Dobra pamięć jest podstawą sukcesu w każdej dziedzinie. Już Platon zwykł mawiać, że wiedza to nic innego jak pamięć. Również wszystko co określamy mianem "nawyku", "zwyczaju", jest efektem działania naszej pamięci.
Wszyscy zapewne znają zasadę "trzech Z": zakuć, zdać, zapomnieć. Często, mimo naszych najszczerszych chęci, po tym, co z takim wysiłkiem "włożyliśmy do głowy", zostaje jedynie blade wspomnienie.
Dzieje się tak, ponieważ ucząc się w sposób tradycyjny, wykorzystujemy głównie naszą pamięć krótkotrwałą. A ta przechowuje informacje jedynie przez krótki czas. Rodzaj pamięci, posiadający możliwość "magazynowania" wiadomości przez długi okres, określany jest jako pamięć długotrwała. Nasze nazwisko, imię, numer telefonu, znajdują się właśnie w tym rodzaju pamięci.
Proces uczenia się powinien prowadzić do sytuacji, w której wszystkie nowe informacje zostają umieszczone w pamięci długotrwałej dostępnej. Dzięki temu, zasada "trzech Z" przestanie funkcjonować, a to, czego się nauczyliśmy, będziemy pamiętać przez bardzo długi czas.
Co można zrobić?
Specjaliści od pamięci zgodnie podkreślają, że bardzo ważnym elementem zapamiętywania jest sama chęć pamiętania. Wobec tego, aby coś utrwalić, musimy chcieć to zrobić. Jednocześnie wszyscy wiemy, że dla przeciętnego ucznia czy studenta nauka kojarzy się z czymś nieprzyjemnym i nieatrakcyjnym.
Sposobem na zmianę tego nastawienia są techniki pamięciowe. Ich rodowód sięga kilku tysięcy lat wstecz. Mnemotechnika, czyli sztuka zapamiętywania, wywodzi się z pięknego greckiego mitu o Mnemozynie. Zadziwiające jest, że mimo wysokiej skuteczności tak mało ludzi je stosuje.
Czym są techniki pamięciowe?
Wszystko polega na umiejętności przełożenia każdej informacji na obraz myślowy, który nasz mózg jest w stanie zapamiętać. Inaczej mówiąc, zamiana tego, co abstrakcyjne na coś konkretnego, co jesteśmy w stanie sobie wyobrazić.
Druga zasada mówi o kojarzeniu. Musimy połączyć ze sobą poszczególne części informacji, tak, aby powstał z tego swoisty łańcuch skojarzeń.
Kolejną bardzo ważną sprawą jest wyobraźnia. Wszystko, co chcemy zapamiętać, musimy sobie wyobrazić, zobaczyć na ekranie umysłu. Cały proces powinien opierać się na kilku prawach:
- skojarzenia powinny być śmieszne, niecodzienne,
- jednorazowo kojarzymy ze sobą tylko dwa elementy,
- obraz myślowy powinien być szczegółowy, dynamiczny i barwny.
Wystarczy spróbować
Chcemy, opierając się na powyższych zasadach, zapamiętać następujący ciąg słów: żarówka, koc, słoń, fortepian, ławka, włosy, akwarium, łóżko, biedronka, bateria.
Wyobraźmy sobie, że wsiadamy na wielką, lekko ciepłą żarówkę i używając jej jak rumaka, gonimy kraciasty, wełniany koc, używany przez słonia jako latający dywan. Przypadkowo nasz słoń jest wirtuozem gry na fortepianie, wobec tego wściekle wali w klawisze, spod których, podobne bańkom mydlanym, wylatują małe, zadbane, zielone ławki parkowe. Każda z nich czesze swoje bujne, rude włosy. Te z kolei znajdują upodobanie w kąpieli w akwarium, w którym nie ma rybek, za to wiele wylegujących się na piasku, łóżek. Przyglądając się im, spostrzegamy, że na każdym wielka biedronka tańczy fokstrota z baterią.
A co z liczbami?
Dla kogoś, kto stosuje techniki pamięciowe, nie stanowią problemu. Zasady pozostają te same, zmienia się jedynie technika. W poprzednim przypadku musieliśmy dokonać jedynie skojarzeń, obrazy, przynajmniej w postaci słów, mieliśmy już gotowe. Tutaj musimy najpierw zamienić liczby w coś, co będziemy mogli sobie wyobrazić. Posłuży nam do tego Fonetyczny Alfabet Cyfrowy (FAC). Jest to narzędzie przyporządkowujące cyfrom pewne głoski (dalej zwane znaczącymi). Dzięki temu możemy, abstrakcyjne dla naszego umysłu, liczby zamienić na ciąg rzeczowników, które następnie skojarzymy ze sobą w taki sam sposób, jak to robiliśmy przy liście słów.
FAC:
1. t lub d (to jest alfabet fonetyczny, a więc liczą się dla nas odpowiedniki dźwięczna - bezdźwięczna)
2. n7. j
3. m8. f lub w
4. r9. g lub k
5. s lub z 0. c
6. b lub p
Teraz musimy jedynie stworzyć rzeczowniki, które staną się dla nas obrazami poszczególnych cyfr. Uczynimy to, dodając do głosek wyżej wymienionych samogłoski, i tak:
0 - cel 4 - ryż 8 - wół
1 - duch5 - sól 9 - koń
2 - nóż6 - pal10 - taca
3 - mysz7 - Jaś
Załóżmy, że mamy do zapamiętania następujący ciąg cyfr: 234645233. Jednym ze sposobów jest stworzenie następującej historyjki, która pozwoli nam zamienić cyfry na słowa - obrazy. Wyobraź sobie, że dłubiesz nożem w ziemi, chcąc wykopać norkę dla stojącej obok ciebie i drżącej z zimna, małej, szarej myszki. Ta jednak nie zwraca na ciebie uwagi, ponieważ jest zajęta konwersacją z dużą, przemądrzałą, ciągle podskakującą rybą, rzucającą ryżem w sanie, w których z ogromną prędkością pędzi twoja mama.
