Rzucawka ciowa

Charakteryzujca si pojawianiem napadw drgawkowych i kurczy epilepsjopodobnych, ktra dotyka kobiet w ostatniej fazie ciy albo zaraz po porodzie i stanowi zaostrzenie zatrucia ciowego. 50% przypadkw rzucawki ciowej ma miejsce w trzecim trymestrze, 30% podczas porodu, a 20% na pocztku poogu.
Artyku jest czci publikacji pochodzcej z nowej serii Biblioteki Gazety Wyborczej pt.: Wielka Encyklopedia Medyczna, ktr naby mona w Kulturalnym Sklepie lub w kad rod w kiosku

Rzucawka ciowa wystpuje z czstoci ok. 1 na kade 5000 porodw, ale czsto jej wystpowania zmienia si i zaley gwnie od stopnia ekonomicznego rozwoju kraju oraz wieku matki. W Polsce rednia ta obnia si, chocia nie wydaje si, aby zmniejszya si liczba przypadkw zatrucia ciowego. To zwikszona szybko, z jak zdiagnozowane jest zatrucie ciowe w fazach pocztkowych pozwala na rozpoczcie odpowiedniego leczenia przed wystpieniem objaww.

Przyczyny

Przyczyna rzucawki ciowej jest nieznana, niemniej jednak mwi si o rnych zaburzeniach metabolicznych, endokrynnych i neurowegetatywnych, ktre wg najbardziej wiarygodnych hipotez mog mie co wsplnego z zaburzeniami na poziomie oyskowym. W oysku stwierdzono obecno zwonych naczy krwiononych ze strony matki i skrzepy wewntrznaczyniowe, ktre mogyby by przyczyn hipoksji i zawau oyska, a wic uwolnienia do matczynego i podowego krenia krwi toksycznych metabolitw, ktre nastpnie wywoayby objawy stanu przedrzucawkowego. Zaburzenia te mog wystpowa ju od 18. tygodnia, czyli przed okresem powszechnego rozpoczcia rzucawki ciowej i mogyby wytumaczy ograniczony rozwj zarwno podu, jak i oyska.

Ostatnimi czasy badania koncentruj si na niezliczonej liczbie czynnikw (czynniki wzrostowe, czynniki modulujce stan zapalny, np. cytokiny) oraz aspektach molekularnych, ktre mog odpowiada za nieprawidowoci w naczyniach krwiononych oyska (np. czsteczki adhezyjne).

Inne badania id w kierunku czynnikw odpornociowych. Pod uwag zostaa wzita np. swoista niezgodno pomidzy rodzicami, ze wzgldu na to, e nawet u kobiet, ktre maj ju dzieci, moe rozwin si stan przedrzucawkowy, jeli zaszy w ci z nowym partnerem.

Istnieje zatem wiele czynnikw, do ktrych nale przede wszystkim pierwordztwo (60-70proc. kobiet dotknitych rzucawk ciow jest w pierwszej ciy), bycie na skraju wieku rozrodczego (poniej 18. roku ycia albo powyej 35. roku ycia) albo le zbilansowana dieta, zarwno z nadmiarem, jak i niedoborem poywienia. Prawdopodobnie istniej rwnie czynniki genetyczne i osobnicze.

Objawy

W zalenoci od cikoci postaci klinicznej tej patologii rozrnia si:

1) blisk rzucawk ciow albo stan przedrzucawkowy, charakteryzujcy si blem gowy, zaburzeniami widzenia, wymiotami i blem nadbrzusza;

2) rzucawk ciow konwulsyjn, charakteryzujc si atakami konwulsyjnymi podobnymi do tych wystpujcych podczas padaczki z faz toniczn, po ktrej nastpuje faza kloniczna, koczca si utrat przytomnoci. W drugim przypadku, jeli posta jest agodna, kobieta odzyskuje przytomno zaraz po drgawkach lub, co zdarza si czciej, przechodzi w stan piczki, z ktrego moe si wybudzi po upywie, od kilku minut do p godziny. W najciszej postaci kobieta przechodzi ze stanu piczki do innej formy ataku konwulsyjnego. Czsto pojawiaj si objawy i oznaki uszkodzenia nerek, wtroby, siatkwki i mzgu.

Nastpstwa

Jeeli nie zostanie ograniczone nadcinienie, moe doj do uszkodzenia narzdw. Pierwsza ulega uszkodzeniu nerka - utracona zostaje stopniowo zdolno filtracji, a w moczu zaczynaj pojawia si biaka (biakomocz), moe doj take do zatrzymania soli i pynw, ktre oprcz tego, e potguj nadcinienie, powoduj tworzenie si obrzkw, szczeglnie ng, oraz gwatowny wzrost masy ciaa. Rwnie na poziomie wtroby ewentualne uszkodzenia strukturalne warunkuj utrat funkcji, problemy z krzepniciem i niezdolno organu do uwolnienia organizmu od metabolitw, ktrych stenie staje si toksyczne i ma negatywny wpyw zarwno na zdrowie matki, jak i podu. W mzgu, poza moliwymi uszkodzeniami zwizanymi z toksycznymi metabolitami, istnieje ryzyko krwotoku mzgu, jako nastpstwo innych uszkodze.

Nastpstwa rzucawki ciowej w stosunku do podu s bardzo powane i czsto wywouj pord przed terminem, co niesie ze sob ryzyko niedorozwoju dziecka, natomiast dzieci urodzone w terminie maj niedowag. Z nadejciem porodu symptomy choroby u kobiety ulegaj zanikowi; podobnie dzieje si, gdy dochodzi do mierci podu, nawet jeli nie doszo do jego wydalenia.

Leczenie

W agodnej formie stanu przedrzucawkowego leczenie polega na blokowaniu nadcinienia za pomoc odpowiednich lekw i, jeli stan pacjentki jest stabilny, mona poczeka do naturalnego porodu, aby pd mia szans na normalny rozwj. Jeli natomiast nie jest moliwe opanowanie cinienia, pojawiaj si ble gowy i zaburzenia wzroku lub pogarsza si funkcjonowanie nerek czy te uszkodzenie wtroby, konieczne jest wywoanie porodu.

Rokowania

Ryzyko mierci matki jest bardzo wysokie (2-10proc.), ale jeszcze wysza jest miertelno okooporodowa noworodkw (10-25proc.). W przypadku kobiet, ktre przetrwaj kryzys i u ktrych nie wystpuj uszkodzenia organw, zwaszcza nerek, wtroby i mzgu (ryzyko krwotoku mzgu jest bardzo wysokie) moliwy jest cakowity powrt do zdrowia. Ryzyko wystpienia kolejnej rzucawki ciowej przy pniejszych ciach wynosi 1-2proc., ale moe si zmienia w zalenoci od cikoci przypadku. Przeycie noworodka zaley od wieku ciowego podu i jego dojrzaoci w chwili porodu.

Prewencja

O ile nie ma sposobu, ktry pozwoli ustali, ktra kobieta bdzie dotknita rzucawk ciow, moliwe jest obserwowanie pierwszych objaww podczas zwyczajowych okresowych kontroli ciy, kontrolowanie masy ciaa, cinienia ttniczego oraz badania krwi i moczu. W przypadku nadcinienia naley rozpocz leczenie przeciwnadcinieniowe pod cis kontrol lekarza. Te proste normy maj za zadanie znacznie zmniejszy wystpowanie oczywistych patologii i ich powanych konsekwencji.

Czytaj take:

Zesp Hellp