Szczepienia przeciw COVID-19. Apel pacjentów z PNO do Ministra Zdrowia i odpowiedź resortu (pełna treść)

Przytaczamy korespondencję między Stowarzyszeniem na Rzecz Osób z Niedoborami Odporności "Immunoprotect" a Ministerstwem Zdrowia w kwestii włączenia chorych z PNO do I grupy szczepionych przeciw COVID-19.

Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Niedoborami Odporności Immunoprotect zwróciło się na początku lutego do ministra Adama Niedzielskiego z apelem w sprawie rozważenia szczególnych zasad szczepienia przeciw COVID-19 przewlekle chorych z pierwotnymi niedoborami odporności (PNO).

 Oto pełna treść listu:

Jako Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Niedoborami Odporności „Immunoprotect” z niepokojem przyjęliśmy niemal rok temu informację o rozprzestrzenianiu się wirusa SARS-CoV-2 i powodowanej przez niego choroby COVID-19. Osoby z wrodzonymi niedoborami odporności (PNO) stanowią heterogenną grupę chorych, z których duża część narażona jest na ciężki przebieg COVID-19. Zgodnie z dokumentem "Stanowisko konsultantów w dziedzinie immunologii klinicznej i Komitetu Immunologii i Etiologii Zakażeń Człowieka PAN* w sprawie szczepień ochronnych przeciwko COVID-19 u chorych z pierwotnymi niedoborami odporności (PNO), z uwzględnieniem rodzaju i głębokości zaburzeń immunologicznych oraz ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19" ryzyko to jest zależne od wieku pacjenta, chorób współistniejących oraz typu niedoboru odporności. Grupa zdiagnozowanych osób w Polsce według raportu PAX to około 5 tysięcy osób, z czego 80 proc. stanowią pacjenci z zaburzeniami odporności humoralnej.

Dla wszystkich chorych z PNO oraz ich bliskich niesamowitą okazała się wiadomość o odkryciu szczepionki przeciwko SARS-CoV-2. Moment wprowadzenia szczepień ochronnych w Polsce stał się datą przełomową, dającą nadzieję chorym na możliwość bezpieczniejszego życia. Niestety wizja ta odsuwa się od pacjentów, którzy według harmonogramu Narodowego Programu Szczepień, w większości zaszczepieni zostaną w perspektywie kilku miesięcy, produktem o niższej skuteczności niż szczepionki oparte o mRNA. Częste wizyty w placówkach ochrony zdrowia, konieczność przemierzania wielu kilometrów do ośrodka referencyjnego, częste przyjmowanie leków immunosupresyjnych i biologicznych stawia osoby z PNO w dużym zagrożeniu zachorowania na COVID-19. I choć opisywane są przypadki przebiegu z pełnym wyleczeniem, niestety opisywane są także przypadki przebiegu tej choroby okupionego zgonem.

W stanowisku konsultantów w dziedzinie immunologii klinicznej możemy zapoznać się z informacją, że:

  • Zasadnym jest, by osoby z wrodzonymi niedoborami odporności były szczepione szczepionkami m-RNA firmy Pfizer-BioNTech i Moderna ze względu na wyższą skuteczność a co za tym idzie większą szansę na wytworzenie odporności u osób z PNO.
  • Do chorych z PNO po 18 roku życia, po przeszczepieniu narządów lub komórek oraz przygotowywanych do takiej procedury, którzy zostali zakwalifikowani do tzw. grupy pierwszej, należy włączyć pacjentów w wieku 16 lat i więcej. Szczepionka zarejestrowana jest w grupie wiekowej od 16 roku życia i nie ma żadnych przesłanek by ograniczać szczepienia w tej grupie wiekowej.
  • Przyspieszenie realizacji szczepień zasadne jest u pacjentów od 16 roku życia w takich jednostkach chorobowych jak: pospolity zmienny niedobór odporności (CVID), agammaglobulinemia, niedobór odporności nieswoistej, zwłaszcza defekty regulacji wytwarzania, produkcji lub funkcji interferonów alfa (np. dotyczącymi IFNAR1, IFNAR2, STAT1-, STAT2), fenokopie wrodzonych defektów odporności tj. zespoły chorobowe przebiegające z obecnością przeciwciał przeciwko cytokinom lub w następstwie mutacji somatycznych oraz dowolnego niedoboru odporności oraz choroby/chorób współistniejących z PNO (np. choroby nowotworowej, autoimmunizacyjnej, przewlekłej choroby płuc, np. GLILD, niewydolności nerek, itp.)
  • Stratyfikacji ryzyka i ustalenia priorytetu szczepień powinien dokonywać lekarz specjalista immunolog lub inny, prowadzący danego pacjenta.
  • Osoby z otoczenia chorych zarówno dorosłych jak i dzieci, które z racji rodzaju niedoboru lub chorób towarzyszących należą do grupy ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19 (ciężki złożony niedobór odporności, dzieci < 16 roku życia z CVID, XLA, zwłaszcza z chorobami towarzyszącymi PNO) powinny być także zaszczepione priorytetowo, z tymże, w tych grupach można zastosować łatwiej dostępną szczepionkę AstraZeneca.
  • Pacjenci z PNO, którzy przebyli COVID-19 (tzw. ozdrowieńcy) powinni być szczepieni przeciwko COVID-19 zgodnie z aktualnymi rekomendacjami krajowymi.

