Celiakia, czyli nietolerancja glutenu. Czy zmiana diety wystarczy, aby ją opanować?

Celiakia, nazywana też chorobą trzewną, to schorzenie o podłożu autoimmunologicznym, wywołane nietolerancją glutenu - białka występującego w nasionach owsa, pszenicy, jęczmienia i żyta. Jakie objawy daje ta dolegliwość? Jak przebiega proces jej leczenia?

Celiakia - co to za choroba?

Celiakia jest zaliczana do grupy schorzeń autoimmunologicznych, co oznacza, że układ odpornościowy rozpoznaje tkanki organizmu jako obce. W następstwie, inicjowana jest odpowiedź immunologiczna, mająca na celu zwalczanie "intruza". W przypadku opisywanej dolegliwości, układ immunologiczny atakuje jelito cienkie.

Jak wskazują dane statystyczne, na celiakię może cierpieć nawet 2 proc. populacji. Specjaliści są jednak zdania, że te szacunki są mocno zaniżone. Wynika to z faktu, że różnorodność objawów i przebiegu schorzenia sprawia, że znaczna część przypadków pozostaje nierozpoznana. 

Celiakia najczęściej ujawnia się w wieku dziecięcym, ale nie jest to regułą. Zdarza się, że objawy choroby dają o sobie znać między 35. a 55. rokiem życia, a w niektórych przypadkach - nawet później. Dane statystyczne dowodzą, że kobiety chorują na celiakię dwa razy częściej niż mężczyźni. 

Osoby zdrowe nie powinny rezygnować z glutenuNie masz celiakii, dieta bezglutenowa nie daje ci żadnych korzyści zdrowotnych - dowodzą najnowsze badania

Celiakia: najczęstsze objawy

W wielu przypadkach, celiakia rozwija się bez jakichkolwiek objawów. Aż 30 proc. dorosłych chorych, u których choroba zostaje rozpoznana, przechodziło łagodną postać tej dolegliwości w wieku dziecięcym.

Celiakia może przyjmować kilka postaci klinicznych, które dają różne symptomy. Pod względem przebiegu, schorzenie należy dzielić na:

  • postać klasyczną - najczęściej dotyczy małych dzieci. Objawia się bólami brzucha, wzdęciami i przewlekłymi biegunkami. Ze względu na upośledzenie wchłaniania składników odżywczych, u chorych może wystąpić spowolnienie rozwoju. Nieprawidłowe trawienie tłuszczu przyczynia się do występowania tego makroskładnika w stolcu, natomiast ograniczone wchłanianie żelaza może skutkować niedokrwistością;
  • postać zaniedbana - o takiej formie choroby należy mówić w sytuacji, w której osoba ze zdiagnozowaną celiakią nie przestrzega zaleceń żywieniowych lub gdy schorzenie nie zostaje szybko rozpoznane. Objawy celiakii zaniedbanej to przede wszystkim niedobór masy ciała, niski wzrost i zaburzenia w obszarze układu kostnego. U niektórych chorych występuje opóźnienie lub zaburzenie dojrzewania płciowego, co w późniejszym czasie może przełożyć się na niepłodność;
  • postać nietypowa - w przebiegu nietypowej celiakii, chorzy najczęściej nie odczuwają typowych dolegliwości jelitowych. Występują u nich symptomy, które wydają się być bez związku z tym schorzeniem: uczucie przewlekłego zmęczenia, zaburzenia psychiatryczne i neurologiczne, niedokrwistość o charakterze przewlekłym, zapalenie stawów, niepłodność i osteoporoza. W wielu przypadkach, nietypowa celiakia współistnieje z innymi chorobami autoimmunologicznymi, jak choćby z toczniem, cukrzycą typu I czy z reumatoidalnym zapaleniem stawów;
  • postać późno ujawniająca się - w tym przypadku, występowanie symptomów najczęściej ma związek z działaniem dodatkowego czynnika wyzwalającego, którym może być ciąża, nagła ekspozycja na silny stres lub infekcja. W tej postaci, schorzenie może przybrać formę opryszczkowatego zapalenia skóry, czyli choroby Duhringa. Jakie symptomy daje wówczas celiakia? Objawy skórne mają postać pęcherzyków i grudek, które mogą pojawić się na dowolnym obszarze ciała.
Zobacz wideo Czy gluten to cichy zabójca? [NaZdrowie]

Celiakia: rozpoznanie schorzenia

W jaki sposób rozpoznawana jest celiakia? Badanie serologiczne służy oznaczeniu przeciwciał typowych dla tego schodzenia: TG2, EMA i DGP. Trzeba jednak podkreślić, że pozytywny wynik testu nie wystarczy do zdiagnozowania choroby. Konieczne jest rozszerzenie diagnostyki o pobranie wycinków błony śluzowej jelita cienkiego. Badanie mikroskopowe jest ostatecznym potwierdzeniem celiakii.

Choroby jelit -  m.in. to celiakia - inaczej choroba trzewna, prowadzi do zaniku kosmków jelitowychChoroby jelit - jakie dają objawy, jak je rozpoznać i jak wygląda leczenie chorób jelit?

Celiakia - leczenie

Podstawą leczenia celiakii jest całkowita eliminacja glutenu z diety. Kilkutygodniowa terapia doprowadza do zagojenia błony śluzowej jelita cienkiego, a po kilku miesiącach we krwi nie stwierdza się już obecności typowych przeciwciał. 

Należy podkreślić, że choroby nie da się wyleczyć. Chorzy muszą do końca życia przestrzegać zaleceń dietetycznych. Dalsze leczenie lekarskie ma charakter zachowawczy.

Zobacz też: Nieceliakalna nietolerancja glutenu - co to za schorzenie? Jak je zdiagnozować i jak wygląda leczenie? 

Więcej o: