W lasach zaroiło się od jadowitych żmij. Co warto o nich wiedzieć? [PORADNIK]

Ma charakterystyczną, pionową źrenicę i jest jedynym jadowitym wężem w Polsce. Choć przed człowiekiem zwykle szybko ucieka, to jednak podczas wiosennych wędrówek lepiej dokładnie patrzeć pod nogi, by przypadkiem nie nadepnąć często mylonej z innymi gatunkami żmii zygzakowatej.

Więcej ważnych informacji o zdrowiu znajdziesz na naszej stronie głównej Gazeta.pl.

Kilka cieplejszych dni, wiosenna pogoda i spora wilgotność sprawiły, że obudzone z zimowego letargu żmije zaczęły pojawiać się w Polsce jak grzyby po deszczu. Z całego kraju płyną doniesienia o przypadkowych spotkaniach oko w oko z wijącym się po podłożu wężem z charakterystycznym zygzakiem na grzbiecie.

Ostatnio żmije zygzakowate (Vipera berus) uaktywniły się w Tatrach, w Karkonoszach czy w Górach Sowich. W okolicach Wałbrzycha stały się zaś jedną z lokalnych "atrakcji" i zdążyły już zmrozić krew w żyłach mieszkańców okolicznych terenów.

Co to jest małpia ospa? Objawy, przyczyny, sposoby leczeniaMałpia ospa: co wiemy o chorobie, która pojawiła się w Europie?

Żmija zygzakowata jest często mylona z innymi gatunkami węży, które podlegają ochronie. Podobnie jak zaskroniec zwyczajny żmija zygzakowata objęta jest częściową ochroną w naszym kraju. Można ją spotkać  na łące, między krzewami lub korzeniami drzew. Chętnie wygrzewa się też na przydrożnych kamieniach.

Kąsa stosunkowo rzadko, ale lepiej nie wchodzić jej w drogę. Czujność warto zachować zwłaszcza teraz, kiedy przypada pora godowa żmij. Na przełomie kwietnia i maja samce zaczynają toczyć pomiędzy sobą rytualne walki, podczas których unoszą wysoko głowy, próbując opleść przeciwnika i przygnieść go do podłoża.

 

Co zrobić, jeśli spotkamy żmiję zygzakowatą?

Jeśli wybieramy się na łono przyrody, warto mieć odpowiednie ubranie i w pełni zakrywające stopę buty. Podczas spaceru powinniśmy nie tylko ostrożnie stawiać kroki i zwracać uwagę na to, co mamy pod nogami, ale także w miarę możliwości wspomóc się zwykłym, drewnianym kijkiem lub gałązką, którą można stukać o podłoże, by odstraszyć przypadkowo przemieszczającą się tą samą trasą żmiję.

Tak jak wszystkie gady w Polsce, wąż ten podlega częściowej ochronie gatunkowej i nie wolno go celowo zabijać lub okaleczać. Lepiej zachować dystans, nie wykonywać zbyt gwałtownych ruchów i nie prowokować żadnego osobnika do wchodzenia w zbędną konfrontację. Zanim oprzemy się o przydrożny kamień lub pień drzewa zawsze warto dokładnie sprawdzić, czy w szczelinie nie kryją się żmije.

Gdzie w Polsce występuje żmija zygzakowata?

Najczęściej żmiję zygzakowatą można zauważyć na obrzeżach lasów lub podmokłych łąkach na terenie całego kraju. Niektóre osobniki lubią przebywać w gęstych zaroślach, norach gryzoni, drobnych szczelinach skalnych albo na torfowiskach.

Czy żmija zygzakowata może zabić człowieka?

Choć żmija zygzakowata jest najbardziej aktywna w nocy, to jednak za dnia często przebywa w dobrze nasłonecznionych miejscach i lubi wygrzewać się w cieple. Atakuje tylko w ostateczności. Jeśli chce wystraszyć przeciwnika, zaczyna głośno syczeć. Przed ludźmi najczęściej ucieka, ale podczas wędrówek na łonie natury lepiej zachować ostrożność, bo przypadkowo napotkana żmija nie zawsze zdąży umknąć i schować się w zarośla. Ukąszenia bardzo rzadko okazują się śmiertelne dla osób dorosłych. Największe niebezpieczeństwo zagraża dzieciom i osobom starszym, z obniżoną odpornością.

Pozytywnych skutków biegania jest wiele, ale nie o wszystkich mówi się powszechnieCo się dzieje z ciałem, kiedy biegasz? 10 skutków joggingu

Jak wygląda ślad po ukąszeniu żmii zygzakowatej?

