Wygld stolca - rdo cennych informacji

Spogldanie do sedesu po wyprnieniu wielu osobom nie wydaje si kuszce. Nic dziwnego, jednak to, jak wyglda ka, pozwala wstpnie oceni funkcjonowanie nie tylko ukadu pokarmowego. Naprawd wystarczy "rzut okiem". Warto to robi nawet wtedy, gdy nie obserwujemy adnych niepokojcych objaww ze strony organizmu. Nienaturalna zmiana konsystencji lub gruboci stolca czy pojawienie si w nim nietypowych domieszek, to czasem pierwsze, wane wskazwki nadchodzcych kopotw. Lepiej ich nie lekceway i zrobi badania kontrolne.
Kiedy dopada nas ostra infekcja jelitowa czy inne schorzenie, ktremu towarzysz bardzo nasilone, wyrane dolegliwoci (wymioty, biegunka, gorczka,itd.), nie trzeba nawet patrze do muszli klozetowej, by wiedzie, e jest problem. Zarazem gwatowny przebieg choroby nie musi zwiastowa powanych kopotw (kogo nie "czycio" dzie, dwa, a potem "samo przeszo", bez ladu?). I odwrotnie. Utrzymujce si dyskretne nieprawidowoci czasem oznaczaj chorob przewlek. Moe okaza si powana, jeli zlekcewaymy pierwsze objawy i na czas nie rozpoczniemy waciwego leczenia. Wiele schorze dugo rozwija si bezobjawowo lub na tyle agodnie, e lekcewaymy ostrzeenia. Niesusznie.



Konsystencja ma znaczenie

Prawidowy stolec, nim opuci jelito grube i wydostanie si przez odbyt, przyjmuje form jednolitej masy, o twardoci plasteliny. Ka tak uformowany to znak, e proces trawienia najpewniej przebieg prawidowo na wszystkich odcinkach, substancje odywcze zostay prawidowo przyswojone, a odpady i wszelkie szkodliwe produkty przemiany materii usunite. Mona sdzi, e prawidowo pracuje odek, trzustka, wtroba czy jelita.

Zarazem trzeba pamita, e ka o prawidowej konsystencji, ale odbiegajcym od normy kolorze, nie pozwala wykluczy choroby. Wprawdzie nienaturalne zabarwienie moe by jedynie skutkiem diety czy przyjmowanych lekw, jednak utrzymujce si stolce smoliste, czerwone czy zbyt jasne wymagaj wyjanienia (Wicej na ten temat: Kolor stolca - o czym wiadczy?).

Stolec zbyt luny czy twardy oznacza, e ka opuci ukad trawienny w niewaciwym czasie. Jaki czynnik sprawi, e tzw. pasa by za szybki lub zwolniony. Takie zjawisko w znakomitej wikszoci przypadkw jest przejciowe i nie wymaga leczenia. S jednak sytuacje, kiedy zbyt lunych czy zbyt twardych stolcw nie mona lekceway i czeka, a problem minie.

Lune stolce czy ju biegunka?

Nie kady luny stolec to zaraz biegunka, chocia czsto pacjenci zgaszajcy si do lekarza uywaj tych okrele zamiennie. Przyczyny i konsekwencje obu objaww s zwykle rne, ale naprawd trudno orzec z gry, co "gorsze".

Ostra biegunka, ktra dopada nas nagle, zazwyczaj jest objawem infekcji wirusowej, bakteryjnej, bd spowodowanej przez pasoyty. Ka jest pynny, wodnisty, niejednokrotnie z domieszkami luzu, krwi (zwykle wieej, czerwonej).

Zwaszcza u maych dzieci wcale nie musi towarzyszy stanowi zapalnemu ukadu pokarmowego. Czasem pojawia si przy zapaleniu drg moczowych, a nawet przy infekcji garda czy uszu. Biegunka to naturalna, pozytywna odpowied obronna organizmu, ktry prbuje si oczyci z mikrobw i ich toksyn. Bywa jednak, e niezalenie od "zjadliwoci" mikrobw, ktre j wywoay, sama staje si problemem, gdy moe prowadzi do niebezpiecznego dla ycia odwodnienia.

