Bez piecztki i papierkw ani rusz! Niektrzy pacjenci wci skazani na "wycieczki" do NFZ. Ministerstwo Zdrowia nie widzi problemu

Od stycznia 2020 roku w Polsce obowizuje system eZWM, ktry mia usprawni prac aptek i innych punktw zaopatrzenia, ale przede wszystkim uatwi ycie tysicom polskich pacjentw przy zakupach refundowanych wyrobw medycznych, np. pieluchomajtek, szkie korekcyjnych czy protez. Mia wyeliminowa biurokracj i konieczno odwiedzania odziau NFZ w celu weryfikacji uprawnienia. Wedug Ministerstwa Zdrowia - to dziaa. Wedug nas - czsto tylko na papierze i teoretycznie.

Zdaniem urzdnikw NFZ wystarczy, e placwka medyczna, ktra ma kontrakt z funduszem, pobierze odpowiedni aplikacj, a korzystanie z przysugujcej refundacji na wyroby medyczne przez pacjentw jest lekkie, atwe i przyjemne, analogicznie jak przy e-receptach na leki. Problem w tym, e lekarze aplikacji nie pobieraj, a przymusu nie ma.

Tak byo

Zgodnie z przepisami obowizujcymi jeszcze w ubiegym roku, eby uzyska imponujc dopat do szkie korekcyjnych  z NFZ (do oprawek okularowych dofinansowania nie ma wcale) w wysokoci 17,5 z na jedno szko lub 35 z (przy wadzie wikszej, co najmniej +/- 6 dioptrii), naleao:

  1.  U lekarza (w tym konkretnym przypadku - okulisty), lub innej osoby uprawnionej do wystawienia wniosku, uzyska pisemne zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne.
  2. Odwiedzi najbliszy oddzia NFZ, niejednokrotnie oddalony wiele kilometrw od miejsca zamieszkania (opcjonalnie wysa wniosek poczt i czeka w nieskoczono na odpowied, lub zatwierdzi wniosek w NFZ przez penomocnika).
  3. W przypadku pozytywnej weryfikacji wniosku przez NFZ (w praktyce - przystawieniu piecztki w okienku, po odstaniu w dugiej kolejce), uda si dopiero do punktu sprzeday i zamwi potrzebny wyrb (w tym przypadku szka).

Opcja penomocnika przeznaczona bya przede wszystkim dla osb niepenosprawnych. Ich opiekunowie, chcc podopiecznych zaopatrzy np. w materiay chonne (pieluchy dla dorosych), musieli regularnie przechodzi przez procedur i jedzi do siedziby funduszu, bo obowizuj limity realizacyjne (90 sztuk pieluch na miesic, zlecenie moe by wystawione nawet na rok, ale jednorazowa realizacja moe dotyczy maksymalnie szeciu miesicy).

Najzwyklejsze szka korekcyjne, adne antyrefleksy czy specjalnie utwardzane, to wydatek nawet kilkuset zotych (nie mwic ju o oprawie). Dojazd do siedziby NFZ kosztuje i nie musi to by tylko cena biletu komunikacji miejskiej, bo osoby z mniejszej miejscowoci te musz jecha do waciwego oddziau NFZ, a te s zlokalizowane w miastach wojewdzkich.

Trudno uwierzy, e w XXI wieku to mogo tak wyglda, ale jeszcze trudniej, e czsto nadal tak wyglda.

Tak jest

Teoretycznie od stycznia 2020 dziaa e-zlecenie na wyroby medyczne (eZWM). W kwietniu, ze wzgldu na pandemi, system zosta jeszcze usprawniony i waciwie wszystko mona zaatwi zdalnie, cznie z dostarczeniem potrzebnego sprztu do domu. To system elektroniczny, z zaoenia bardzo podobny do e-recept. Pacjent ju nie musi potwierdza swoich uprawnie w siedzibie najbliszego oddziau wojewdzkiego funduszu, bo otrzymuje kod wygenerowany przez lekarza. Kod, ktry mona uzyska nawet podczas teleporady, mona poda w aptece czy w punkcie sprzeday, ktry ma podpisan umow z NFZ, a towar moe by dostarczony do domu przez kuriera...

