Zapalenie pcherza

Stan zapalny pcherza moczowego, wywoany czynnikami bakteryjnymi lub, rzadziej, pasoytniczymi. W niektrych przypadkach nie jest moliwe rozpoznanie przyczyny bakteryjnej (dotyczy to czsto stanw spowodowanych dziaaniem substancji chemicznych). Take w niektrych formach niebakteryjnych trudno okreli dokadnie przyczyn.
Artyku jest czci publikacji pochodzcej z nowej serii Biblioteki Gazety Wyborczej pt.: Wielka Encyklopedia Medyczna, ktr naby mona w Kulturalnym Sklepie lub w kad rod w kiosku

Objawy

Najwaniejsze objawy to: bl, nadmierna czstotliwo oddawania moczu oraz zmiany w moczu. Bl o rnym nateniu jest umiejscowiony w dolnej, rodkowej czci brzucha, pod ppkiem (podbrzusze); czsto jest silny, nierzadko nie do zniesienia, zbiega si z chwil oddawania moczu, czemu towarzyszy uczucie pieczenia. Czstotliwo oddawania moczu jest tak dua, e powoduje podejrzenie nietrzymania moczu, a czstomocz, zarwno dzienny, jak i nocny nierzadko uniemoliwia sen. Mocz moe pozosta jasny, lecz w tym wypadku badanie laboratoryjne rwnie wykae obecno osadu; zwykle jest jednak mtny, w cikich przypadkach ropny, z domieszk wkien. Po oddaniu moczu moe pojawi si krwawe plamienie, a nawet obfity krwotok (krwotoczne zapalenie pcherza moczowego). O zapaleniu pcherza mog wiadczy konieczno czstszego ni zwykle oddawania moczu, wspwystpujca z uczuciem pieczenia podczas mikcji i bezporednio po wydaleniu, a take mtny, ciemny mocz o intensywnym zapachu.

Przyczyny

Schorzenie powoduj zazwyczaj mikroorganizmy chorobotwrcze bytujce w jelicie, takie jak paeczka okrnicy, Pseudomonas, Proteus oraz inne enterobakterie, przedostajce si z cewki moczowej do pcherza moczowego. Drobnoustroje mog poza tym przenikn do dolnych drg moczowych przez przylegajce do nich jelito proste oraz przez krew. Bakterie obecne we krwi gromadz si pocztkowo w nerkach, skd przemieszczaj si do drg moczowych. Obecno mikroorganizmw chorobotwrczych w pcherzu moczowym, mimo e stanowi warunek konieczny, nie jest jednak wystarczajca do wytworzenia stanu zapalnego. Jego powstanie warunkuje take obnienie zdolnoci eliminacji bakterii przez ukad moczowy, np. w przypadku niepenego oprniania pcherza moczowego, osabienia czynnikw hamujcych przyleganie bakterii do cian pcherza oraz zmniejszenia jego aktywnoci antybakteryjnej.

Wszystkie okolicznoci ograniczajce regularny przepyw moczu przez drogi moczowe, takie jak obecno kamieni bd zmian nowotworowych, stanowi ponadto czynniki sprzyjajce pojawieniu si zakaenia, ze wzgldu na zmniejszanie skutecznoci mechanicznego usuwania bakterii, bdcego jedn z funkcji moczu.

Zdecydowanie bardziej podatne na wystpowanie schorzenia s kobiety; przyjmuje si, e przynajmniej 10-20% z nich przechodzi w yciu zapalenie pcherza moczowego. Spowodowane jest to dziaaniem rozmaitych czynnikw natury anatomicznej oraz funkcjonalnej, np.: ssiedztwem zewntrznego otworu cewki moczowej, pochwy, odbytu, ograniczon dugoci cewki moczowej, urazowoci, przekrwieniem okolic miednicy (zwizanym z aktywnoci pciow), odpywem pcherzowo-moczowodowym (wskutek nagego przerwania oddawania moczu i jego powrotu z cewki moczowej do pcherza), ci (ze wzgldu na oczywiste przemiany anatomiczne) oraz anomaliami hormonalnymi okresu poprzekwitaniowego (osabiajcymi naturaln odporno pcherza), a take dolegliwociami zwizanymi z oprnianiem pcherza w podeszym wieku (wypadanie).

Wymienione przyczyny sprzyjaj przedostawaniu si mikroorganizmw do pcherza moczowego (droga wstpujca). Zakaenia poprzez krew oraz w wyniku stanw zapalnych narzdw przylegych (zapalenie wyrostka robaczkowego, choroba uchykowa, zapalenie jajowodu) nale do rzadkoci.

Leczenie

W przypadku niepowikanego, ostrego, objawowego zapalenia pcherza moczowego zalecane jest wykonanie posiewu moczu oraz antybiogramu, pozwalajcego na zastosowanie terapii antybiotykowej, ukierunkowanej na eliminacj mikroorganizmw odpowiedzialnych za wywoanie zakaenia. Czsto, z jak zapalenie pcherza objawia si u kobiet, jest wskazaniem do podjcia jego natychmiastowego leczenia. rodki powszechnie stosowane o potwierdzonej skutecznoci wymagaj kuracji 7-10-dniowej; moliwe jest te poddanie si terapii, przewidujcej podanie pojedynczej dawki odpowiedniego leku.

Skuteczno leczenia naley zweryfikowa po upywie kilku dni od zaprzestania stosowania leku poprzez ponowne wykonanie posiewu moczu. Cakowita eliminacja bakterii oznacza wyleczenie, ich czciowe unicestwienie moe prowadzi do powtrnego wystpienia objaww bezporednio po odstawieniu leku. Wystpuje wwczas nawrt choroby; powtrne zakaenie po unicestwieniu bakterii nazywane jest reinfekcj. Jeeli zapalenie pcherza pojawia si czciej ni dwa razy do roku, mamy do czynienia z tzw. infekcj nawracajc. W tym przypadku nie wystarcza wykonanie posiewu moczu, lecz wskazane jest przeprowadzenie bada mogcych wykaza istnienie chorb ukadu moczowego lub chorb oglnych, sprzyjajcych rozwojowi infekcji drg moczowych, np. kamicy, wad rozwojowych (stenoza cewki moczowej, otworu cewki moczowej czy te odpywu itd.), niedoczynnoci neurologicznych na poziomie pcherza i minia zwieracza, chorb metabolicznych.

Ocena urologiczna obejmuje za kadym razem jedno lub wicej nastpujcych bada: pomiar szybkoci odpywu moczu, cystografi, urografi, ultrasonografi ukadu moczowego, cystoskopi, badanie urodynamiczne. W przypadku niewykrycia adnego schorzenia towarzyszcego istnieje moliwo stosowania leczenia cyklicznego lub, bardziej wskazanego, leczenia dugoterminowego przewidujcego podawanie maych dawek wybranych lekw. W profilaktyce schorzenia istotne jest utrzymanie obfitego przepywu moczu, warunkowanego przyjmowaniem znacznych iloci pynw, przede wszystkim wody.