Zespół Jelita Drażliwego (IBS), nazywany też Zespołem Jelita Nadwrażliwego lub Wrażliwego, to przede wszystkim problem młodych kobiet - pierwsze objawy pojawiają się najczęściej między 20 a 50 rokiem życia.* Chorują jednak także mężczyźni (2 razy rzadziej). Jeśli masz 50 i więcej lat, również możesz zachorować na IBS, ale prawdopodobieństwo, że to jednak coś innego, jest wówczas znacznie wyższe. W każdym wieku nawracające, przewlekłe bądź ostre dolegliwości ze strony układu pokarmowego są wskazaniem do konsultacji lekarskiej. Bywa, że ból brzucha wymaga pogłębionej diagnostyki i leczenia specjalistycznego.
IBS czy zwykła niestrawność?
Każdy z nas odczuwa czasem ból czy dyskomfort związany z układem trawiennym. Wystarczy zjeść zbyt dużą porcję, wybrać danie ciężkostrawne, spożyć posiłek w pośpiechu i już nie czujemy się zbyt dobrze. Jeśli jednak ból brzucha dokucza ci od paru miesięcy przynajmniej raz w tygodniu, możliwe, że to coś więcej niż niestrawność, która sama minie. W wielu sytuacjach ból brzucha, podstawowy objaw IBS, czyli Zespołu Jelita Drażliwego, sygnalizuje problemy ze zdrowiem. Może być wywołany przez choroby żołądka, wątroby, trzustki i innych narządów układu pokarmowego, spowodowany zaburzeniami hormonalnymi, nietolerancjami pokarmowymi, a nawet infekcją wirusową.
Jeśli nawracającemu bólowi brzucha towarzyszą zaburzenia rytmu wypróżnień (biegunki, zaparcia lub naprzemienne występowanie biegunek i zaparć) oraz nieprawidłowości konsystencji stolca, prawdopodobieństwo, że to IBS jest całkiem spore. Osoby z zespołem jelita drażliwego uskarżają się na luźne stolce lub ma problem z zaparciami, a czasami naprzemiennie występują biegunki i zatwardzenia.
Zespół Jelita Drażliwego – tego można się spodziewać
Zbyt luźne stolce to niejednokrotnie źródło poważnych zmartwień. Jeśli niemal po każdym posiłku grozi ci biegunka, trudno nie stresować się choćby wyjściem do restauracji czy służbowym obiadem. Zbyt częste, luźne wypróżnienia nie dość, że ograniczają naszą codzienną aktywność, to jeszcze sprzyjają utracie cennych składników odżywczych i osłabiają cały organizm. Osoby, które cierpią na zaparcia, wcale nie mają lżej: krępujące gazy, wzdęcia, rozpierający ból, są nie tylko źródłem gorszego samopoczucia fizycznego, ale także frustracji, zmęczenia, a nawet niższej samooceny. Co ważne – biegunki i zaparcia mogą oznaczać poważne schorzenia. Takie objawy zawsze wymagają konsultacji z lekarzem.
Wśród wielu dolegliwości związanych z IBS wymienia się jeszcze: odbijanie, nudności, zbyt szybkie uczucie pełności podczas jedzenia, pieczenie w żołądku i wrażenie zalegania w nim pokarmu, śluz w kale, "przelewanie" w brzuchu, a nawet osłabienie, bóle głowy, uczucie niepokoju.
Całkiem możliwe, że nawet pogłębiona diagnostyka laboratoryjna i obrazowa nie da jednoznacznej odpowiedzi, co ci jest. Przy IBS wyniki badań zazwyczaj są prawidłowe, chociaż zdarzają się stany niedoborowe, zwłaszcza gdy dominującym objawem są biegunki. To, że badania nie rozstrzygają sprawy, nie oznacza, że "nic ci nie jest", bo przecież problem pozostaje. Chociaż leczenie nie jest proste, można znacząco poprawić jakość życia chorych. Dziś sporo już wiemy o możliwych przyczynach tak złożonego problemu zdrowotnego, jakim jest IBS, więc realne jest skuteczniejsze leczenie.
Zespół Jelita Drażliwego – prawdopodobna kumulacja
Nie ma absolutnej pewności co do przyczyn IBS. Prawdopodobnie u pacjentów, którzy mają szczególnie nasilone objawy, jest ich nawet kilka. Wiadomo, że nasza podatność na pewne choroby jest różna. Osoba szczególnie na nie narażona musi o bardziej o siebie dbać. Gdy tego nie robi, jest bardziej prawdopodobne, że zachoruje.
