. Zapalenie, choroby lub uszkodzenie nerek, moczowodw, pcherza moczowego, cewki moczowej moe spowodowa pojawienie si krwi wmoczu. Forsujcy wysiek (taki jak bieg maratoski) moe rwnie spowodowa pojawienie si krwi w moczu. Biae krwinki s czsto oznak infekcji, zmiany nowotworowej lub chorob nerek.

  • Waeczki Niektre choroby nerek powoduj tworzenie si zlepw z rnych substancji w kanalikach nerkowych. Jest kilka typw waeczkw : waeczki woskowe, tuszczowe, biakowe, w skad ktrych wchodz krwinki czerwone lub biae. Rodzaj waeczkw pomaga w rozpoznaniu istniejcej choroby nerek

  • Krysztay U zdrowych osb w moczu wystpuje niewielka ilo krysztaw. Ale wiksza liczba krysztaw lub obecno specyficznych rodzajw, moe powodowa tworzenie kamieni moczowych, lub sygnalizowa nieprawidowy metabolizm organizmu.

  • Posiew moczu Bakterie, drode, pasoyty nie wystpuj w prawidowym moczu. Obecno ich wskazuje na zakaenie.

    Badanie jest przeprowadzane zprbki moczu.

    BADANIE MOCZU: dlaczego si je wykonuje?

    Badanie oglne moczu przeprowadza si:

  • jako cz rutynowego badania lekarskiego

  • aby zdiagnozowa zakaenie ukadu moczowego; objawy, takie jak: zmieniona barw moczu, nieprzyjemny zapach moczu, bl lub pieczenie podczas oddawania moczu, trudnoci w oddawaniu moczu, bl w boku, gorczka powinny sugerowa konieczno wykonania posiewu moczu

  • do monitorowania leczenia w takich chorobach jak: cukrzyca, kamienie moczowe, zakaenie ukadu moczowego, niektre choroby nerek i wtroby

    Przygotowanie do badania moczu

    Naley umy rce przed przystpieniem do pobierania moczu. Nastpnie naley dokadnie ciep woda z mydem umy narzdy pciowe.

    Opis badania moczu

    Oznaczenie oglnego badania moczu moe by przeprowadzone w szpitalu lub w laboratorium. Pacjent moe by poproszony o przyniesienie prbki moczu ze sob. Pobierajc prbk moczu naley pamita e jeeli pojemnik na mocz ma nakrywk, naley zdj j i pooy spodem do gry tak by unika dotykania wewntrznej strony nakrywki. Mycie okolicy narzdw pciowych: Mczyni powinni odprowadzi napletek i przemy od prcia wacikiem. Kobiety powinny rozszerzy wargi sromowe jedna rk, a drug przemy okolic pochwy i ujcia cewki moczowej wacikiem, od przodu do tyu, tak aby nie zabrudzi ujcia cewki bakteriami z odbytu. Rozpocz oddawanie moczu do toalety. Kobiety powinny kontynuowa trzymanie warg sromowych podczas mikcji. Po kilkunastu sekundach, umieci pojemnik pod strumie moczu i napeni go okoo 50 ml moczu (ze rodkowego strumienia) bez przerywania oddawania moczu. Unika dotykania brzegw pojemnika oraz dostania si do rodka papieru toaletowego, wosw onowych, kau, krwi menstruacyjnej lub innych substancji. Zakoczy oddawanie moczu do toalety. Zamkn pojemnik nakrywk i odnie do laboratorium. Uzyskanie moczu wydzielanego przez nerki w danej chwili. Oprni pcherz moczowy oddajc mocz do toalety. Nie pobiera prbek z tego moczu do bada. Wypi due iloci pynw w cigu 30-40 minut Postpowa nastpnie zgodnie z powyszymi instrukcjami. Odda prbk moczu do analizy.

    Powikania

    Nie ma ryzyka powika zwizanych z pobieraniem moczu do badania.

    Wyniki badania moczu

    Prawidowe wartoci rni si midzy sob w zalenoci od laboratorium.

    Badanie moczu - normy (wartoci prawidowe):

  • Kolor: od przeroczystego do ciemnotego

  • Klarowno: przejrzysty

  • Zapach: lekko orzewiajcy zapach

  • Ciar waciwy: 1.005 - 1.035

  • pH: 4.5 - 8.0

  • Biako: brak

  • Cukier: brak

  • Ciaa ketonowe: brak

  • Analiza mikroskopowa: krwinki od 0do kilku wpolu widzenia, waeczki - brak, bakterie (drode, pasoyty) - brak, krysztay - kilka wpolu widzenia

    Odchylenia od normy

  • Kolor: Wiele artykuw spoywczych oraz lekw moe zmieni barw moczu. Bezbarwny mocz moe by spowodowany przez niewydolno nerek, niekontrolowan cukrzyc. Przyczyn ciemnego moczu moe by odwodnienie. Czerwonawy kolor moczu moe by spowodowany przez krew.

  • Przejrzysto: Zmtnienie moczu moe by spowodowane rop (biae krwinki), krew (czerwone krwinki), sperm, bakteri, drode, krysztay, zaraenie pasoytami , np. Trichomonas)

  • Zapach: Niektre artykuy spoywcze (np. szparagi), witaminy, antybiotyki (np. penicyliny) mog spowodowa specyficzny zapach. Sodki, owocowy zapach wystpuje w niekontrolowanej cukrzycy). Zakaenia ukadu moczowego powoduje cuchncy zapach. Mocz pachncy jak syrop klonowy moe wskazywa na pewna mutacje genetyczn.