Używając tej techniki musimy pamiętać o jeszcze jednej rzeczy: To jest fonetyczny alfabet, więc najważniejsza dla nas jest wymowa, a nie pisownia!
Zapamiętywanie dat
Każdy musiał kiedyś zapamiętać jakąś datę. Robimy to zazwyczaj przez powtarzanie. Tymczasem czy nie przyjemniej byłoby ją zamienić na zabawną historyjkę? Okazuje się, że i "wkuwanie" dat może być interesującym doświadczeniem. Jak zapamiętać datę koronacji Bolesława Chrobrego? Wystarczy, że wyobrazimy sobie niezwykle odważnego Bolka (Bolesław Chrobry - mężny) biegnącego z tacą pełną nosów (1025) i wskakującego do wielkiej, złotej korony. Mikołaj Kopernika ogłosił swoje dzieło "O obrotach sfer niebieskich" w 1543 roku: zobaczmy dorodny koper (Kopernik) walczący z Atosem o ramę (1543) od roweru. W pewnym momencie Atos kontratakuje i celnym pchnięciem powala koper, dookoła którego zaczynają krążyć planety i gwiazdy (O obrotach sfer niebieskich).
W 1772 roku odkryty został podtlenek azotu (gaz rozweselający). Jak zapamiętać tę niezwykle ważną datę? Nic prostszego! Wyobraźmy sobie tuję (17) wdychającą gaz i śmiejącą się do rozpuku. Oczywiście wdycha go z jena (72) (zobaczmy pieniążek z kwiatem wiśni na awersie, co przypomni nam, że jen jest jednostką monetarną Japonii).
Podsumowanie
Kolosalne znaczenie dla pamięci ma wyobraźnia i to jest drugi powód, prócz oczywistych korzyści z zapamiętywania, dla którego warto stosować techniki pamięciowe. Wyobraźnia to także umiejętność twórczego myślenia, a nie ma lepszego ćwiczenia kreatywności niż trenowanie umiejętności wyobrażania.
Można powiedzieć, że aby lepiej wykorzystywać naszą pamięć musimy odejść od uczenia się tradycyjnego i zamienić je w swoistą zabawę z własnym umysłem.
Wykorzystując techniki pamięciowe będziecie w krótkim czasie w stanie zapamiętać wszystko co zechcecie bez wysiłku i z przyjemnością. Techniki, które przedstawiłem, są tylko przykładami. Chcę jedynie wspomnieć, że w podobny sposób można zapamiętywać wzory, obce słówka, kształty, nazwy własne itp. Zainteresowanych odsyłam do lektury, a wszystkich gorąco zachęcam do zabawy z własną pamięcią.
ĆWICZENIA POMAGAJĄCE USPRAWNIĆ PAMIĘĆ
I. Wykorzystując poznane techniki, zapamiętaj poniższą listę słów:
Zając Słoń Wulkan Trzmiel Rower Pieniądze Klif Rapier Wlew Szczotka Niedźwiedź Dom Samochód Słońce Kilof Okno Drzewo Róża Otwór Kartka
II. Wykorzystując FAC wypełnij wszystkie puste miejsca.
P= ________T= _______W= ______K= ______
B= ________K= _______M= ______Z= ______
D= ________S= _______J= _______G= ______
R= ________ N= _______C= ______1= ______
4= ________8= ________10= ______2= ______
9= ________7= ________3= _______5= _______
6= ________ 836= WMB, FMP765= ________553= ______
923= ________34= _________24= _______12= ________90= ________ 45= ________tarantula= 1421 fosa= _______ wiertarka= ________scyzoryk= ________kapa= _______paw= _______
capstrzyk= ________komenda= _______ Missisipi= ______
III. Zapamiętaj cztery podane niżej 15-cyfrowe liczby, dając sobie najwyżej 1,5 minuty na każdą:
a) 798564739095436
b) 958777438383636
c) 647665484365652
d) 545677345468796
IV. Zapamiętaj następujące daty:
1770 urodził się Beethoven1605 bitwa pod Kircholmem
1525 Hołd pruski 1569 Unia lubelska
1815 bitwa pod Waterloo1789 rewolucja francuska
V. Ucz się wierszy lub cytatów na pamięć. Zacznij od tych:
1. Ćwiczenie prowadzi do nawyku, nawyki budują charakter, a charakter to Twoje przeznaczenie.
2. Jedyny sposób na to, by odkryć granice możliwości, to przekroczyć je i sięgnąć po niemożliwe.
Artur C. Clarke
3. Nie ma złej pamięci, a tylko dobrze lub źle wyćwiczona.
Harry Lorayne
4. Wyobraźnia jest cenniejsza niż wiedza.
Albert Einstein
5. Pamięć jest matką wiedzy, matką pamięci - metoda.
6. Mądry człowiek zapamiętuje wszystko, sprytny zapamiętuje ludzi.
7. Człowiek, który zna dwa języki, jest wart dwóch ludzi.
Napoleon
8. Jesteś zdrowy i silny nie dzięki temu, ile jesz, ale ile Twój organizm zdoła przyswoić.
Stajesz się zamożny nie dzięki temu, ile zarabiasz, ale ile zostaje Ci w kieszeni.
Stajesz się mądry nie dzięki temu, ile i czego się uczysz, ale ile zdołasz zapamiętać.