Brzmi piknie? Rzeczywicie, system jawi si imponujco w listopadowej odpowiedzi wiceministra Macieja Mikowskiego na interpelacj posanki Magorzaty Chmiel (PO), ktra podnosia, e obecne rozwizanie jest pracochonne i skomplikowane, a pracownicy punktw sprzeday narzekaj, e zaatwienie wszelkich formalnoci naraa ich na dugi kontakt z pacjentami i stanowi take zagroenie dla chorych. Sugerowaa, e rozwizanie analogiczne do e-recept (bo obecny system w opinii zainteresowanych takim wcale nie jest) byoby czytelniejsze i wygodne. Minister nie pozostawia jednak zudze - resort nie przewiduje takich zmian.

Niewtpliwie jest jaki problem, bo o tym, e skorzystanie z refundacji do okularw na nowych zasadach jest niemoliwe dla wielu pacjentw, przekonaam si sama. Utrat potencjalnej dopaty 35 zotych przebolaam, ale postanowiam sprawdzi, co spotyka pacjenta, ktry jednak chciaby skorzysta ze swoich praw. Zwaszcza, e s pacjenci lub ich opiekunowie, ktrzy o refundacj ubiegaj si systematycznie, jest przyznawana pacjentom obonie chorym, starszym, wic system powinien by maksymalnie przejrzysty i przyjazny. Im duej zajmuj si tym tematem i rozmawiam z kolejnymi urzdnikami, tym mniej rozumiem.

Jednak trzeba jecha do NFZ

W listopadzie dowiedziaam si od okulisty, u ktrego byam w ramach NFZ, chocia w placwce nalecej do grupy PZU (PZU Zdrowie), wiadczcej rwnie usugi komercyjne, e potrzebuj zmieni szka w okularach. Nie spodziewam si, e wanie w tej placwce mona napotka na wyjtkowe utrudnienia z systemem informatycznym, brakiem profesjonalizmu pracownikw czy nieznajomoci przepisw. To wanie cz grupy PZU, wedug informacji przekazanych przez ministra Adama Niedzielskiego, obsuguje wdroony wanie system Domowej Opieki Medycznej dla chorych z COVID-19, ktrzy nie wymagaj hospitalizacji. Program opiera si na zdalnym nadzorze i systemie szybkiego powiadamiania. Wie si z gromadzeniem poufnych danych o pacjentach, wic w zasadzie nie mogam trafi w lepsze rce w zakresie moliwoci technologicznych i profesjonalizmu informatycznego.

Dostaam jednak od lekarza zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne w wersji papierowej (kopie w galerii) i nawet nie pojawia si sugestia, e mogoby by inaczej. Zostaam rwnie powiadomiona o nalenej refundacji do szkie korekcyjnych, ale zarazem poinformowana, e jeli chc z niej skorzysta, musz jecha do siedziby NFZ przy ulicy Chaubiskiego w Warszawie "po piecztk, bo tak niestety jest". Nikt nie wspomnia o moliwoci przesyania skanw, maili itd. Piecztka miaa by przystawiona fizycznie przed zoeniem zlecenia u optyka, wic niby jak to miaoby si odby?

W zasadzie ju chciaam da sobie spokj, ale w NFZ uzyskaam informacj, e z innymi wyrobami medycznymi te tak jest i niestety "ludzie stoj w kolejce, a teraz to musz zosta przed budynkiem, bo jest pandemia". Czyli: niepenosprawni, starsi, przewlekle chorzy, potrzebujcy pieluch, wzkw, protez, ortez? Tak, jeli lekarz nie wystawi im eZWM, a "nikt go do tego nie moe zmusi". Nic si nie zmienio.

Wicej ni baagan

Logiczne wydao mi si skorzystanie z informacji na oficjalnym Portalu eZWM-NFZ , bo spodziewaam si znale tam poradnik dla pacjenta, objaniajcy nowe przepisy, zasady refundacji, nalene uprawnienia, odpowiedzi na najczstsze pytania o nowe przepisy. Nie ma adnego poradnika. To serwis dostpny jedynie dla wiadczeniodawcw, zamknity. Najwyraniej sztuczne bariery dla pacjentw wszystkim odpowiadaj - refundacja w zasadzie jest, ale na tyle maa i trudno dostpna, e wielu chorych z niej rezygnuje. To opacalna fikcja.