Niemowlta z biegunk czsto wymagaj leczenia szpitalnego, gwnie ze wzgldu na trudnoci z dostarczaniem odpowiedniej iloci pynw. Nie ud si, e napoisz malucha doustnie. Zwykle ju po kilku godzinach biegunki pyny mona uzupeni jedynie doylnie.

Dziecko w wieku przedszkolnym, ktre jest systematycznie pojone, najlepiej zwyk przegotowan wod, sab herbat, naparem zioowym (np. z rumianku) oraz przywracajcymi prawidow flor bakteryjn jogurtami, najczciej moe by leczone w warunkach domowych. Nie zaszkodzi take przyjmowanie probiotykw w kapsukach, dostpnych bez recepty w aptece (dawkowanie zgodnie z zaleceniami na opakowaniu, stosownie do wieku).

Jeli jednak stan dziecka wyranie si pogarsza, w stolcu jest domieszka krwi, podejrzewasz odwodnienie (mocz staje si ciemny i skpy, skra wiotka, spada ttno lub cinienie, pojawia si niepokj, rozdranienie), nie zwlekaj z wizyt u pediatry. U osb dorosych rwnie takie objawy powinny nas przekona do konsultacji z lekarzem pierwszego kontaktu.

Zasadniczo u dziecka ju trzy wodniste stolce w cigu doby to powd do wizyty lekarskiej. Dorosy moe poczeka do pitego wyprnienia. Jeli stolcw jest mniej, ale utrzymuj si ponad cztery doby, take czas na wizyt u internisty.

Wicej na temat zatru pokarmowych

Co jednak zrobi, gdy ilo stolcw jest w normie, s wprawdzie zdecydowanie luniejsze ni "normalne" stolce, ale nie a tak, by dosownie wyniszcza organizm? Taka sytuacja wymaga wyjanienia. Zbyt szybki pasa pokarmu, czyli sytuacja, gdy przechodzi on nie do koca przeksztacony, moe oznacza problem z konkretnym narzdem (np. jelitem cienkim), w tym tzw. zaburzenia czynnociowe ukadu pokarmowego, zaburzenia wchaniania, nietolerancj pokarmow, nieswoiste, przewleke stany zapalne, itp. Takie schorzenia powinien diagnozowa specjalista gastrolog (gastroenterolog), do ktrego kieruje lekarz pierwszego kontaktu.

Szybkiej konsultacji wymagasz szczeglnie wtedy, gdy lunym stolcom towarzyszy nienaturalna utrata wagi, masz objawy niedoywienia (uwaga: to stan zauwaalnych skutkw niedoborw skadnikw odywczych, ktry nie musi czy si z niedowag), masz dolegliwoci blowe, stany podgorczkowe, etc. Przyczyn lunych stolcw jest wiele (np. choroby wtroby, trzustki, jelit). Dolegliwoci mog by spowodowane alergi (rzadko u dorosych), a nawet nadmiarem stresw. Nie wyrokuj jednak samodzielnie i nie bagatelizuj. Szczegowa diagnostyka powinna rozstrzygn spraw.

Uwaga! U niemowlt, bdcych gwnie na pynnej diecie, lune stolce s stanem fizjologicznym. Jeli kupki dziecka nie s wyranie wodniste, z nieprawidowymi domieszkami, a malec jest pogodny, w formie, prawidowo przybiera na wadze, rodzice mog by spokojni. Pediatra powinien jednak opiekunw uprzedzi, czego spodziewa si w pieluszce, by oszczdzi im niepotrzebnego stresu.

Zaparcie - may problem?

Mitem jest przekonanie, e zaparcia nie wymagaj leczenia i mona je atwo pokona rodkami przeczyszczajcymi. W rzeczywistoci zioa czy tabletki "regulujce" czsto nasilaj dolegliwoci, gdy sprzyjaj "rozleniwieniu jelit".

