Badanie odruchw fizjologicznych, czyli po co neurolog uderza nas moteczkiem

Wstpna diagnostyka neurologiczna nie obejmuje wycznie odruchw, jednak zazwyczaj wanie ten element badania wzbudza nasz szczegln ciekawo. Jak wiele lekarz moe dowiedzie si o naszym zdrowiu? Skd pewno, e "odpowied" kolana na uderzenie rzeczywicie pozwala na wstpne rozpoznanie? Czego jeszcze spodziewa si po wizycie u neurologa?
Docz do Zdrowia na Facebooku!

Prawidowy odruch to prosta reakcja, ktrej nie moemy kontrolowa (mimowolna) i odpowiednia do bodca (ani za mocna, ani za saba). Moe by bezwarunkowy (wrodzony) i warunkowy (nabyty). Na odruchy bezwarunkowe nie mamy adnego wpywu, s zapisane w genach, niewiadome i niekontrolowane, dlatego nie mona "oszuka" neurologa. Ich rola, niekoniecznie diagnostyczna, jest ogromna: ratuj nas choby przed zakrztuszeniem czy broni przed powaniejszymi skutkami zatrucia. Do odruchw bezwarunkowych nale na przykad odruch wykrztuny, kaszel, wymioty. Na nich zbudowane s take zachowania instynktowne, w tym instynkt macierzyski.

Problem z nerwami, chory krgosup...

Prawidowe odruchy fizjologiczne wiadcz o waciwej pracy uku odruchowego, czyli drogi od receptora (wyspecjalizowanej komrki, bd narzdu zmysowego, odpowiedzialnego za odbieranie sygnaw z otoczenia), przez rdze krgowy a po efektor, ktrym jest misie. Wanie uderzenie w cigno odpowiedniego minia (rzadziej w ko) moteczkiem neurologicznym (energicznie i do mocno, ale w bezpieczny sposb - nie rbcie tego w domu, to nie takie proste), doprowadza do jego mimowolnego skurczu. cigno, twr wknisty i wytrzymay, stanowicy przeduenie minia, przenosi jego skurcze na elementy kostne. Gdy skurczu nie ma, jest zbyt silny, zbyt saby czy spniony, bardzo czsto lekarz potrafi do precyzyjnie okreli miejsce nieprawidowoci, a nawet od razu poda jej przyczyn, jednak niejednokrotnie nieprawidowoci odruchw staj si dopiero podstaw do bardziej szczegowej diagnostyki.

Przyczyn zaburzenia odruchw moe by wiele: od chorb mini poczwszy (miopatie, w tym dystrofia), poprzez choroby przyczyniajce si do polineuropatii, czyli uszkodzenia nerww obwodowych, a wrd nich cukrzyca, alkoholizm, a nawet niektre choroby zakane czy niedobr witaminy B12, po choroby rdzenia krgowego i zaburzenie sygnaw z niego wychodzcych, np. w wyniku ucisku spowodowanego przez zmiany w krgosupie (np. osteofity). Zatem neurolog niejednokrotnie odkrywa problemy odlege od "gowy", z ktr zasadniczo go kojarzymy, a take wsppracuje z lekarzami wielu specjalnoci (ortoped, diabetologiem, immunologiem, etc.). Zaburze odruchw fizjologicznych lekceway nie mona, jednak to jeszcze nie powd do paniki

6 odruchw

Podczas badania neurologicznego zazwyczaj kontroluje si sze odruchw, chocia bywa, e lekarz ogranicza si do jednego, wszystkim dobrze znanego, odruchu kolanowego. Potrzeba kontroli pozostaych jest uzaleniona od dolegliwoci, objaww, po prostu potrzeb konkretnego pacjenta.

Odruch z minia dwugowego ramienia polega na uderzeniu moteczkiem w cigno minia dwugowego ramienia przy lekko zgitym przedramieniu. W konsekwencji dochodzi do zgicia koczyny w stawie okciowym.

Odruch z mini przywodzicieli uda jest reakcj na uderzenie w kykie przyrodkowy koci udowej powodujc skurcz i przywiedzenie koczyny dolnej (minie przywodziciele umoliwiaj nam choby cinicie kolan)

Odruch kolanowy przeprowadza si w pozycji siedzcej. Reakcj minia czworogowego uda na uderzenie moteczkiem w jego cigno poniej rzepki powinno by wyprostowanie nogi w stawie kolanowym.

Odruch z minia trjgowego ramienia to badanie reakcji po uderzeniu w jego cigno. Tym razem powinno doj do wyprostowania rki w stawie okciowym.

