Selen - czy spowalnia procesy starzenia? Co mówią badania naukowe

Selen, a mówiąc ściślej, związki selenu (selenoproteiny) mają właściwości przeciwutleniające, mogą więc spowalniać proces starzenia się organizmu i chronić przed wieloma chorobami podeszłego wieku. Najlepszym - i w zasadzie wystarczającym - źródłem selenu jest żywność. Najbogatsze w selen są orzechy brazylijskie oraz ryby.

Więcej o starzeniu się organizmu i sposobach spowalniania tego procesu przeczytasz na głównej stronie Gazeta.pl.

Selen to mikropierwiastek, który występuje w naszym ciele w ilościach śladowych. Nasz organizm pozyskuje go z pożywienia. Selen jest magazynowany przede wszystkim w tarczycy, a ponadto w mięśniach. Ciało wykorzystuje ten minerał do przeprowadzania kilku kluczowych procesów, takich jak metabolizm hormonów tarczycy i synteza DNA poprzez tak zwane selenoproteiny. Są to białka, w które wbudowany jest atom selenu.

Selenoproteiny mają działanie przeciwutleniające, to znaczy, że chronią organizm przed szkodliwym nadmiarem wolnych rodników (cząsteczek będących produktem ubocznym funkcjonowania organizmu). Wolne rodniki odpowiadają za uszkodzenia DNA i błon komórkowych, czym przyczyniają się do rozwoju stanów zapalnych, chorób oraz do starzenia się ciała.

Jak selen broni nas przed starzeniem się

Na łamach serwisu MedicalNewsToday możemy zapoznać się z przeglądem badań na temat roli selenu w procesie starzenia się organizmu. Czy selen może spowalniać procesy starzenia? Mimo iż wyniki badań są niejednoznacznie, wiele wskazuje na to, że selen ma tutaj sporo "do powiedzenia".

Naukowcy sugerują, że selen może zmniejszać przewlekłe stany zapalne w organizmie, które towarzyszą procesowi starzenia się i prowadzą do takich chorób jak rak, choroby układu krążenia i zaburzenia neuropsychiatryczne. Selen jest też zaangażowany w inicjowanie odporności i w regulowanie nadmiernej odpowiedzi immunologicznej.

Tę pozytywną rolę, graną przez selen, zawdzięczamy selenoproteinom, które kontrolują i usuwają nieprawidłowo sfałdowane białka (fałdowanie to proces formowania przez białko wysoko zorganizowanej, stabilnej struktury). Im mamy więcej lat, tym tych toksycznych białek gromadzi się w naszym ciele więcej, a wraz z nimi pojawia się ryzyko rozwoju chorób związanych z podeszłym wiekiem (w tym takich jak alzheimer, a także cukrzyca typu 2).

Po drugie, selen chroni skórę przed stresem oksydacyjnym, będącym skutkiem działania promieni ultrafioletowych (UV). Jaki proces za tym stoi? Selen kontroluje dwa enzymy antyoksydacyjne o nazwie peroksydaza glutationowa (GPx) i reduktaza tioredoksyny (TDR). Ten ostatni enzym występuje dość obficie w naskórku, gdzie jego zadaniem jest ochrona przed nadmiarem promieni UV, a w efekcie spowalnianie procesu starzenia się skóry.

Trzecia wymieniana przez naukowców przeciwstarzeniowa rola selenu wiąże się z telomerami. To fragment chromosomu zlokalizowany na jego końcu, który zabezpiecza go przed uszkodzeniem podczas kopiowania. Każdy kolejny podział komórki wiąże się ze skróceniem telomeru. To oznaka, że komórka się starzeje (ten proces uznaje się nawet za biomarker starzenia). Badania z 2020 roku sugerują, że poziom selenu w diecie osób po 45. roku życia wiąże się z długością telomeru i im więcej selenu, tym telomer dłuższy. Niektórzy badacze wiążą też selen z długowiecznością, ale tutaj wyniki badań pozostają sprzeczne.

Przed jakimi chorobami chroni nas selen? Naukowcy znajdują pośrednie dowody, że selen może chronić przed chorobami serca, nowotworami, chorobami tarczycy oraz przed spadkiem sprawności mózgu w starszym wieku, ale dostępne obecnie badania nie są ani jednoznaczne, ani rozstrzygające.

Zobacz wideo Na czym polega proces starzenia skóry? Wyjaśnia lekarz

Czy powinniśmy suplementować selen?

- W tej chwili nie ma solidnych dowodów, że suplementacja selenem przynosi korzyści osobie, która nie jest zagrożona niedoborem - czytamy na łamach "MedicalNewsToday".

Niedobór selenu jest rzadki, ponieważ jest go dość sporo w glebie, skąd jest pobierany przez rośliny, a także przez zwierzęta, żyjące w danym środowisku i żywiące się roślinami. Dzienna zalecana dawka dla dorosłej osoby to 55 μg (mikrogramów).

Zagrożenie niedoborem selenu dotyczy osób z HIV, dializowanych z powodu niewydolności nerek oraz tych, którzy mieszkają na terenach, gdzie dominują gleby ubogie w selen (np. niektóre regiony Chin, Rosji), szczególnie jeżeli są wegetarianami lub weganami.

Naturalne źródła selenu:

  • orzechy brazylijskie
  • tuńczyk, halibut, sardynki, krewetki
  • mięso wołowe
  • wyroby mleczne
  • brązowy ryż
  • jajka
  • pełnoziarnisty chleb
  • fasola, soczewica

Naukowcy przestrzegają przed suplementacją selenu (w przypadku niedoborów powinna być prowadzona pod nadzorem lekarza). Przekraczanie dawki 400 mikrogramów dziennie grozi łamliwością i wypadaniem włosów, łamliwością paznokci, zmianami skórnymi, uszkodzeniami szkliwa zębów. Ponadto powoduje mdłości, biegunkę, męczliwość, drażliwość. Pierwszą oznaką przedawkowania selenu jest zapach czosnku w wydychanym powietrzu i metaliczny posmak w ustach. Większe dawki selenu są toksyczne, prowadzą do ciężkich zaburzeń jelitowych, ostrej niewydolności oddechowej, niewydolności serca, nerek, objawów neurologicznych, a zatrucie selenem grozi śmiercią.

Źródła: MedicalNewsToday

Więcej o: