Miliony dzieci w Afryce będą szczepione na polio po wykryciu nowego przypadku w Malawi

W Malawi (kraj położony w południowo-wschodniej Afryce) wykryto pierwszy od 30 lat przypadek polio. Władze zdecydowały o rozpoczęciu programu szczepień, który ma objąć ponad 23 miliony dzieci w Malawi i krajach sąsiednich. Wariant wirusa, który zaatakował w Afryce, został powiązany z wirusem krążącym w Pakistanie.

Więcej o powracających chorobach zakaźnych przeczytasz na głównej stronie Gazeta.pl.

- Dopóki choć jedno dziecko pozostaje zakażone polio, dzieci we wszystkich krajach są narażone na tę chorobę. Niewyeliminowanie polio z ostatnich bastionów wirusa może skutkować nawet 200 tysiącami nowych przypadków każdego roku, przez 10 lat, na całym świecie - czytamy na stronie Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

Wirus polio nadal groźny

Polio (poliomyelitis) jest to zakaźna choroba wirusowa zagrażająca przede wszystkim małym dzieciom. Inne nazwy, z którymi możemy się spotkać, to choroba Heinego-Medina (od nazwisk pierwszych lekarzy, którzy opisali objawy), paraliż dziecięcy lub nagminne porażenie dziecięce. Polio dotyka przede wszystkim dzieci do piątego roku życia, a jedna na 200 infekcji kończy się dla chorego dziecka całkowitym paraliżem, najczęściej obejmującym nogi. Od 5 do 10 procent dzieci, których dotknął paraliż, umiera z powodu unieruchomienia mięśni oddechowych.

Wirus polio przenosi się między ludźmi drogą fekalno-oralną (czyli jest to choroba "brudnych rąk"), rzadziej poprzez skażoną wodę czy żywność. Zdarzają się też zakażenia drogą kropelkową lub przez kontakt z wydzielinami z nosa albo gardła. Namnaża się w jelitach lub w neuronach ruchowych rogów przednich rdzenia kręgowego, w odcinku szyjnym i lędźwiowym. Ryzyko zakażenia się, gdy ktoś zachoruje w naszym bezpośrednim otoczeniu, wynosi aż 90 proc.

Nie znamy lekarstwa na polio, obecnie stosuje się tylko leczenie objawowe. Choremu podaje się środki przeciwbólowe i stosuje fizykoterapię. Chore dziecko czeka też potem długotrwała rehabilitacja. Tylko szczepienia są w stanie uchronić przed tą śmiertelnie groźną chorobą. W wyniku prowadzonej na całym świecie intensywnej akcji szczepień w ramach Światowego Programu Eradykacji Poliomyelitis liczba przypadków polio spadła od 1988 roku o ponad 99 proc. na całym świecie.

Za chorobę odpowiadają trzy typy serologiczne dzikiego wirusa polio (WPV), różniące się antygenami. Wywołują jednak podobne objawy grożące zakażonemu dziecku paraliżem. Dwa z nich, dziki wirus polio typu 2 (WPV2) oraz typu 3 (WPV3) zostały eradykowane, czyli całkowicie zwalczone w ludzkiej populacji. Ostatni przypadek zakażenia dzikim wirusem polio typu 2 na świecie odnotowano w 1999 roku, natomiast wirusem typu 3 - w listopadzie 2012 roku w Nigerii. W 2020 roku Afryka została uznana za region wolny od polio.

Mimo sukcesów związanych z kampanią szczepień dziki wirus polio typu 1 (WPV31) przetrwał jednak na terenach przygranicznych Afganistanu i Pakistanu (winne są temu  między innymi, wojna i zaniechanie szczepień) i skąd może się ponownie rozsiać po świecie.

- Obecnie dziki wirus polio występuje endemicznie w dwóch krajach: Pakistanie i Afganistanie. Wykrycie WPV1 poza tymi dwoma krajami, wskazuje na ciągłe ryzyko międzynarodowego rozprzestrzeniania się choroby - ostrzega WHO.

Istnieje też bardzo rzadki wariant wirusa (nazywany cVDPV3), pochodzący od osłabionego wirusa polio, znajdującego się składzie doustnych szczepionek (OPV), czyli zawierających "żywe" ale pozbawione zjadliwości drobnoustroje. Tego typu szczepionki stosuje kilka krajów na świecie. Polska w 2016 roku wycofała się z podawania preparatu OPV na rzecz szczepionki IPV (to szczepionka inaktywowana, czyli zawierająca nieaktywnego, "zabitego", wirusa).

Niespełna miesiąc temu Malawi zgłosiło pierwszy od 1992 roku przypadek polio w swoim kraju. Jak dotąd, nie ma doniesień o kolejnych zakażeniach. Niemniej jednak władze medyczne podjęły decyzję o masowych szczepieniach dzieci poniżej piątego roku życia w Malawi oraz w takich krajach jak Mozambik, Tanzania, Zambia i Zimbabwe. Powołano też specjalne komisje na szczeblu krajowym i okręgowym do monitorowania ewentualnych przypadków polio i oceny ryzyka rozniesienia choroby. Potwierdzono także, że wykryty w Malawi wariant WPV1 jest powiązany z wariantem krążącym w Pakistanie.

- Sekwencjonowanie wirusa, przeprowadzone przez NICD 2 lutego i CDC w USA 12 lutego potwierdziło, że ten przypadek wywołany został przez WPV1. Analiza pokazuje, że obecny izolat WPV1 w Malawi jest genetycznie powiązany z sekwencją pakistańską, wykrytą w 2020 r. w prowincji Sindh - pisze WHO.

Zobacz wideo Leszczyna: Każdy pomysł, żeby zdynamizować szczepienia jest dobry

Jakie szczepionki przeciw polio stosowane są w Polsce

W naszym kraju istnieje obowiązek szczepienia przeciw polio wszystkich dzieci do 6. roku życia. Dzieciom podaje się cztery dawki szczepionki IPV. Na rynku są dostępne dwa rodzaje szczepionek na polio. To szczepionka jednoskładnikowa (Imovax Polio), czyli chroniąca tylko przed jedną chorobą oraz tak zwane szczepionki skojarzone (wieloskładnikowe, uodparniające przeciw wielu chorobom). Preparat Dultavax chroni jednocześnie przed polio, błonicą i tężcem, a Boostrix Polio przeciw polio, błonicy, tężcowi i krztuścowi.

Zaleca się, aby zaszczepione w dzieciństwie dorosłe osoby, przed podróżą do krajów zagrożonych występowaniem polio, przyjęły pojedynczą dawkę przypominającą szczepionki inaktywowanej.

Źródła: The Guardian, WHO, szczepienia.info, polioeradication.org, medycynatropikalna.pl

Więcej o: