odek: kapryna sakiewka pena kwasu

Moe zmienia ksztat, pooenie i pojemno. Wysya mylce sygnay, gdy choruje. Nie lubi wielu potraw i uywek. odek wymaga troski przez cae ycie, sprowadza na nas kopoty, a wcale nie jest tak wany, jak si powszechnie sdzi.
Bez odka mona y. Owszem, nie jest to sytuacja komfortowa (trzeba midzy innymi zrezygnowa z alkoholu, kawy, dba o odpowiedni ilo biaka w diecie i ograniczy niektre tuszcze oraz cukry), ale moliwa.



wiadczy o tym bezspornie nieza kondycja wielu osb, ktre nawet przed kilkudziesicioma laty przeszy zabieg cakowitego usunicia tego narzdu. S na diecie, pod oson lekw, ale bez przeszczepu, gdy w przypadku utraty odka nie jest on konieczny.

Dla porwnania przy nieodwracalnych, cikich zmianach, w takich narzdach jak serce, ale i wtroba czy nerki, to niemoliwe.

Wprawdzie gdy nie pracuj nerki, moliwe jest dializowanie i odoenie przeszczepu na duszy czas, ale w kocu i to nie wystarcza, a konsekwencje dla zdrowia, gdy brak naturalnego filtra, s nieporwnywalnie wiksze, ni wanie utrata odka.

Szczliwie, dzisiaj pena resekcja odka to ju prawdziwa rzadko. Wiele problemw rozwizaa farmakologia i odkrycia naukowe, pozwalajce we waciwy sposb leczy choroby, ktre kiedy doprowadzay do cakowitego zniszczenia tego narzdu. Niezwykle istotne okazao si ustalenie roli bakterii Helicobacter pylorii w powstawaniu wrzodw odka i zmian nowotworowych ( wicej na ten temat ). Resekcja jest jednak moliwa i nie oznacza cikiego kalectwa, jeli nie dojdzie do powika lub zaostrzenia schorze wspistniejcych.

To nieprawda, jak si czasem sdzi, e bez odka nie ma mowy o trawieniu pokarmw. Pod tym wzgldem zdecydowanie groniejsze s choby choroby jelit, ktre realnie umoliwiaj trawienie i wchanianie skadnikw odywczych. W przypadku silnego i trwaego upoledzenia ich funkcji moliwe jest jedynie przeycie chorego dziki ywieniu pozajelitowym, czyli systematycznym przyjmowaniu kroplwek ( wicej na ten temat ).

Docz do Zdrowia na Facebooku!

Od ust do jelit

W odku trawione s biaka, ale tylko wstpnie, w bardzo niewielkim stopniu tuszcze (realnie to przygotowywanie do procesu trawienia), a cukry wcale (te s czciowo przerabiane w jamie ustnej, za pomoc liny). Podstawowe zadania odka to dalsze rozdrobnienie pokarmu (take w znacznej mierze jest ju przeprowadzone w jamie ustnej), wyjaawianie go z wszelkich mikrobw (z pomoc kwasu solnego), wspomniane trawienie i transport pokarmu do dalszej, intensywnej obrbki w dwunastnicy i jelitach.

Ukad pokarmowy to bardzo zoony system, ktry sprawnie pracuje wtedy, gdy wszystko gra w wielu narzdach: wtrobie, niedocenianej trzustce , jelitach, dwunastnicy, przewodzie pokarmowym i oczywicie odku, ale jego powszechnie uznana rola lidera to jednak przesada. Mwimy czsto o "dolegliwociach odkowych". Gdy co nas w brzuchu boli, niemal zawsze twierdzimy, e to problem "odkowy". Fakt, kapryny odek chtnie si odzywa i buntuje z powodu niewaciwej diety czy zatrucia. Pokarm cofa si z niego po spoyciu nadmiaru alkoholu czy nawet przy banalnych infekcjach. Jest bowiem wraliwy i peni rol stranika przed toksynami. Nie jest wszake samodzielnym graczem. A bl brzucha moe mie dziesitki przyczyn ( wicej na ten temat ).

