Zesp Roszpunki, czyli kompulsywne zjadanie wosw. To nie jest po prostu "zy nawyk"

Trudno zrozumie t bajkow nazw zespou. Jego konsekwencje s bardzo powane. Ludzki odek nie trawi wosw, wic mog si w nim gromadzi i zbija w kokon z ogonem sigajcym jelita cienkiego. Niestety, nastolatki z zespoem Roszpunki nie yj dugo i szczliwie.

Niemal co kilka miesicy w mediach pojawiaj si informacje o tym, e gdzie na wiecie (w Indiach, Rosji, Kazachstanie, USA etc.) chirurdzy wydobyli z czyjego odka kul wosw, niejednokrotnie o imponujcej wadze do kilku kilogramw. Czsto okazuje si, e lekarze ratowali ycie nastolatce i udao si to dosownie w ostatniej chwili. Niestety, wielu pacjentw nie ma tyle szczcia i pomoc przychodzi za pno. Trudno oceni skal problemu, bo ostateczn przyczyn zgonu jest zwykle niedrono jelit, a materiay rdowe nie podaj, co j wywoao. Tak czy owak, zdecydowanie za mao mwi si o tym, skd wosy w odkach si bior i czy dramatycznym konsekwencjom mona jako zapobiega.

Emocje - pierwotne rdo zespou Roszpunki

Zesp Roszpunki to kompulsywne zjadanie swoich wosw. Jego nasilenie bywa bardzo zrnicowane i niejednokrotnie otoczenie lekceway problem. Nastolatka trzymajca w ustach kosmyk wosw co najwyej jest krytykowana ze wzgldw higienicznych. Rzeczywicie, wielokrotnie taki nawyk jest przejciowy, wosw do odka trafia niewiele przy ich przypadkowym poykaniu i raczej nie koczy si na bloku operacyjnym. Z drugiej strony: po latach zbierania fragmentw wosw moe nastpi ich grona kumulacja i problemy. Ponadto - warto przyjrze si emocjom osoby, ktra z takim nawykiem ma problem i z pewnoci nie zaszkodzi rozmowa z psychologiem oraz poznanie technik odwracania uwagi od "kuszcych" kosmykw. Zwaszcza teraz, gdy obserwujemy eksplozj problemw emocjonalnych zwizanych z lkiem o zdrowie i przyszo, nie lekcewamy takich sygnaw.

Osoby z klasycznym zespoem Roszpunki zwykle cierpi na trichotillomani, czyli wyrywaj swoje wosy, poczon z trichofagi - obsesyjn potrzeb ich zjedzenia. To ju zjawisko grubszego kalibru, wystpujce u osb, ktrym towarzysz lki, poczucie osamotnienia i depresja. Czsto choruj na ni osoby z nerwicami. Zjadanie wosw jest ukrywane, odbywa si w samotnoci i czsto jest zauwaane dopiero wtedy, gdy fryzura jest przerzedzona, jak przy ysieniu. To ju sytuacja, gdy bez pomocy psychiatrycznej sytuacji nie udaje si opanowa.

Zobacz wideo

Marginalny problem?

Na zesp Roszpunki mona zachorowa w kadym wieku, ale gone przypadki dotyczyy gwnie nastolatkw i modych kobiet. Na ile czsty to problem? Liczba oficjalnie odnotowanych przypadkw wskazuje, e zjawisko dotyczy okoo 0,5 procenta. Zesp polskich ekspertw, zoony z pediatrw, psychiatrw, gastrologw i chirurgw, ktry zaj si szerzej zjawiskiem, oszacowa, e problem jest zdecydowanie czstszy. Ich zdaniem dotyczy 1,5 procenta mczyzn i 3,4 procent kobiet. W USA w badaniach spoecznych a sze procent badanych deklarowao, e "zajmuje si nawykowo swoimi wosami".*

Po co ludzie mieliby u, gry i poyka wosy? Bezporedni przyczyn s stany napicia - nawyk umoliwia rozadowanie. Niestety, na chwil. Oczywicie, nie jest to sposb, po ktry bdzie siga kady z nas. Prawdopodobnie siganie po takie "rozwizanie" problemw sigaj osoby z zaburzeniami emocjonalnymi, uwarunkowanymi rodowiskowo oraz genetycznie (trichotillomania i trichofagia czsto wystpuj rodzinnie). Zesp Roszpunki zwykle "stanowi element szerszego spektrum powtarzalnych zachowa skoncentrowanych na ciele" - podkrelaj eksperci.

Ze wzgldu na zrnicowane problemy i ich konsekwencje, osob dotknit zespoem Roszpunki powinno zajmowa si co najmniej kilku specjalistw, w tym dermatolog, chirurg, gastrolog, psychoterapeuta, a ich prac powinien koordynowa psychiatra.

Zesp Roszpunki - objawy i konsekwencje

Wyranym objawem zaawansowanego zespou Roszpunki jest wspomniany ubytek wosw. Bywa jednak, e pozostaje dugo niezauwaony. Osoba nim dotknita najczciej pozyskuje je z wicej ni jednego miejsca - poza wosami na gowie wyrywane s te inne z twarzy (brwi, rzsy, wsy, broda), powierzchni ciaa. Czasem kosmyki nie s zjadane w caoci. Chory odgryza tylko ich fragmenty - od strony cebulki po wyrwaniu lub same kocwki, a wosy mog wtedy pozosta na gowie.

Wwczas dopiero konsekwencje kokonu z wosw w odku mog by zauwaone jako pierwsze - oglne osabienie, obrzki, wymioty, ble brzucha. Bywa, e zbita masa wosw przesuwa si w brzuchu i jest to widoczne. Osoba z odkiem wypenionym wosami poza brzuchem bywa wychudzona, ma rne cechy niedoywienia, bo pojemno ukadu pokarmowego jest okrelona, a brak moliwoci pynnego przemieszczania si treci pokarmowej zaburza cay proces wchaniania.

Osoby zjadajce wosy nieraz trafiaj do chirurga, nawet jeli zaburzenie nie doprowadzi do niedronoci jelit. Inne grone powikania to uoglniony stan zapalny, zapalenie trzustki, wyrostka robaczkowego i pknicie jelit.

Dorane leczenie nie jest rozwizaniem problemu. Po zabiegu wskazana jest psychoterapia i regularne kontrole pozwalajce wykluczy ponowne gromadzenie wosw.

* Dane merytoryczne i statystyczne za: Marta Gawowska-Sawosz, Oddzia Kliniczny Psychiatrii Samodzielnego Publicznego Dziecicego Szpitala Klinicznego w Warszawie, i wsp. "Trichotillomania i trichofagia - rozpoznawanie, leczenie, zapobieganie. Prba ustanowienia standardw leczenia w Polsce", Psychiatria Polska, 2016.