Odruch ramienno-promieniowy to skutek uderzenia moteczkiem w cigno minia ramienno-promieniowego, ktry znajduje si nad nadgarstkiem. W jego wyniku dochodzi do zgicia w stawie okciowym.

Odruch skokowy kontrolujemy, gdy noga jest lekko zgita w kolanie, a stopa ustawiona prostopadle. Uderzenie w cigno Achillesa (misie trjgowy ydki) powoduje zgicie podeszwowe stopy.

Odruchy to tylko wycinek

Nieraz syszy si od pacjentw, e lekarz "tylko rozmawia i wcale nie bada", albo "tylko mnie oglda, to niby czego mg si konkretnie dowiedzie?". Jeli by to dowiadczony neurolog, to bardzo duo, zarwno o funkcjonowaniu centralnego ukadu nerwowego, jak i nerwach obwodowych.

Specjalista prowadzc z nami dialog moe zauway problemy z mimik, wiadczce na przykad o zaburzeniach nerwu twarzowego. Jeli prbuje wywoa u nas umiech, to take cz diagnostyki. Sposb, w jaki wysuwamy jzyk, moe informowa o pracy mzgu.

wiecenie latark w oczy take pozwala "zajrze" do pewnych struktur mzgowych czy oceni prac nerwu wzrokowego.

Nie potrzeba moteczka, by oceni nieprawidowy odruch Rossolimo. Jeli odpowiedzi na energicznie uderzenie palcami doni lekarza w opuszki palcw stp, jest odruchowe zgicie palcw, mona podejrzewa stwardnienie rozsiane. Chocia to jeden z objaww tej choroby, warto wiedzie, e taka reakcja zdarza si i osobom zdrowym.

Poza odruchami koczyn, neurolog koncentruje si choby na ich dreniu, bada chd (jego zaburzenia pojawiaj si np. w chorobie Parkinsona, zapaleniu wielonerwowym). Szczeglnie konsultujc pacjentw podejrzewanych o powane schorzenia mzgu, np. udar, po urazach gowy, ocenia take ewentualne zaburzenia mowy, zborno ruchw, reakcje na bl, etc.

Diagnostyka rozstrzyga

Neurolog wiele dowiaduje si o naszym zdrowiu podczas wizyty w jego gabinecie. Powysze to jedynie wybrane przykady spord wielu, wielu innych. W XXI wieku jednak ostateczna diagnoza, szczliwie, moe by potwierdzona z pomoc wiarygodnych bada. Pakiet zlece i ewentualnych konsultacji jest do szeroki. Mona bowiem sobie wyobrazi, e pacjent narzekajcy na utrat wchu zostanie odesany do laryngologa (z powodu przewlekego kataru), a otyy, z objawami polineuropatii, na badanie cukru we krwi.

Bardzo specjalistyczne badania, na ktre moe ci skierowa neurolog, to chociaby:

- EEG - tradycyjne, bezbolesne (jak i dalsze) dobrze poznane badanie polega na wykrywaniu i rejestrowaniu impulsw elektrycznych mzgu. Z jego pomoc mona wykry wiele zaburze pracy mzgu,

- tomografia komputerowa (TK) - pozwala znakomicie obrazowa zamania krgw z uciskiem na rdze krgowy, guzy mzgu, wylewy, jednak przede wszystkim wtedy, gdy zmiany s wiksze,

- rezonans megnetyczny - szczeglnie polecany i bardziej przydatny nawet od tomografii komputerowej przy niektrych schorzeniach (w tym zwyrodnieniach) krgosupa, dajcych objawy neurologiczne, a take przy podejrzeniu maej wielkoci zmian patologicznych,

- PET - wci mao popularne, chocia niezwykle cenne badanie. Barier stanowi gwnie cena. To nieprawda, e PET wykorzystuje si tylko do diagnozowania potencjalnych zmian nowotworowych. Pozwala choby na stworzenia trjwymiarowej mapy aktywnoci mzgu. Ewentualne uszkodzenia nie tylko s widoczne, ale przede wszystkim ich wielko i pooenie bardzo precyzyjnie okrelone.



Czytaj take:

Drtwienie rk i ng - jest si czego ba?

Bl plecw - sprawc nie musi by chory krgosup

Neuralgia nerwu trjdzielnego - nie pomyl z migren czy blem zba

Foniatra, diabetolog, flebolog i inni, czyli ABC specjalnoci lekarskich