W miejscu, w którym zaatakowała nas żmija, można zauważyć dwie charakterystyczne ranki lub drobne, bolesne otarcia naskórka. Oprócz problemów z oddychaniem i uczucia duszności u ukąszonych osób czasem pojawia się opuchlizna wokół zadraśnięcia na skórze. Od 30 do 60 proc. przypadków ukąszeń żmii zygzakowatej kończy się tym, że jad w ogóle nie zostaje wstrzyknięty.

Uważaj na jadowite żmije podczas wiosennych wędrówekUważaj na jadowite żmije podczas wiosennych wędrówek grafika: Marta Kondrusik

Co zrobić, jeśli ukąsi nas jadowita żmija?

Jad żmii zygzakowatej jest toksyczny i uszkadza ludzki układ nerwowy. Może prowadzić do zmian rytmu pracy serca i zmniejszać krzepliwość krwi. Jeśli dojdzie do ukąszenia, powinniśmy najpierw zidentyfikować na ciele dwie ranki położone w odległości około 1 cm od siebie.

W ciągu 10 minut od wypuszczenia jadu może pojawić się zaczerwienienie i obrzęk świadczący o tym, że zostaliśmy pokąsani przez żmiję zygzakowatą. Wówczas powinniśmy wezwać pomoc medyczną ze względu na ryzyko rozwoju martwicy tkanek.

Poszkodowani mogą wymagać podania antytoksyny końskiej, która neutralizuje toksyczność jadu (środek ten nie może być stosowany u osób uczulonych na białko końskie).

Objawy ukąszenia przez żmiję zygzakowatą:

  • dwie ranki w postaci punktowych zmian w odległości 1 cm (mogą krwawić);
  • obrzęk (czasem bąble przypominające pokrzywkę);
  • zaczerwienienie;
  • ból w okolicy zranionego miejsca;
  • osłabienie, znużenie, senność;
  • gorączka;
  • zaburzenia świadomości;
  • problemy z oddychaniem;
  • dreszcze, poty;
  • biegunka, wymioty
  • zaburzenia rytmu serca;
  • wypieki na twarzy, uczucie gorąca.

Pierwsza pomoc w razie ukąszenia przez żmiję zygzakowatą

Wskazane jest zachowanie spokoju i opanowanie nerwów. Najważniejsze jest zapewnienie bezpieczeństwa zarówno osobie poszkodowanej, jak i samemu sobie, dlatego lepiej upewnić się, czy przypadkowo spotkane zwierzę zdołało uciec lub czy nie narażamy się na ponowną konfrontację z kolejną żmiją (w końcu nieszczęścia chodzą parami).

Jeśli po ukąszeniu pojawił się obrzęk i mamy pewność, że mieliśmy do czynienia ze żmiją zygzakowatą, ranę można polać zwykłą, czystą wodą lub nałożyć jałowy opatrunek (o ile mamy dostęp do prawidłowo wyposażonej apteczki).

Woda pomoże szybciej pozbyć się toksyn z jadu, ale nie powinno się w żaden sposób dodatkowo uciskać ani masować powstałych ran, by nie przyspieszyć przedostawania się do krwiobiegu trujących substancji. Ukąszona osoba powinna ograniczyć ruch i nie przemęczać się, dopóki nie zostanie jej udzielona profesjonalna pomoc medyczna.

Jak odróżnić żmiję zygzakowatą od innych węży?

Ma pionową, a nie okrągłą źrenicę – w przeciwieństwie do zaskrońców, gniewoszów czy padalców, z którymi jest często mylona. Zygzak na grzbiecie żmii nazywany jest potocznie kainową wstęgą i nie zawsze jest na tyle wyraźny, by móc go łatwo dostrzec. Na jej lekko spłaszczonej głowie tworzą się łuski ze wzorkiem podobnym do litery V, X lub Y.

Żmije zygzakowate mogą mieć różny kolor. Najczęściej ich zabarwienie jest brązowe, szare, żółtawe, oliwkowozielone lub czerwonawe.

W lasach zaroiło się od jadowitych żmij. Co warto o nich wiedzieć? [PORADNIK]W lasach zaroiło się od jadowitych żmij. Co warto o nich wiedzieć? [PORADNIK] grafika: Lasy Państwowe

Czym żywi się żmija zygzakowata?

Żaby, pisklęta, a także jaszczurki lub gryzonie stanowią najczęstsze pożywienie żmij – także tych młodych, które bardzo szybko stają się samodzielne.

Ile centymetrów ma żmija zygzakowata?

Zwykle długość przeciętnej żmii waha się w granicach 80-90 cm. Czasem można spotkać nieco dłuższe osobniki mierzące do 120 cm.

Więcej o: