Toksoplazmoza. Czym jest i jakie daje objawy? Jak można się nią zarazić i jak się ją leczy? [PORADNIK]

Toksoplazmoza jest zakaźną chorobą pasożytniczą przenoszoną przez pierwotniaka Toxoplasma gondii. Jest ona bardzo niebezpieczna, zwłaszcza dla kobiet w ciąży, ponieważ pasożyt może przedostać się do płodu poprzez łożysko i wywołać u dziecka toksoplazmozę wrodzoną. Jakie są objawy toksoplazmozy i jak sobie z nią radzić? Sprawdzamy.
Badania krwi - zdjęcie ilustracyjne
Fot. Agnieszka Sadowska / Agencja Wyborcza.pl

Toksoplazmoza bardzo często przebiega bezobjawowo, mimo że jest jedną z częstszych chorób zakaźnych. Pomimo braku jakichkolwiek oznak choroby, jest ona niezmiernie niebezpieczna, dlatego im wcześniej zostanie zdiagnozowana, tym lepiej. 

Toksoplazmoza - objawy. Jak rozpoznać zakażenie?

Objawy toksoplazmozy mogą być różne. Dlaczego? Obserwowane symptomy zależą od tego, w jaki sposób doszło do zarażenia niebezpiecznym pasożytem. Wyróżniamy toksoplazmozę wrodzoną oraz nabytą. Zwykle mamy do czynienia z tym drugim rodzajem.

Do zarażenia najczęściej dochodzi poprzez drogę pokarmową. Oocysty Toxoplasma gondii mogą znajdować się w surowym czy niedogotowanym mięsie, głównie baraninie i wieprzowinie. Ponadto pasożyt jest także przenoszony przez zarażone koty i można się nim zarazić np. wskutek przypadkowego przedostania się oocyst do jamy ustnej, chociażby poprzez zabawę w zainfekowanej piaskownicy lub podczas czyszczenia kuwety.

Jakie objawy powinny nas zaniepokoić? Symptomy, jakie daje toksoplazmoza, to:

  • bóle gardła,
  • bóle mięśniowo-stawowe,
  • ogólne zmęczenie i słabe samopoczucie,
  • powiększone węzły chłonne,
  • delikatnie podwyższona temperatura.

WAŻNE: Zazwyczaj toksoplazmoza nabyta przebiega bez żadnych objawów lub też mylimy ją ze zwyczajnym przeziębieniem. 

Toxoplasma gondii, czyli pierwotniak odpowiedzialny za groźną toksoplazmozę,
Toxoplasma gondii, czyli pierwotniak odpowiedzialny za groźną toksoplazmozę, Kateryna Kon/Shutterstock.com

Toksoplazmoza w ciąży - jakie są skutki zakażenia?

Toksoplazmoza w ciąży jest bardzo niebezpieczna, dlatego warto wykonać badanie na obecność zakażenia, zanim zajdziemy w ciąże. Również w trakcie ciąży lekarz prowadzący powinien kilkakrotnie zlecać badania na obecność pasożyta Toxoplasma gondii w organizmie kobiety. Jest to bardzo ważne, ponieważ pasożyt może przedostać się do płodu poprzez łożysko, co niesie za sobą tragiczne skutki - zwłaszcza gdy do zakażenia dojdzie w I trymestrze ciąży. W tym okresie może dojść do obumarcia płodu lub poronienia.

Toksoplazmoza wrodzona, czyli ta, którą dziecko zostało zarażone z łona matki, jest także niebezpieczne na kolejnych etapach ciąży. Zarażenie w II trymestrze ciąży może wywołać:

  • zwapnienia wewnątrzczaszkowe,
  • powiększenie śledziony i wątroby,
  • wodogłowie,
  • zapalenie siatkówki oka,
  • żółtaczkę.

W przypadku zarażenia w III trymestrze ciąży, objawy toksoplazmozy pojawiają się dopiero w okresie niemowlęcym, a niekiedy nawet później. Naszą uwagę powinny zwrócić:

  • zapalenie siatkówki,
  • opóźnienia rozwoju,
  • drgawki.