Zapar nie wolno lekceway: zalegajce resztki to fantastyczna poywka dla bakterii chorobotwrczych, rdo nie tylko przykrych dolegliwoci, ale i schorze. Byoby idealnie, gdyby wyprnia si raz dziennie. Jeli stolca nie ma od trzech dni, sprawa robi si ju powana. Jeli nie wydalasz take gazw, pojawiaj si silne ble brzucha, wzdcia, wreszcie wymioty, to moe by nawet niedrono jelit, zagraajca yciu.

Wicej o niedronoci

"Zwyke" zaparcia, bez nasilonych objaww dodatkowych, te mog oznacza chorob. Czasem przyczyn jest nieprawidowo w budowie przewodu pokarmowego (zwenie odbytu, nieprawidowe zwieracze, narol), czasem problemy motoryk ukadu pokarmowego. Zesp jelita draliwego, jedna z przyczyn zapar, chocia uchodzi za bahy problem, wcale takim nie jest. Bywa nawet, na szczcie rzadko, zapowiedzi cikich chorb jelita grubego, w tym zmian nowotworowych.

Wicej na ten temat mwi gastroenterolog dr Anna Cybulska

Oczywicie, najczstsz przyczyn zapar jest niewaciwe odywianie: jeli w diecie brakuje bonnika (czytaj: Caa prawda o bonniku pokarmowym) lub spoywamy za mao pynw. Leczenie polegajce wycznie na modyfikacji diety, zazwyczaj przynosi efekty, nawet do szybko. Jeli nie, trzeba zwrci si o pomoc do gastrologa (kieruje do niego lekarz pierwszego kontaktu). Jest wiele skutecznych, zazwyczaj dostpnych jedynie na recept, lekw poprawiajcych motoryk ukadu pokarmowego. Czasem rzeczywicie wskazane s leki przeczyszczajce, stosowane przewlekle, ale we waciwej dawce i formie, dlatego pod nadzorem lekarza.

W przypadku problemw emocjonalnych pomocna moe si okaza pomoc psychologiczna. Pamitaj, organizmowi jest w zasadzie wszystko jedno, dlaczego masz zaparcia. Na dusz met i te "tylko z gowy" te mog okaza si niebezpieczne dla zdrowia oglnego.

Co si zmienio...

Miae biegunki, lekarz stwierdzi, e to zesp jelita draliwego, a teraz masz zaparcia? Dokadnie odwrotnie? A moe dziwisz si, e czstotliwo wyprnie jest inna, ni wczeniej? Czujesz parcie na stolec w rodku nocy? Takie nage, wyrane zmiany, zawsze trzeba skonsultowa z lekarzem. Osoby z rozpoznanym zespoem jelita draliwego czsto rezygnuj z bada kontrolnych, a wszelkie zmiany zrzucaj na pierwotny problem. Tymczasem specjalici podkrelaj, e taka wyrana zmiana w pracy brzucha wymaga nie tylko wizyty u lekarza prowadzcego, ale i powtrzenia diagnostyki. Osoby z rozpoznanym zespoem jelita draliwego czy zaparciami nawykowymi nale do grupy podwyszonego ryzyka powanych chorb ukadu pokarmowego, w tym raka jelita grubego i wrzodziejcego zapalenie jelita grubego.

luz - czsty towarzysz

Niewielka ilo luzu w kale, niezauwaalna dla nas, jest potrzebna. Umoliwia odpowiedni polizg w jelitach i prawidowy pasa treci pokarmowej. Zauwaalny luz w stolcu pojawia si czsto przy opisanych powyej problemach (w czasie biegunki, przy zaparciu, w zespole jelita draliwego). Zdarza si te, e towarzyszy tzw. hemoroidom. Wwczas moesz take obserwowa niewielk ilo wieej krwi. Wbrew obiegowym opiniom zapalenie ylakw odbytu nie powinno by leczone jedynie doranie, chyba, e tak zaleci specjalista (wicej na ten temat: Krew w stolcu - zawsze niepokojcy objaw)

Infekcje, nietolerancje pokarmowe, zaburzenia czynnociowe, choroba Leniowskiego-Crohna, wrzodziejce zapalenie jelita grubego: to tylko niektre przyczyny obecnoci luzu w stolcu. Czasem, by si go pozby, wystarczaj zmiany w diecie i leki doustne, dobrane przez gastrologa.