Jak to waciwie dziaa?

odek wypenia funkcje chemiczne i mechaniczne. Po przyjciu pokarmu z przeyku to czynno skurczowa odka umoliwia waciwe wymieszanie (ruchy perystaltyczne obracaj go niczym wirwka), rozdrobnienie, a wreszcie przesuwanie niewielkich porcji treci pokarmowej do jelita cienkiego. Pokarm w odku zostaje rozbity na miazg pokarmow i przesycony sokiem odkowym.

Skd bierze si odpowiednia ilo soku? Gdy jemy, do mzgu trafia przekaz o koniecznoci zwikszenia produkcji. Na jego polecenie do pracy bior si gruczoy znajdujce si w bonie luzowej, wycieajcej odek. Wytwarzaj one pepsynogen, nieczynny enzym trawienny, i kwas solny. Pod wpywem kwasu pepsynogen zmienia si w pepsyn i mamy ju gwne skadniki soku odkowego.

Kwas solny, poza aktywacj pepsyny, odpowiedzialnej za czciowe trawienie biaek, zapewnia odkowi kwany odczyn i zwalcza drobnoustroje. Kolejny skadnik soku odkowego enzym Podpuszczka (podobnie jak pepsynogen reagujca na kwas solny) te trawi biaka, ale tylko mleka, a enzym lipaza rozpoczyna trawienie tuszczw.

Niezwykle wan, ochronn rol peni luz pokrywajcy ciany odka. Ma tylko ok. milimetra gruboci, a chroni odek przed samostrawieniem, przed kwasem solnym, niekorzystnymi czynnikami mechanicznymi, chemicznymi, termicznymi, a take biologicznymi (rwnie jak kwas solny, chocia na zupenie innych zasadach, jest bakteriobjczy).

Gdy czasem ta bariera zawodzi, kwas solny niszczy luzwk, a nawet przebija ca cian odka, tworzc wrzd odka ( wicej na temat wrzodw odka ).Od gry odek jest poczony z przeykiem tzw. wpustem. Jest on silnie uminiony i jeli sprawnie dziaa, nie pozwala treci pokarmowej cofa si do przeyku.

Analogiczne poczenie, ale od dou, czyli odka z dwunastnic, to odwiernik. On take ma gwarantowa przemieszczanie si pokarmu tylko w jednym kierunku.

Zewntrzna cz cian odka zbudowana jest z bony surowiczej, nastpna warstwa to miniwka. Wewntrznie odek pokrywa bona luzowa, ktra chroni ten narzd przed niebezpiecznym dziaaniem sokw trawiennych.

Ronie i ronie

Przecitny odek ma ok. 25-30 cm dugoci. rednia pojemno odka u dorosego czowieka to ok. 1000-1500 ml, ale w skrajnych wypadkach moe on mieci nawet do trzech litrw pynw i pokarmw. Tak rozepchany do niemoliwoci sprzyja nadwadze, a nawet otyoci, std w przypadku otyoci olbrzymiej, bdcej chorob zagraajc yciu, stosuje si zabiegi zmniejszajce objto odka, co w sposb drastyczny, ale skuteczny, rozwizuje problem. Leczeniem otyoci zajmuje si specjalista bariatra i to on powinien decydowa o optymalnym postpowaniu.

Zasadniczo odek ley w rodkowej czci nadbrzusza (tzw. doek sercowy) i lewym podebrzu. Pooony jest podunie, co uatwia sprawne przesuwanie si pokarmu, ktry zazwyczaj opuszcza go do godziny od spoycia.

W rzeczywistoci odek zmiennym jest i bywa porwnywany do sakiewki czy worka. W zalenoci bowiem od tego, jak duo zjemy, czyli go wypenimy, moe zmieni ksztat i wielko. Wpyw na to ma rwnie pozycja ciaa, jak przyjmujemy.

Bywa, na szczcie rzadko, e odek jest pooony niemal poprzecznie i wwczas powstaj w nim "kieszonki", a przesuwanie pokarmu jest utrudnione. Wprawdzie za nieprawidowym oprnianiem odka czciej stoi problem z odwiernikiem, ale zdarza si, e sprawc jest sam jego ksztat. W takim przypadku pokarm zalega w odku, a nawet cofa si do przeyku w wyniku przepenienia. Dolegliwoci z tym zwizane mcz szczeglnie mae dzieci z odkiem o nietypowym ksztacie.

