"Plandemia, szczepionki zabijają, spisek farmaceutów, chemtrails". Naukowcy wiedzą, kto najczęściej wierzy w teorie spiskowe

Naukowcy opisują cztery psychologiczne mechanizmy, które mogą wyjaśniać, dlaczego osoby o osobowości narcystycznej szybko ulegają urokowi teorii spiskowych. To paranoja, łatwierność, potrzeba kontroli i dominacji oraz przekonanie o własnej wyjątkowości.

Więcej artykułów o zdrowiu przeczytasz na głównej stronie Gazeta.pl.

Teorie spiskowe pojawiały właściwie w każdej epoce, a dzisiaj znalazły sobie szczególnie "przyjazne" środowisko, jakim są media społecznościowe, gdzie łatwo i szybko znajdują zwolenników. Jedną z grup najbardziej podatnych na tego typu dezinformację są osoby o osobowości narcystycznej.

Narcyzm to zaburzenie osobowości polegające na silnym przekonaniu o własnej wyższości. Taka osoba widzi tylko siebie, jest sama dla siebie najważniejsza i domaga się od innych specjalnego traktowania. Inni ludzie służą mu tylko do potwierdzania własnej wyjątkowości. Narcyz nieustannie domaga się pochwał i nie znosi ludzi, którzy mu nie schlebiają. Jest przekonany, że jego zalety stawiają go ponad przeciętnymi ludźmi i predestynują do specjalnego traktowania. Zdaniem naukowców narcyzm charakteryzują trzy główne cechy: antagonizm, ekstrawersja agencyjna i neurotyzm.

- Uważamy, że każdy z tych elementów narcyzmu może predysponować ludzi do popierania teorii spiskowych ze względu na różne procesy psychologiczne - piszą naukowcy na łamach czasopisma "Current Opinion in Psychology". Zespół, składający się z badaczy z Uniwersytetu w Kent, Polskiej Akademii Nauk i Uniwersytetu w Cambridge skoncentrował się na zbadaniu, dlaczego osoby narcystyczne częściej niż inni ludzie wierzą w teorie spiskowe.

Jak definiuje się wyżej wspomniane trzy aspekty narcyzmu?

Narcystyczny antagonizm pomaga narcyzowi zdominować inne osoby, jest sposobem na uzyskanie kontroli nad ludźmi poprzez obniżanie ich wartości oraz deprecjonowanie głoszonych przez nich opinii. Ekstrawersja agencyjna oznacza, że narcyz stara się zdobyć powszechny podziw wmawiając sobie i innym, że jest wyjątkowy. Potrafi być przy tym przekonujący, a nawet czarujący oraz pewny siebie. Narcystyczny neurotyzm natomiast oznacza "skłonność do emocjonalnego i irracjonalnego reagowania na informacje, często wiąże się z niską samooceną, trudnościami w związkach i wstydem, a także z paranoją".

Naukowcy uważają, że te trzy aspekty narcyzmu mogą sprzyjać wierze w teorie spiskowe i wiążą się z paranoją, łatwowiernością oraz z potrzebą dominacji, kontroli i wyjątkowości, odczuwaną przez narcyza.

Zobacz wideo Teorie spiskowe wokół szczepień. "To tragikomiczne"

Dlaczego narcyz tak łatwo wpada w sieć teorii spiskowej?

Po pierwsze narcyz jest podatny na teorie spiskowe ponieważ ulega paranoi: naprawdę wierzy, że inni są celowo złośliwi wobec niego i dążą do tego, aby go zniszczyć lub zdominować.

Paranoja może wyjaśniać związek pomiędzy teoriami spiskowych z dwoma składnikami narcyzmu: neurotyzmem i antagonizmem

- piszą badacze.

- Badania pokazują, że teorie spiskowe przemawiają nie tylko do osób o wysokim poziomie indywidualnego narcyzmu, ale mogą także zasilać zbiorowy narcyzm, czyli przekonanie, że jakaś grupa społeczna jest wyjątkowa i zasługuje na specjalne traktowanie - zauważają eksperci.

Narcyza cechuje łatwowierność, mimo iż jest zazwyczaj pewny swoich umiejętności, osądów i inteligencji. Ta naiwność wiąże się z tym, że narcyz rzadko sprawdza źródło swoich informacji.

Do paranoi i łatwowierności dołącza potrzeba kontroli i dominacji, które kieruje życiem narcyza. Teorie spiskowe dają mu ponadto poczucie, że oto ma dostęp do poufnych informacji, co bardzo mu odpowiada, ponieważ dzięki temu może się poczuć jeszcze bardziej wyjątkowy.

- Paranoja prowadzi do podatności na teorie spiskowe, a potrzeba zachowania kontroli w czasach niepewności, takich jak pandemia, może skłaniać narcyzów do chwytania się dziwacznych twierdzeń po to, aby mogli poczuć, że nadal kontrolują swoje życie. A antagonizm wysuwa się na pierwszy plan, gdy ktoś kwestionuje poglądy narcyza dotyczące teorii spiskowych, co tylko wzmacnia jego przekonania - czytamy w podsumowaniu.

Jeszcze bardziej niepokojące jest to, że osoby narcystyczne "lubią postrzegać siebie, jako kwalifikujące się do uprawiania polityki i mają tendencję do rozważania kandydowania na urząd".

- Wydaje się również, że narcyzm jest wyższy wśród przywódców politycznych (w porównaniu z ogółem ludności), zwłaszcza wśród populistów lub autokratów - piszą badacze. A jeśli przy tym mają skłonność do teorii spiskowych, nie wróży to nic dobrego.

Źródła: ScienceDirect.com, Current Opinion in Psychology, MedicalXpress.com

Więcej o: