Przesilenie zimowe: jak wpywa na nasze samopoczucie

Przesilenie zimowe to najkrtszy dzie w roku. A dokadniej: na naszej szerokoci geograficznej jest to najkrtszy w roku dzie, w ktrym jest najmniej wiata dziennego w porwnaniu z noc. Zaczyna si zima. A wszystko przez to, e o obrotu Ziemi jest nachylona do orbity Ziemi wok soca pod ktem 23,4 stopnia. Jak jednak przesilenie zimowe ma si do naszego samopoczucia?

W tym roku najkrtszy dzie w roku przypada na 21 grudnia

Najkrtszy dzie w roku nie ma staej daty. Co roku przypada w innym terminie, ale zawsze jest to druga poowa grudnia. W taki dzie rnica z poprzednim, czy nastpnym dniem to zaledwie kilka minut wiata dziennego mniej lub wicej. Ale optymistyczne jest to, e od tego momentu a do lata czas, gdy moemy si cieszy wiatem dziennym, cigle si wydua. Idzie ku lepszemu!

Na pnoc od rwnika nadchodzi teraz czas zimy. Ta sama data na poudniowej pkuli natomiast oznacza pocztek lata. Przesilenia wystpuj na caej kuli ziemskiej w tym samym momencie, rni si tylko czasem lokalnym. W Polsce w tym roku do przesilenia zimowego dojdzie w poniedziaek 21 grudnia o godzinie 11.02 wedug czasu lokalnego (czyli o 10.02 wedug skoordynowanego czasu uniwersalnego - UTC).

Czy i jak przesilenie zimowe wpywa na nasz organizm?

Sam 21 grudnia nie jest specjalnie wyjtkowy pod wzgldem bezporedniego wpywu na funkcjonowanie organizmu. Chodzi jednak o to, e ta wana dla astronomii data jest pewnym symbolem. Oznacza czas, gdy na pkuli pnocnej moemy odczuwa niedobr wiata dziennego na rne sposoby.

wiato dzienne jest nam (a take innym yjcym istotom) niezbdne do ycia. Aby dobrze funkcjonowa potrzebujemy bowiem witaminy D. A ta powstaje w naszej skrze pod wpywem promieni ultrafioletowych, czyli soca.

Gorzej, bo brak wiata dziennego moe prowadzi ponadto do zaburze nastroju. I to cakiem powanych. To na przykad tzw. sezonowe zaburzenie afektywne (SAD). Zmniejszona dostpno wiata dziennego moe nas rzeczywicie przybija. W dodatku wiato dzienne wykorzystywane jest przez nasz organizm do regulowania rytmu okoodobowego, w tym czasu snu, budzenia si itd. i moe nam niele dopiec.

Jest to powizane bezporednio z poziomem serotoniny w naszym mzgu. Serotonina (hormon szczcia) to neuroprzekanik odpowiedzialny za utrzymywanie dobrego nastroju, ratujcy nas przed chandr i depresj. Produkowana jest przez nasz organizm m.in. z aminokwasu egzogennego o nazwie tryptofan, dostarczanym wraz z poywieniem (znajdziemy go dla przykadu w rybach, dyni, jajku, bananach, awokado). 

Brak wiata dziennego ma ponadto wpyw na nasze wzorce snu. Pewne obszary w mzgu (m.in. szyszynka) s odpowiedzialne za wydzielanie hormonu o nazwie melatonina (hormon snu). Melatonina reguluje nasz dobowy rytm biologiczny. Chemicznie rzecz biorc jest pochodn tryptofanu. Jej produkcja uzaleniona jest od iloci dostpnego wiata dziennego. Gdy zlokalizowane w oku fotoreceptory przekazuj do naszego mzgu informacje o niedoborze wiata, ten zaczyna produkowa wiksze iloci melatoniny. W efekcie stajemy si senni, ospali, brak nam energii do dziaania. W dodatku wykorzystywany do produkcji melatoniny tryptofan nie moe by ju przerobiony na serotonin. Nasz nastrj wyranie opada.

Zwikszona ilo krcej po organizmie melatoniny oraz wysza ilo energii, ktrej potrzebujemy, aby utrzyma odpowiedni temperatur ciaa w zimne dni powoduj, e czujemy si bardziej zmczeni i senni ni zwykle.

Zobacz wideo Witamina D: prawie jak hormon. Czy trzeba j suplementowa jesieni i zim?

Co moesz dla siebie zrobi w tym dniu?

  • Wypij si dobrze, w kocu masz przed sob najdusz noc w roku.
  • Staraj si wykorzysta dzie na ruch na wieym powietrzu. Chwytaj kad minut soca. Id na spacer, nie wsiadaj jak zwykle do samochodu, aby podjecha kilometr. Zapomnij o windzie i wchod po schodach.
  • Wywietrz mieszkanie, postaraj si o wiey orzewiajcy zapach w powietrzu, mi muzyk i odprajc atmosfer. Przygotuj kolorowe danie (pamitaj, e potrzebujesz witamin, a te znajdziesz w wieych owocach i warzywach). Naaduj si serotonin, poszukaj sposobu na popraw nastroju.

Niedugo zauwaysz, jak szybko przybywa dnia.