Wśród najczęściej wymienianych przyczyn wymienia się choćby:
1. Uwarunkowane genetycznie nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu serotoninergicznego. Skutkują słabą współpracą na linii mózg-jelita, za którą po części odpowiada serotonina, nazywana hormonem szczęścia. Ten neuroprzekaźnik uczestniczy w komunikacji między mózgiem i jelitami. Kojarzony przede wszystkim z układem nerwowym, jest w rzeczywistości produkowany głównie w jelitach. Zbyt wysoki poziom serotoniny lub nieprawidłowe przekazywanie sygnałów przez ten neuroprzekaźnik objawiać się może nie tylko dolegliwościami układu trawiennego, ale też zaburzeniami układu nerwowego, układu krążenia itd. Nadmiar serotoniny prowadzi choćby do nadmiernego pobudzenia receptorów 5-HT2A, co z kolei skutkuje rozwojem Zespołu Jelita Drażliwego.
2. Poinfekcyjny Zespół Jelita Nadwrażliwego - problem rozwija się po przebyciu ostrego, infekcyjnego zapalenia żołądka lub jelit. W przypadku postaci IBS biegunkowej lub mieszanej zdecydowana większość pacjentów w wywiadzie zgłasza przejście takiej infekcji, po której objawy nie ustąpiły, chociaż sam stan zapalny został wyleczony.
3. Nadaktywność układu immunologicznego (odpornościowego) – proces podobny, jak w chorobach autoagresyjnych, alergiach i nietolerancjach pokarmowych. Nasz system obronny reaguje nadmiernie na wyolbrzymione lub nieistniejące zagrożenia, realnie stwarzając problemy większe niż te, przed którymi miał nas chronić.
4. Przewlekły stres, który sprzyja wydzielaniu w nadmiarze hormonów wpływających na zaburzenia układu pokarmowego. Przykładowo: nadmiar kortyzolu grozi biegunkami, a adrenaliny zaparciami.
5. Zaburzenie bakteryjnej flory jelitowej spowodowane długotrwałą antybiotykoterapią. Antybiotyki nie uderzają precyzyjnie w cel i przy okazji niszczenia bakterii chorobotwórczych, mogą także wpływać niekorzystnie na populację dobrych bakterii. Konsekwencją są zmiany jakościowe (nieprawidłowe proporcje między różnymi szczepami bakteryjnymi) i ilościowe mikrobiomu. Gdy znacząco ubywa potrzebnych bakterii rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium, często dochodzi do wzrostu populacji niekorzystnych bakterii rodzaju Streptococcus, Escherichia coli, Clostridium spp. Generalnie bakterie E. coli występują naturalnie w jelitach i są niegroźne. Niestety, niektóre ich szczepy mogą być niebezpieczne dla zdrowia. Niewskazany jest także rozrost populacji E. coli w jelicie cienkim, czyli SIBO. To schorzenie, które może dotyczyć 30- 85 proc. osób z IBS.
Co można na to poradzić?
Przy złożonym problemie zdrowotnym leczenie zwykle jest utrudnione, skomplikowane i wymaga cierpliwości. Zalecane jest unikanie wszelkich sytuacji, które sprzyjają zaostrzeniu objawów. Wskazana jest modyfikacja diety, chociaż wielu pacjentów nie obserwuje bezpośredniego związku między tym, co jedzą, a objawami choroby. Tymczasem znacząco może pomóc dieta FODMAP, oparta głównie na eliminacji cukrów łatwo fermentujących (najczęściej cukry proste). Najpewniej służy przede wszystkim tym pacjentom, u których dominującą przyczyną są nietolerancje pokarmowe czy zaburzenia flory bakteryjnej jelit. Pomocne bywa stosowanie probiotyków i wzbogacenie diety w źródła rozpuszczalnego błonnika - produkty owsiane i jęczmienne, jabłka, cytrusy, rośliny strączkowe, siemię lniane, orzechy, babka jajowata, babka płesznik. U osób, które uskarżają się na stresujący tryb życia, wskazana bywa pomoc psychologiczna, czasem farmakoterapia w tym zakresie.
Wsparcia możesz też szukać w aptece. Przykładowo: Doppelherz® med Na drażliwe jelita to wyrób medyczny wskazany do leczenia Zespołu Jelita Drażliwego (IBS), charakteryzującego się bólem, obrzękiem, wzdęciami i dyskomfortem w jamie brzusznej, związanymi lub nie ze zmianą wyglądu stolca oraz zmianą rytmu wypróżnień (zaparcia, biegunki lub ich naprzemienne występowanie). Poprzez mechaniczne działanie ochronne współdziała z błoną śluzową jelit, tworząc mukoadhezyjny film, który chroni błonę śluzową przed kontaktem z substancjami drażniącymi, a jednocześnie pomaga usunąć niebezpieczne substancje, zapobiegając ich wchłanianiu. Poprzez mechanizm typu fizycznego pomaga absorbować gazy jelitowe, zmniejszając tym samym typowe dolegliwości Zespołu Jelita Drażliwego.
* https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/zespol-jelita-drazliwego
Podmiot prowadzący reklamę: Queisser Pharma Poland Sp. z o.o., ul. Domaniewska 39,02-672 Warszawa, Polska
Producent: Labomar S. p. A., Via N. Sauro, n.35/l, Istrana (TV), Włochy
Materiał promocyjny marki Doppelherz.
