Oddawanie krwi: co ile i kiedy można, a jakie są przeciwwskazania?

Centra krwiodawstwa wciąż apelują o oddawanie krwi. Co ile można oddawać krew, by nie zaszkodzić swojemu zdrowiu? Jakie są przeciwwskazania do oddawania krwi, czy można oddawać krew po szczepieniu i po zachorowaniu na COVID? Szukamy odpowiedzi na te i inne pytania dotyczące oddawania krwi.

Oddawanie krwi po szczepieniu: czy można?

Wiele osób zastanawia się, czy możliwe jest oddawanie krwi po szczepieniu. Odpowiedź na to pytanie nie jest jednak jednoznaczna. Choć samo szczepienie nie dyskwalifikuje potencjalnego dawcy, a wręcz przeciwnie, dawców zachęca się do szczepień, to jednak przyjęcie szczepionki wiąże się z pewnymi ograniczeniami. Odradza się oddawanie krwi na dzień przed szczepieniem, zakazana jest też donacja w dniu przyjęcia szczepionki. Jeśli po szczepieniu wystąpią takie odczyny poszczepienne jak wysypka, gorączka czy osłabienie, krew można oddać nie wcześniej, niż po siedmiu dniach od ustąpienia objawów, o ile od szczepienia minęły co najmniej dwa tygodnie. Natomiast nawet gdy nie wystąpią objawy poszczepienne, po zaszczepieniu konieczne jest odczekanie odpowiedniego czasu, który zależny jest od rodzaju przyjętej szczepionki. I tak np. w przypadku szczepień inaktywowanymi/zabitymi wirusami, bakteriami lub riketsjami, szczepienia przeciw wściekliźnie bądź kleszczowemu zapaleniu mózgu czy przyjęcia anatoksyny błonicowej i tężcowej należy odczekać minimum 48 godzin do czasu oddania krwi. Taki czas wymagany jest również w przypadku podania szczepionki typu mRNA przeciwko COVID-19 (firm Pfizer i Moderna). Zaszczepienie szczepionką firm Astra Zeneca lub Johnson&Johnson obliguje do odczekania 14 dni od podania szczepionki. Z kolei w przypadku szczepionek z osłabionymi bakteriami i wirusami przed oddaniem krwi należy odczekać cztery tygodnie od szczepienia, zaś bierne uodparnianie surowicami odzwierzęcymi wyklucza możliwość oddawania krwi przez okres trzech miesięcy.

COVID-19 atakuje układ oddechowy. Przywrócenie funkcji płuc może wymagać terapii i ćwiczenia głębokiego oddychaniaJak jest prawidłowa saturacja krwi. Kiedy i dlaczego mierzy się saturację krwi?

Kiedy nie można oddawać krwi?

Warto wiedzieć, kiedy nie można oddawać krwi, by nie zaszkodzić swojemu zdrowiu, ani zdrowiu przyszłych biorców. Krwi nie wolno oddawać zbyt często: mężczyźni powinni oddawać krew nie częściej niż sześć razy w roku, zaś kobiety - nie częściej niż cztery razy w roku. Przy tym przerwa pomiędzy kolejnymi donacjami musi wynosić minimum osiem tygodni. Kobiety nie mogą oddawać krwi w czasie ciąży, a także podczas miesiączki i do trzech dni od jej zakończenia. Oddawanie krwi należy odsunąć w czasie po wizycie u dentysty, leczenie kanałowe lub ekstrakcja zęba uniemożliwiają donację przez kolejne siedem dni. Krwi nie można też oddawać w czasie sześciu miesięcy od:

  • założenia szwów,
  • zabiegu chirurgicznego,
  • badania endoskopowego,
  • biopsji,
  • akupunktury,
  • przetoczenia składników krwi,
  • przeszczepu tkanek lub komórek pochodzenia ludzkiego,
  • przekłucia części ciała,
  • zabiegu kosmetycznego połączonego z naruszeniem powłok skórnych,
  • wykonania tatuażu.
Zobacz wideo 5 prostych badań, które ratują nam życie

Oddawanie krwi: przeciwwskazania

Choć centra krwiodawstwa apelują o oddawanie krwi, przeciwwskazania są liczne i warto je poznać, zanim zdecydujemy się zostać dawcą. Kandydat na dawcę musi być w pełni zdrowy, nie mieć powiększonych węzłów chłonnych i nie przyjmować leków. Niektóre choroby dyskwalifikują kandydatów na dawców czasowo, inne na stałe. I tak na przykład po wyleczeniu grypy odczekać należy dwa tygodnie, zaś po wyleczeniu toksoplazmozy bądź mononukleozy zakaźnej - pół roku.

Przeciwwskazaniem do oddawania krwi są ciężkie i przewlekłe choroby:

  • układu krążenia,
  • układu pokarmowego,
  • układu nerwowego,
  • układu immunologicznego,
  • układu oddechowego,
  • układu endokrynnego i metaboliczne,
  • układu moczowo-płciowego i nerek.

W szczególności dawcami nie mogą zostać osoby chore na:

i inne choroby zakaźne, a także zmagające się z zaburzeniami krzepnięcia. Przeciwwskazaniem do oddawania krwi są także ryzykowne praktyki seksualne, narkomania czy przebycie reakcji anafilaktycznej.

Zobacz też: Grupa krwi 0, czyli jak grupa krwi wpływa na życie

Oddawanie krwi po COVID-19: co warto wiedzieć?

Oddawanie krwi po przechorowaniu COVID-19 jest możliwe wówczas, gdy kandydat na dawcę nie ma poważnych powikłań, a od zakończenia izolacji minęło co najmniej 14 dni. Taka osoba, o ile nie występują inne przeciwwskazania, może oddać krew lub jej składniki. Jeśli kandydat na dawcę chciałby oddać osocze jako ozdrowieniec, powinien okazać wyniki potwierdzające zakażenie SARS-CoV-2 (np. test RT-PCR). Jeśli jednak podczas choroby kandydat na dawcę miał przetaczane osocze od ozdrowieńca, będzie mógł oddać krew nie wcześniej, niż po upływie sześciu miesięcy.

Czerwone krwinki również grają kluczową rolę w naszym układzie odpornościowymCzerwone krwinki również grają ważną rolę w układzie odpornościowym

Oddawanie krwi: ile wolnego się należy?

Pracowników, którzy planują oddawanie krwi, interesuje, ile wolnego należy im się z tego tytułu. Dawcy krwi przysługuje zwolnienie od pracy oraz zwolnienie od wykonywania czynności służbowych w dniu, w którym oddaje on krew, a także na czas okresowego badania lekarskiego. Jednak w czasie, gdy w kraju ogłoszony jest stan epidemii (bądź stan zagrożenia epidemicznego), honorowemu dawcy krwi, z tytułu oddania krwi lub jej składników (w szczególności osocza po przechorowaniu COVID-19), przysługuje uprawnienie do zwolnienia od pracy oraz zwolnienia od wykonywania czynności służbowych zarówno w dniu, w którym oddał krew lub jej składniki, jak i w dniu następnym. Dwa dni wolnego z racji oddania krwi lub jej składników będą przysługiwały krwiodawcom aż do momentu odwołania stanu epidemii (czy też stanu zagrożenia epidemicznego). Dni te traktowane są przez pracodawcę jako usprawiedliwiona nieobecność pracownika w pracy. Za ten czas przysługuje pracownikowi wynagrodzenie, obliczane w podobny sposób, jak wynagrodzenie za urlop.

 Zobacz też: Konflikt serologiczny: kiedy występuje i czym grozi?

Więcej o: