Hematologia: wyprzedzi tragedi, wygra z mitami o konflikcie serologicznym [WYWIAD]

Konflikt pytkowy to konflikt serologiczny, ciarnej i jej dziecka, inny ni powszechnie znany konflikt Rh. Niejednokrotnie okazuje si dramatyczny w skutkach dla podu i noworodka - wyjania prof. Ewa Brojer z Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie.
Docz do serwisu Zdrowie na Facebooku!

Eliza Dolecka: Diagnozuje pani kobiety w ciy w kierunku konfliktu pytkowego. Dlaczego czeka pani na wszystkie ciarne, niezalenie od grupy krwi czy czynnika Rh?

Ewa Brojer: Konflikt serologiczny to zdecydowanie szersze pojcie, ni ten powszechnie znany, dotyczcy czynnika Rh, czyli substancji, ktra moe wystpowa (lub nie) w czerwonych krwinkach, erytrocytach. Konflikt w innych antygenach ni Rh moe wystpi u kadej kobiety, nie tylko Rh ujemnej. Dobrze poznanych jest co najmniej kilka i dotycz rnych komrek krwi. Ten, ktrym zajmuje si kierowany przeze mnie zesp, to konflikt pytkowy, czyli sytuacja, gdy matka nie ma antygenu HPA-1a, specyficznego biaka na pytkach krwi, a ojciec go ma. Ona jest wic HPA-1a ujemna, on dodatni. W przypadku Rh o problemie wiemy. Przy HPA-1a, niestety, nie.

I co z tego moe wynika?

Organizm matki moe wwczas wytworzy przeciwciaa, zdolne do przenikania przez oysko, ktre niszcz pytki dziecka, prowadzc do zaburze krzepliwoci krwi. To zagraa bezporednio zdrowiu oraz yciu podu i dziecka.

Ktre kobiety s w grupie podwyszonego ryzyka?

Grupa ryzyka nie istnieje, a przynajmniej dzi nic nam o tym nie wiadomo. Po prostu rnimy si antygenami i z tej rnicy mog wynika powane problemy. Bez specjalnego badania krwi nie mona tego stwierdzi.

A wiek matki, przebieg ciy?

Bez znaczenia. Cia przebiega prawidowo, nie ma adnych sygnaw ostrzegawczych. Dopiero pod koniec ciy lub po porodzie dochodzi do nieszczcia.

W przypadku konfliktu czynnika Rh dopiero dziecko z drugiej i kolejnej ciy jest powanie zagroone. A w konflikcie pytkowym?

Tu ciki przebieg moe wystpi ju w ciy pierwszej. W ten sposb zreszt kiedy znajdowalimy kobiety HPA-1a ujemne. Po dramatycznych objawach u dziecka czy po kolejnych poronieniach, podejrzewano, e taka moe by przyczyna. Teraz marzy si nam, eby wyprzedzi dramat i leczy kobiety, nim dojdzie do nieszczcia.

Jakie mog by konsekwencje konfliktu pytkowego?

Jeli organizm matki wytworzy przeciwciaa, a nie musi tak si sta, niszcz one krwinki dziecka. Gdy pytek krwi jest za mao, dziecku gro wylewy, wybroczyny, a przede wszystkim najgroniejsze powikanie: wylew od orodkowego ukadu nerwowego, powszechnie zwany wylewem do mzgu. Jeli dziecko nie umrze, grozi mu trwaa niepenosprawno: lepota korowa, niedowady.

Co realnie mona zrobi, jeli kobieta wytworzy przeciwciaa? Moecie uratowa jej dziecko?

My osobicie w Instytucie nie, bo zajmujemy si diagnozowaniem, a nie leczeniem. Tak ciarn kierujemy do Szpitala Bielaskiego, gdzie trafia pod opiek dr Marzeny Dbskiej. Pani doktor wykonuje skomplikowane zabiegi, w tym kordocentez, czyli punkcj ppowiny, zabezpieczajc dla dziecka koncentrat pytek. Skutek? Na wiat przychodz cakowicie zdrowe dzieci.