Oczywicie, nie musisz spieszy do specjalisty zaraz po tym, jak zaobserwujesz luz w stolcu. Jeli jednak chudniesz bez powodu, czsto boli ci brzuch, a problem utrzymuje si przez wiele dni, bd czsto powraca, czas odwiedzi lekarza.

Nie zapominaj, e luz pokrywajcy stolec, wcale nie musi pochodzi z ukadu pokarmowego. W przypadku kobiet bywa, e przy obfitych upawach, stanie zapalnym drg rodnych, obserwujesz go na kale. Podczas wysiku spowodowanego wyprnieniem moe wypywa intensywniej i wwczas atwiej go zaobserwowa. W takim wypadku konieczna jest wizyta u ginekologa.

Dziwna mieszanka

Widzisz w stolcu kawaki marchewki? Niestrawion kukurydz, pestki arbuza, winogron albo groszek? A moe nawet kawaki parwki? Niestrawione resztki to czsty powd stresu mam, obserwujcych stolce swoich dzieci. Tymczasem rzadko oznaczaj problemy ze zdrowiem. Wszelkie nasiona i pestki (w tym roliny strczkowe, kukurydza) maj specjalne osonki, ktre chroni je przed strawieniem (roliny przecie dziki nim si rozmnaaj). Takie produkty trudno jest pogry na tyle dokadnie, by w peni pokona osonki.

Maluchy niedokadnie rozgryzaj wszelkie pokarmy, a poza tym ich pasa jest naturalnie szybszy, ni u dorosych, wic w niestrawionej formie bywaj i inne produkty. Jeli stolec wyglda prawidowo, poza tym, e ma domieszki (normalna jest konsystencja, kolor, etc.), zwykle nie ma si czym martwi. Dopki dziecko prawidowo si rozwija (przybiera na wadze, ronie) i nie ma adnych dolegliwoci ze strony ukadu pokarmowego, nie ma sensu szuka problemw. Gdyby jednak rozwj okaza si zaburzony (np. malec spada na siatce centylowej, nie mieci si w normach do wieku), powiedz o obserwacjach pediatrze. Oczywicie, moesz z nim zawsze o tym porozmawia przy najbliszej wizycie. Nie wprowadzaj do diety starszego dziecka papek, by pozby si tego problemu. Resztki te si przydaj (sprztaj w jelitach), a podstaw dobrego zgryzu jest przecie gryzienie.

U osoby dorosej resztki w stolcu te mog si zdarzy bez powodu. Jeli jednak tracisz na wadze, od czasu do czasu wymiotujesz, czsto boli ci brzuch, masz anemi lub stany podgorczkowe, odwied lekarza pierwszego kontaktu. Na podstawie wstpnej diagnostyki oceni, czy potrzebna jest ci pomoc gastroenterologa.

Grubo ma znaczenie?

Niepokoi ci, e twj stolec jest zbyt cienki? Tak sytuacj rzeczywicie lepiej wyjani. Lekarze mwi o tzw. stolcu owkowatym, ktry, jak nietrudno si domyli, jest wyjtkowo cienki. Nie musi mie a tak maej rednicy, jak owek. Wystarczy, e zauwaasz wyran rnic, zgo si do lekarza. Przeszkod w wydostaniu si z odbytu stolca o naturalnej gruboci mog by narole, zmiany zapalne, a nawet rak odbytnicy. Wstpna diagnostyka, ktra pozwala lekarzowi oceni powag sytuacji, to badanie per rectum. Moe nie naley do najprzyjemniejszych, jednak nie czas na wstyd, gdy w gr wchodzi twoje zdrowie.

Zobacz na doczonym rysunku skal bristolsk, informujc o stanie zdrowia na podstawie stopnia uformowania kau/

Czytaj take:

Kopotliwe wiatry: ile bkw to jeszcze norma?

Bl brzucha - powiedz, gdzie boli, podpowiemy dlaczego

Anemia: grona czy nie?