Informacje na stronach aptek, optykw czy sklepw ze sprztem rehabilitacyjnym te niewiele wyjaniaj, chocia niejednokrotnie s przygotowywane przez osoby "odpowiedzialne za kontakty z NFZ". Na jednych mona przeczyta, e prowadz sprawn obsug pacjentw w ramach systemu e-ZWM, na innych, e konieczne jest dostarczenie wszystkich czterech stron wydrukowanego zlecenia z tego systemu i niemoliwy jest obrt dokumentw elektronicznych, na jeszcze innych, objaniajcych w tytule, e dotyczy zasad obowizujcych w 2020 roku nadal pacjent jest odsyany do NFZ z wersj papierow, a nawet dodatkowo ostrzegany, e jeli nie ma wszystkich stron zlecenia, to nie dostanie piecztki. Chocia na moim zleceniu jest numeracja stron 1-4, do rki dostaam tylko dwie strony...

Najwyraniej nie tylko pacjenci nie s jasno informowani o "nowych" zasadach, chocia zaraz minie rok od ich wdroenia. Osoby, ktre z systemem maj kontakt na co dzie, s rwnie zdezorientowane. Ju w marcu tego roku Centrala NFZ wydaa komunikat, z ktrego wynika, e wszystko mona przeprowadzi zdalnie - zlecenie moe by uzyskane podczas teleporady, potwierdzenie uprawnienia do refundacji moe odby si zdalnie lub z wykorzystaniem metod teleinformatycznych, przesyka dostarczona przez kuriera... Wic dlaczego to nie dziaa?

Mamy odpowied...

Nieoficjalnie dowiedziaam si w NFZ, e sabym ogniwem s lekarze. Nie chc ciga aplikacji i informowa pacjentw o moliwych rozwizaniach. Jeli to prawda, to dlaczego niezadowoleni s sprzedawcy? Dlaczego warunkiem zawarcia kontraktw w 2021 roku nie jest korzystanie z aplikacji?

Pen tre planowanej publikacji wraz pytaniami o skal problemu czy ciek odwoawcz, z ktrej moe skorzysta pacjent, przekazaam oficjalnie dwa tygodnie temu do Centrali NFZ. Uzyskana odpowied nie rozwiewa jednak wtpliwoci.

Fundusz poinformowa, e 15 539 wiadczeniodawcw w caej Polsce, na podstawie umowy z NFZ, moe wystawia zlecenia, a realizowa je: 12 577 wiadczeniodawcw. Liczba pacjentw, ktrzy zrealizowali chocia jedno zlecenie, przekroczya 1 250 tysicy. Zarazem: liczba wiadczeniodawcw, ktrzy wysali chocia jeden dokument do systemu eZWM (z konta wiadczeniodawcy) to 66 269. Liczba zlece zrealizowanych na okulary/soczewki kontaktowe: 283 826.

Niestety, te liczby bez kontekstu wci niczego nie wyjaniaj. wiadczeniodawcy mog wystawia zlecenia, ale czy wystawiaj je elektroniczne? Ilu tego nie robi? Jaki procent pacjentw wci jest zmuszanych do wycieczek do oddziaw NFZ?

Zaraz po uzyskaniu pierwszej odpowiedzi z NFZ, zwrciam si z prob o jej uzupenienie i wyjanienia. Okres witeczny mocno to utrudnia. Tematu jednak nie zostawiamy, zwaszcza, e NFZ zapowiada przejcie na peny system elektroniczny i bdziemy si temu procesowi przyglda.

W uzyskanej odpowiedzi s jednak informacje bardzo przydatne dla pacjenta.

Informator NFZ dotyczcy eZWM (do oglnikowy, ale przynajmniej z odnonikami do rozporzdze) znajdziesz TUTAJ.

NFZ wnosi te, by zgasza ewentualne problemy z systemem elektronicznym. Z dowiadcze wielu wiadczeniodawcw wynika, e sygnay przekazywane do Funduszu rzeczywicie nie s lekcewaone, wic zapewne warto zgasza nieprawidowoci dla dobra nas wszystkich.

W kadej sytuacji, w ktrej pacjent ma problem z uzyskaniem pomocy medycznej lub wiadczenia, moe zgosi taki fakt do swojego oddziau wojewdzkiego NFZ lub np. dzwonic pod numer bezpatnej, caodobowej infolinii 800190590. Kada tego typu sprawa jest przez nas wyjaniana

- zapewnia Sylwia Wdrzyk, dyrektor Biura Komunikacji Spoecznej Narodowego Funduszu Zdrowia.

Pena tre odpowiedzi uzyskanej z Funduszu.

Zobacz wideo