Jaka jest skala problemu?

Pozornie niewielka. Na trzy tysice przebadanych kobiet, stwierdziymy 65 przypadkw zagroenia konfliktem pytowym. Pi wytworzyo przeciwciaa i tymi zaja si doktor Dbska.

Planujecie przebada bezpatnie 30 tysicy kobiet w ciy, w cigu ptora roku. Po co?

Przede wszystkim, by uratowa ich dzieci. Chcemy te realnie oceni zagroenie, uwiadomi jego powag.

Dopisa do kalendarza bada to w kierunku antygenu HPA-1a?

Myl, e to mao realne. Widz spory opr, nawet wrd lekarzy. Z drugiej strony: na pewno warto wykluczy kolejne zagroenie, skoro nauka daa tak moliwo. Badanie patne kosztuje ok. 45 z. Nieraz wydajemy wiksze pienidze na gupstwa. Zreszt: dzi martwi mnie co innego. Badania s bezpatne, a kobiety i tak si nie zgaszaj.

Trudno tak po prostu wsi do pocigu i do was przyjecha, skoro ryzyko, e jest potrzeba, okazuje si niewielkie.

Nigdzie nie trzeba jecha. Badanie w ramach programu jest wykonywane w co najmniej kilkudziesiciu punktach w caej Polsce. W Warszawie punktw jest kilkanacie, a pacjentek zgasza si niewiele.

Kobiety w ciy s kute co miesic, niejednokrotnie tym zmczone. Nieatwo podj decyzj o kolejnym ukuciu.

Rzecz w tym, e nie ma dodatkowego kucia! Tak zaplanowano program, e wykonujemy jedno pobranie na badania standardowe i dodatkowo bierzemy nieco wicej krwi na to w kierunku konfliktu pytkowego.

A jak lekarz nie chce wystawi skierowania?

Nie jest potrzebne! Kobieta wypenia ankiet, dostpn w internecie lub punkcie pobra. Dobrze, eby miaa przy sobie kart ciy. To wszystko.

Tylko u kobiet w ciy mona rozpozna problem?

Nie, stwierdzenie, czy kobieta jest potencjalnie zagroona konfliktem pytkowym, jest moliwe w kadym wieku, przy okazji innych bada krwi. Niestety, bezpatne badania dotycz tylko kobiet midzy 8., a 20. tygodniem ciy. W razie problemu, ich dzieciom moemy jeszcze pomc.

Prof. dr hab n. med. Ewa Brojer (na zdjciu) - kierownik Zakadu Immunologii Hematologicznej i Transfuzjologicznej Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie, specjalista w dziedzinie transfuzjologii laboratoryjnej. Jest przewodniczc Sekcji Transfuzjologicznej Polskiego Towarzystwa Hematologw i Transfuzjologw. Zakad, ktrym kieruje jest laboratorium referencyjnym dla bada antygenw komrek krwi i skierowanych do nich przeciwcia. Zajmuje si midzy innymi konfliktami serologicznymi - zarwno w zakresie krwinek czerwonych, jak i pytek krwi. Prowadzi diagnostyk tych konfliktw u kobiet z caej Polski, wykonujc badania najnowoczeniejszymi metodami, w tym badaniami obejmujcymi analiz DNA. W ramach przyznanych rodkw z funduszy norweskich, wsplnie z Uniwersytetem w Tromso w Norwegii, zesp kierowany prze prof. Brojer prowadzi nieodpatne badania przesiewowe dla kobiet w ciy w celu identyfikacji zagroonych najciszym konfliktem pytkowym, dotyczcym antygenu HPA-1a.

Wszystko o programie, punkty pobra dla ciarnych, wzr wiadomej zgody, itd.: tutaj