  • Ciar waciwy Anormalnie wysoki ciar waciwy moczu oznacza due zagszczenie moczu spowodowane przez: brak poday pynw, utrat pynw (uporczywe wymioty, biegunka, nadmierne pocenie si) lub obecno biaka lub cukrw wmoczu. Anormalnie niski ciar waciwy moczu oznacza due rozcieczenie moczu, ktrego powodem moe by nadmierna poda pynw, cik chorob nerek lub uycie diuretykw.

  • pH: Niektre artykuy spoywcze (np. owoce cytrusowe), leki (np. zobojtniajce) mog wpywa na pH moczu. Wysokie, alkaliczne pH moe by wywoane przez uporczywe wymioty, chorob nerek, zakaenie ukadu moczowego, astm. Niskie, kwane pH moe by oznak odmy pucnej, niekontrolowanej cukrzycy, przedawkowania aspiryny, spoycia nadmiernej iloci alkoholu, wypicia glikolu etylenowego, przeduajcej si biegunce, odwodnienia lub godzenia.

  • Biako: Pojawienie si biaka w moczu oznacza uszkodzenie nerek, ktre moe by spowodowane zakaeniem, nowotworem, wysokim cinieniem krwi, cukrzyc, toczniem rumieniowatym (SLE). Obecno biaka w moczu moe oznacza take: niewydolno serca, biaaczk, szpiczaka mnogiego, zatrucie (np. miedzi lub oowiem), stan przedrzucawkowy (powikanie w ciy)

  • Cukier: Po niektrych lekach glukoza moe pojawi si w moczu. Nadmiar glukozy wydzielany do moczu jest spowodowany czsto niekontrolowan cukrzyc. Innymi przyczynami mog by: uszkodzenie wtroby, uszkodzenie mzgu, zatrucie specyficznymi substancjami, choroby zwizane z nadnerczami lub choroby nerek z upoledzon reabsorpcj zwrotn glukozy z moczu.

  • Ciaa ketonowe: Obecno ich moe wskazywa na le kontrolowan cukrzyc, diet niskowglanow, godzenie (w tym anoreksja i bulimia), alkoholizm. Ciaa ketonowe pojawiaj si w moczu u osb nie jedzcych przez 18h lub duej. Moe pojawi si rwnie u osb chorych z nudnociami i wymiotami przez duszy czas. Niski poziom cia ketonowych wystpuje czasami u zdrowych kobiet w ciy.

  • Analiza mikroskopowa: Czerwone krwinki mog pojawi si w: uszkodzeniu nerek lub pcherza moczowego, zakaeniu ukadu moczowego, zapaleniu nerek (glomerulopatii), raku nerki lub pcherza moczowego lub toczniu rumieniowatym (SLE). Biae krwinki w moczu oznaczaj zakaenie ukadu moczowego, raku pcherza moczowego, glomerulopatii, toczniu rumieniowatym W zalenoci od rodzaju, obecno waeczkw moe oznacza zapalenie lub uszkodzenie kanalikw nerkowych, may przepyw krwi przez nerki, zatrucie metalami (np. miedzi , oowiem), niewydolno nerek, zakaenie bakteryjne. Zwikszona ilo krysztaw lub obecno specyficznych krysztaw moe sugerowa kamic nerkow, uszkodzenie nerek, upoledzon przemian materii. Niektre leki oraz szczeglne zakaenie ukadu moczowego moe spowodowa wzrost iloci krysztaw wmoczu. Obecno bakterii w moczu oznacza zakaenie ukadu moczowego. Drode oraz pasoyty (np. Trichomonas) mog rwnie spowodowa zakaenie ukadu moczowego.

    Czynniki znieksztacajce obraz badania

    Krew menstruacyjna moe zaburza wyniki badania oglnego moczu. Wiele lekw moe zmienia wynik badania moczu. Wysokie dawki witaminy C przyjmowane cznie z tetracyklinami (antybiotykami) mog podwyszy wyniki cukru, cia ketonowych i biaka Witamina C cznie z erytromycyn lub trimetroprimem (antybiotyki) mog spowodowa tworzenie si krysztaw Zanieczyszczenie, nieodpowiednie przechowywanie prbki moe mie wpyw na wynik badania.

    Uwagi kocowe

    W niektrych przypadkach mierzy si objto moczu wytwarzan w cigu doby. Wikszo dorosych produkuje 1200 do 1500 ml moczu codziennie, a dzieci 300 do 1500 ml moczu. Inne substancje, ktre mona oznacza w moczu Biluribina, usuwana prawidowo w caoci z kaem i nie ma jej w moczu. Obecno w moczu sugeruje uszkodzenie wtroby lub kiedy odpyw ci z przewodu ciowego jest zablokowany (zobacz oznaczenie biluribiny) Urobilinogen, powstaje z biluribiny i jest wydalana w wikszoci z kaem. Tylko niewielka ilo urobilinogenu znajduje si prawidowo w moczu. Pojawienie si urobilinogenu w moczu moe wiadczy o chorobie wtroby (marsko, zapalenie) lub bloku w odpywie ci z wtroby i pcherzyka ciowego. Biako Bence-Jonsa wytwarzanego w nadmiernej iloci w szpiczaku mnogim, mona wykry w moczu u 50proc. osb ze szpiczakiem mnogim. Badanie to wykonuje si przy podejrzeniu szpiczaka. Rutynowe badanie biaka zazwyczaj nie wykrywa biaka Bence-Jonsa.Przy nieprawidowym wyniku badania oglnego moczu, dodatkowe badania mog by przeprowadzone, np. posiew moczu, zdjcie rentgenowskie nerek (obrazowanie miedniczek nerkowych z uyciem kontrastu doylnego), cystoskopi.

    Wszystko na temat infekcji drg moczowych u dzieci Bakterie w moczu

    Biako cakowite





  • Jak czsto badasz mocz?