Zoliwy zesp neuroleptyczny - czym jest, jak si objawia, jak si go leczy?

Zoliwy zesp neuroleptyczny, okrelany take skrtami ZZN lub NMS (od angielskiej nazwy Neuroleptic Malignant Syndrome) naley do powika zwizanych ze stosowaniem lekw przeciwpsychotycznych. Jak objawia si zesp neuroleptyczny i jak si go diagnozuje? Jak postpuje si w przypadku stwierdzenia zoliwego zespou neuroleptycznego?

Zbyt pno lub nieprawidowo zdiagnozowany zoliwy zesp neuroleptyczny moe prowadzi do powanych konsekwencji, a nawet do mierci pacjenta.

Zoliwy zesp neuroleptyczny – przyczyny

Zoliwy zesp neuroleptyczny wystpuje u osb, u ktrych stosowana jest terapia z wykorzystaniem lekw przeciwpsychotycznych. S one wykorzystywane midzy innymi w terapii takich chorb jak schizofrenia oraz rnego rodzaju psychozy, w przebiegu ktrych u pacjenta wystpuj omamy, zaburzenia wiadomoci, zaburzenia aktywnoci lub urojenia. Powikania mog by wywoane zaywaniem neuroleptykw takich jak:

  • Chlorpromazyna,
  • Haloperidol,
  • Flufenazyna,
  • Kwetiapina,
  • Klozapina,
  • Risperidon.

ZZN mog wywoywa rwnie niektre leki przeciwwymiotne, przeciwdepresyjne lub przeciwdrgawkowe, a take poczenia pewnych lekw.

NMS wystpuje zazwyczaj na pocztku terapii, gdy pacjent zaczyna przyjmowanie lekw albo w przypadku, gdy dojdzie do gwatownego odstawienia leku, a nastpnie pacjent ponownie zacznie go zaywa. Powodem moe by take zbyt szybkie zwikszenie dawki leku albo podanie rodka w postaci dominiowej. Powikania tego typu wystpuj znacznie czciej u osb w wieku pomidzy 20. a 40. rokiem ycia, ale notowane byy przypadki zachorowania u niemowlt, dzieci, a take osb starszych. Jest to choroba niezwykle rzadka, pojawia si maksymalnie u 3 proc. pacjentw leczonych rodkami przeciwpsychotycznymi. Mechanizm wystpowania ZZN nie zosta do koca poznany, jednak wiadomo, e w przypadku komplikacji tego typu dochodzi do zablokowania transmisji dopaminergicznej w ukadzie nigrostriatalnym.

Zoliwy zesp neuroleptyczny – objawy

NMS daje szereg charakterystycznych objaww, ktre mona podzieli na trzy grupy – zaburzenia motoryczne, zaburzenia ze strony ukadu autonomicznego oraz zaburzenia wiadomoci. Do zaburze motorycznych zalicza si:

  • Nadmierne spowolnienie lub pobudzenie,
  • Mimowolne ruchy,
  • Zaburzenia napicia mini,
  • Drenie,
  • Katalepsja woskowa,
  • Napady drgawkowe.

Najczstszymi zaburzeniami ze strony ukadu autonomicznego s:

Zaburzenia wiadomoci, jakie mog wystpowa w przebiegu ZZN, to midzy innymi majaczenie, przymglenie, osupienie, zaburzenia mowy, a nawet piczka.

Zoliwy zesp neuroleptyczny – diagnoza

Zdiagnozowanie zoliwego zespou neuroleptycznego jest niezwykle trudne, poniewa zesp ten wystpuje bardzo rzadko i daje objawy, ktre mog wiadczy o wielu innych problemach zdrowotnych. Do postawienia diagnozy konieczne jest zrnicowanie ZZN midzy innymi od udaru cieplnego, chorb, w przebiegu ktrych pojawia si wysoka gorczka, przeomu tarczycowego,tca, oglnoustrojowego zakaenia, zespou abstynencyjnego oraz ostrej porfirii.

W wynikach bada laboratoryjnych krwi u osb, u ktrych wystpi ZZN, odnotowuje si podwyszenie liczby leukocytw, zwikszenie aktywnoci aminotransferaz i fosfokinazy kreatyninowej. W badaniu moczu obserwuje si z kolei zwikszenie poziomu mioglobiny.

ZZN jest niezwykle gronym powikaniem, poniewa u okoo 5-20 proc. pacjentw prowadzi do mierci, ktra nastpuje, gdy dochodzi do zaburze funkcjonowania ukadu oddechowego,ukadu krenia lub niewydolnoci nerek. Zazwyczaj objawy pojawiaj si gwatownie i stan chorego szybko si pogarsza, w zwizku z czym bardzo wane jest sprawne postawienie diagnozy i natychmiastowe rozpoczcie leczenia.

Jeeli dojdzie do rozpoznania ZZN konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie stosowania leku, ktry wywoa taki stan. Wdraane jest rwnie leczenie objawowe (przede wszystkim wyrwnywanie poziomu elektrolitw, nawadnianie oraz obnianie gorczki), ktre ma na celu zapobiega powikaniom. Poza tym, pacjentowi podaje si leki obniajce napicie miniowe oraz agonici dopaminy. Leczenie trwa zazwyczaj okoo dwch tygodni i jest przeprowadzane na oddziale psychiatrycznym lub oddziale intensywnej terapii. Terapia jest dusza w przypadku osb z uszkodzeniem mzgu, a take u pacjentw, u ktrych stosowane byy neuroleptyki o przeduonym dziaaniu.

Zobacz wideo