W związku z powyższym wnioskujemy o umożliwienie pacjentom z PNO powyżej 16 roku, u których występują szczególne wskazania lub decyzją lekarza prowadzącego należy nałożyć na nich priorytet szczepień, o dopuszczenie do wcześniejszego (niż wynikłego z dotychczasowej przynależności do grupy II według Narodowego Programu Szczepień) zaszczepienia preparatami Pfizer/Moderna. Wnioskujemy także, by celem wytworzenia tak zwanej odporności kokonowej, możliwością skorzystania z przyspieszonego szczepienia, objąć najbliższe otoczenie pacjentów z PNO o wysokim ryzyku ciężkiego przebiegu COVID-19. Takie postępowanie pozwoli w dużym stopniu zabezpieczyć pacjentów, którzy narażeni są na częste wizyty w placówkach ochrony zdrowia, a co za tym idzie na zachorowanie na COVID-19. W wielu przypadkach umożliwi to powrót do pracy po wielomiesięcznej samoizolacji, odzyskanie utraconych ról społecznych oraz, co najważniejsze, zabezpieczy osoby chore przed przebyciem lub ciężkim przebiegiem COVID-19 i wszelkimi jego negatywnymi konsekwencjami.

Podpisano: Ewa Kapuścińska, prezes zarządu i Izabela Morawska, wiceprezes zarządu Stowarzyszenia.

Oficjalna odpowiedź z resortu, z 16 lutego 2021:

W odpowiedzi na pismo z dn. 9 lutego br. w sprawie umożliwienia pacjentom z PNO powyżej 16 r. ż. szczepienia w ramach grup priorytetowych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.

Program szczepień w Polsce został opisany w dokumencie opublikowanym w grudniu 2020 r. "Narodowy Program Szczepień przeciw COVID-19". Program szczepień został podzielony na 4 etapy. Podział ten został dokonany w oparciu o ocenę ryzyka narażenia na zakażenie, poważnego zachorowania i śmierci, ryzyka społeczno-ekonomicznego oraz ryzyka transmisji. Decyzje odnoszące się do poszczególnych etapów szczepień oraz zakwalifikowanych do nich grup zostały wypracowane w wyniku szerokich konsultacji. Zgodnie z Narodowym Programem Szczepień przeciw COVID-19, do szczepień uprawnione są osoby, które ukończyły18 r. ż. W wyniku zgłoszeń od różnych grup społecznych i zawodowych, kolejność szczepień w ramach etapu 0 i I została doprecyzowana i opublikowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń,nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. 2020 poz. 23162 z zm.).

Etapy wyróżnione w Narodowym Programie Szczepień przeciw COVID-19 zdefiniowały kolejność szczepień poszczególnych grup do nich uprawnionych. Pragnę podkreślić,że zgłaszane uwagi i postulaty odnoszące się do ww. regulacji są szczegółowo analizowane we współpracy z właściwymi organami. Należy jednocześnie mieć na uwadze, że liczba aktualnie dostępnych szczepionek jest - z przyczyn niezależnych od Rządu - ograniczona, a sytuację dodatkowo utrudnia przejściowe ograniczenie dostaw, będące wynikiem decyzji producentów. Z tego powodu, doceniając wagę wielu spośród zgłaszanych propozycji, nie jest możliwe umieszczenie w grupach priorytetowych przedstawicieli wszystkich środowisk, które występują w tej sprawie do Ministerstwa Zdrowia. Nie można natomiast wykluczyć, że analiza wniosków i postulatów zgłaszanych w toku realizacji szczepień, w przypadku uznania ich za zasadne, może skutkować wprowadzeniem zmian w kolejności szczepień. Rozumiejąc znaczenie poruszonej sprawy, chciałbym zapewnić, że Rząd podejmuje starania na rzecz zaszczepienia możliwie najliczniejszej grupy osób w jak najkrótszym terminie.

Jarosław Kieszek, dyrektor, departament innowacji Ministerstwa Zdrowia.

Zobacz wideo