Z czasem, w wyniku pionizacji ciaa, odek ustawia si bardziej korzystnie. Bywa jednak, e i osoba dorosa, ktra nawet nie skary si na szczeglne dolegliwoci, dowiaduje si od lekarza, e ma "dziwny" odek, np. po badaniu rtg.

W przypadku dzieci, ale i u osb starszych, za skonnoci do wracania pokarmu i zgagi, a nawet nawracajcych infekcji drg oddechowych (uszu, oskrzeli), czsto stoi wymagajcy leczenia refluks odkowo-przeykowy. odek potrafi nas zmyli, a problem z nim objawia si np. przewlekymi zapaleniami uszu, zachystowym zapaleniem puc.

Nie ma sensu przy takich problemach wychodzi z zaoenia, e "taka ju nasza uroda", tylko naley skonsultowa si z lekarzem pierwszego kontaktu. Ten, po wykluczeniu innych, bardziej prawdopodobnych przyczyn, ni patologia w ukadzie pokarmowym, zapewne skieruje do gastrologa specjalisty od schorze ukadu pokarmowego. Tym bardziej, e nawet jeli pierwotna przyczyna kopotw nie wymaga regularnego leczenia czy interwencji chirurga, zmiana trybu ycia zalecona przez lekarza (w tym diety, ale i sposobu ukadania ciaa podczas snu), moe wyranie poprawi jako ycia.

Powody do buntu

Chiczycy mawiaj: "trzymaj ciepy odek" i wierz, e to moe mie na niego zbawienny wpyw. Co w tym zapewne jest, bo odek z pewnoci lubi lekkostrawne, warzywne zupy, spoywane przecie na ciepo. S one z reguy zasadowe i zobojtniaj kwas solny.

Wymagajcy odek lubi te, gdy jemy regularnie, mao, a czciej, i nie zapominamy o niadaniu, najlepiej obfitujcym w cukry zoone i bonnik . Kocha zioa: kminek, rumianek, mit, melis, koper woski. Zioowe napary zawsze mile widziane.

odek, podobnie zreszt, jak cay ukad pokarmowy, nie znosi nadmiaru alkoholu, diety obfitujcej w dania ostre i tuste. Nie jest a tak przeciwny kawie, jak si nieraz mwi, ale nie cierpi, gdy pijemy j na czczo. Uwaga! Czsto do podranie odka dochodzi, gdy stosujemy niewaciwe leki, std zasadniczo: im bardziej si ich wystrzegamy (take tych bez recepty), tym dla niego lepiej.

Diagnostyka coraz doskonalsza

Powane choroby odka, chocia nie musz dawa wyranych objaww (np. przy raku odka nieraz wczeniej pojawia si osabienie i nieuzasadniona utrata wagi, ni bl), s coraz wczeniej rozpoznawane i skuteczniej leczone. Pozwala na to bezpieczne, znane od bardzo dawna, badanie rentgenowskie z kontrastem i stosunkowo moda gastroskopia. Na jej temat kr mity: e boli, e grozi zadawieniem, e zazwyczaj si nie udaje...

Fakt: poykanie rurki, konieczne przy gastroskopii, nie jest przyjemne, ale nie a tak skomplikowane, a wiedza, ktr mona uzyska, bezcenna i niejednokrotnie ratujca ycie. Dziki mikrokamerze wprowadzanej do odka lekarz wykonujcy badanie moe bardzo dokadnie sprawdzi, co si w odku dzieje. Metoda ta umoliwia rwnie pobranie wycinkw z chorych miejsc bony luzowej, co stanowi olbrzymi przewag nad badaniem kontrastowym, szczeglnie w rozpoznawaniu wrzodw odka i dwunastnicy oraz w rnicowaniu choroby wrzodowej od raka odka.

Zobacz take:

Jaki problem, taka dieta

Co je, by dobrze spa

e-sze i reszta: korzenie naprawd lecz niemal wszystko?