Ryzyko zakażenia pasożytem rośnie wraz z rozwojem ciąży. W I trymestrze wynosi ono od 17- 25 proc., w II wzrasta od 25- 54 proc., a najwięcej wynosi w III, ponieważ waha się od 60-90 proc.

Chcesz wiedzieć więcej? Czytaj też: "Toksoplazmoza w ciąży: jakie ryzyko niesie ze sobą ta choroba?".

Toksoplazmoza Igg - czym jest badanie na obecność przeciwciał Toxoplasma gondii? Na czym polega badanie i jakie są normy?

Toksoplazmoza Igg - tym pojęciem oznacza się przeciwciała, które wytworzyły się w organizmie osoby zakażonej pasożytem. Na podstawie badania można stwierdzić czy dana osoba właśnie walczy z zakażeniem lub też, czy przeszła je dawno temu. 

Badanie przeprowadzane jest z krwi. Ważne, aby być na czczo. Bardzo istotne jest również to, aby badanie na obecność przeciwciał wykonać kilka razy oraz w tym samym laboratorium. Dodatni wynik badania oznacza, że w organizmie osoby badanej doszło do zakażenia. Należy jednak wspomnieć, że czynnik immunoglobulin IgG przeciwko Toxoplasma gondii utrzymuje się we krwi już przez całe życie, dlatego w przypadku dodatniego wyniku konieczne jest także wykonanie testu, który pomoże wykryć materiał genetyczny pierwotniaka. Wynik ujemny oznacza brak zakażenia. 

Toksoplazmoza u dzieci - jak wykryć i jak leczyć niebezpieczne zakażenie? 

Toksoplazmoza u dzieci jest niestety bardzo trudna do zdiagnozowania. Głównie dlatego, że większość objawów zakażenia wygląda niemal identycznie jak przy zwykłej infekcji grypowej. Jedynym sposobem sprawdzenia, czy dziecko nie zmaga się z zakażeniem, jest wykonanie badań na obecność przeciwciał. Wykryte w badaniach przeciwciała IgM świadczą o świeżym zakażeniu, natomiast przeciwciała IgG oznaczają dawno przebyte zakażenie.

W przypadku podejrzenia u dzieci toksoplazmozy bardzo często wykonuje się także badanie histopatologiczne węzłów chłonnych. W ten sposób można dokładnie sprawdzić, czy w organizmie dziecka nie zagnieździł się pasożyt. Warto także już od najmłodszych lat wpajać dziecku zdrowe nawyki i zwracać uwagę na niebezpieczeństwa, które czyhają wokół nas. Przede wszystkim bardzo ważne jest mycie rąk po każdej zabawie na dworze, w piaskownicy czy po kontakcie z ziemią. 

Toksoplazmoza oczna - na czym polega?

Toksoplazmoza oczna najczęściej jest skutkiem zarażenia wrodzonego. Zdarza się jednak, że pojawia się także w przypadku toksoplazmozy nabytej. W jednym, jak i drugim przypadku jest ona bardzo niebezpieczna i nieleczona może nieść za sobą okropne konsekwencje. W przypadku toksoplazmozy ocznej wrodzonej płód może być narażony na niewykształcenie się gałek ocznych, a jeśli chodzi o toksoplazmozę oczną nabytą - często prowadzi ona do stanów zapalnych oczu np. zapalenia siatkówki. Nieleczone zakażenie może przyczynić się do powstania zeza, a w najgorszych przypadkach do utraty wzroku.

Sposób leczenia toksoplazmozy zależy m.in. od nasilenia objawów i wieku pacjenta. U osób, których organizm jest silny, bardzo często leczenie nie jest konieczne, ponieważ układ odpornościowy radzi sobie sam. Leczenie farmakologiczne dotyczy pacjentów, którzy mają słabą odporność oraz tych, u których zakażenie przebiega ciężej. Zazwyczaj w takich sytuacjach stosuje się pirymetaminę, sulfadiazynę i spiramycynę. O sposobie leczenia zawsze decyduje lekarz.

Więcej o: