Czy wiesz, co kupujesz? Sprawdzamy produkty, które wkładasz do swojego koszyka

Może nie zdajesz sobie z tego sprawy, ale podczas zakupów żywności jest z tobą cały sztab niewidocznych pomocników. Dzięki nim masz być bezpieczny, możesz dokonywać świadomych wyborów, a wytwórcy są kontrolowani na każdym etapie produkcji. O każdym towarze możesz dowiedzieć się więcej, niż niejednokrotnie producent chciałby ci powiedzieć.

Jeszcze zanim Polska weszła do Unii Europejskiej, Wspólnota powołała w 2002 roku EFSA (European Food Safety Authority), czyli Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności. Była to bezpośrednia odpowiedź na kryzysy żywieniowe, które nękały Europę w latach 90. ubiegłego wieku, jak choroba szalonych krów czy pojawienie się trujących dioksyn w paszach. EFSA, działając na poziomie europejskim, dba o interesy każdego konsumenta i pilnuje, by to, co trafi do twojego koszyka, było dla ciebie najlepsze.

A tak konkretnie?

Wyobraź sobie, że planujesz wrzucić do koszyka keczup. Żeby to było możliwe, najpierw musi udać się uprawa pomidorów. Kwitnąca roślina wymaga zapylenia. EFSA podejmuje szereg inicjatyw, mających na celu ochronę owadów zapylających. Tegoroczna sesja w ramach Europejskiego Tygodnia Zapylania, organizowana wspólnie przez EFSA i Europejską Agencję Chemikaliów (ECHA), koncentrowała się przede wszystkim na ocenie ryzyka środowiskowego.

EFSA często ściśle współpracuje z ECHA, a także z Europejską Agencją Leków (EMA), Europejskim Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) czy Europejską Agencją Środowiska (EEA). Wszystkie bowiem, w pewnym stopniu mają wpływ na jakość tego, co jemy i w efekcie na zdrowie oraz bezpieczeństwo konsumenta.

Możliwe, że rolnik, który hoduje pomidory na twój keczup, do zwalczania chwastów wykorzysta glifosat. Ten popularny środek zbiera negatywne oceny ekologów i organizacji konsumenckich, chociaż amerykańskie i europejskie organizacje związane z żywnością uważają go za bezpieczny. EFSA i ECHA rozpoczęły równoległe konsultacje dotyczące wstępnych ocen naukowych glifosatu. Celem jest niezależne rozstrzygnięcie nie tylko bezpośredniego wpływu glifosatu na zdrowie, ale też skutków odległych jego stosowania.

Wnioski EFSA zawsze opierają się na przesłankach naukowych i aktualnych danych. Ostatnio urząd zaktualizował swoją ocenę bezpieczeństwa dodatku do żywności, dwutlenku tytanu (E 171). Według prof. Mageda Younesa, przewodniczącego panelu ekspertów EFSA ds. dodatków do żywności i aromatów (FAF), E171 nie może już być uważany za bezpieczny dodatek do żywności, głównie ze względu na możliwą genotoksyczność.

Urząd wpływowy i niezależny

Taka ocena EFSA ma znaczenie. Chociaż to instytucja o charakterze doradczym i badawczym, która nie tworzy bezpośrednio prawa, ma na nie ogromny wpływ. Urząd powołany z inicjatywy Parlamentu Europejskiego i Rady, działa niezależnie od instytucji europejskich i Państw Członkowskich UE. Opinie wydawane przez EFSA stanowią wsparcie naukowe dla decydentów/organów zarządzających. Komisja Europejska m.in. na ich podstawie podejmuje działania legislacyjne, stanowią więc one fundament dla przepisów UE.

Urząd zatrudnia ponad 430 osób. Opinie EFSA są wypracowywane przy udziale wyspecjalizowanych, niezależnych ekspertów, a następnie są poddawane publicznym konsultacjom. Ostateczna wersja opinii jest powszechnie dostępna - publikowana na stronie EFSA.

Dzięki współpracy EFSA z odpowiednimi organizacjami na poziomie krajów członkowskich (w Polsce z GIS) i lokalnie (u nas sanepidy), możliwy jest stały monitoring jakości i bezpieczeństwa żywności. W przypadku zanieczyszczeń czy ryzyka zatruć pokarmowych, możliwe jest precyzyjne śledzenie łańcucha żywieniowego od producenta po nasz stół. Znalezienie przyczyny pozwala szybko dusić ogniska skażeń i zakażeń. Znacznie skuteczniej niż kiedyś.

Edukacja i świadomość #EUChooseSafeFood

Wróćmy do naszego keczupu i pozostałych zakupów. Na opakowaniu znajdziesz wiele przydatnych informacji, dotyczących składu, wartości odżywczych, czasu przydatności do spożycia, kraju pochodzenia, a nawet ustalisz, czy opakowanie można poddać recyklingowi.

Dowiesz się, ile pomidora w pomidorze, czy producent nie przesadził z cukrem lub z solą, czy cena za produkt nie jest wygórowana, a także ustalisz, czy nie ma śladowych ilości alergenów, które mogłyby ci zaszkodzić, jeśli masz problem z uczuleniem pokarmowym.

Ocenia się, że Europejczycy są wyjątkowo świadomi zagrożeń związanych z żywnością i umieją prawidłowo interpretować dostarczane im informacje. To kolejna zasługa EFSA, która pośrednio i bezpośrednio angażuje się w liczne kampanie edukacyjne dla konsumentów.

Wiele inicjatyw wspieranych przez dietetyków czy media jest inspirowanych przez EFSA. Wszystko po to, żebyś miał wybór. To ty ostatecznie decydujesz, co jesz, ale EFSA dba, żeby był wybór świadomy

Więcej o: